پایان یک مهاجرت اجباری؛ سقوط ۸۱ درصدی فعالیت گروه‌های «بله»، رشد ۱۲۰ درصدی کلیدواژه «تخفیف» در عصر پسا‌قطعی

بازار ایران، ناخواسته، در حال تجربه یک فصل تازه از تخفیف‌هاست؛ فصل حراج بعد از وصل شدن اینترنت. بررسی‌های زومیت با استفاده از داده‌های مستخرج از سامانه لایف‌وب و تحلیل داده‌های آکادمی دیتوم همچنین نشان می‌دهد از سوی دیگر فعالیت در کانال‌ها و گروه‌های «بله» و دیگر پلتفرم‌های بومی به‌شدت کاهش یافته و کاربران به سرزمین‌های قبلی خود، در تلگرام، اینستاگرام و واتس‌اپ، برگشته‌اند.

این در حالی است که پیش از این برخی تصور می‌کردند بازنگشتن ۶۸ درصد از کاربران به اینستاگرام در یک هفته پس از بازگشایی نسبی اینترنت به این دلیل است که نیازهایشان در پلتفرم‌های بومی برطرف می‌شود. داده‌های مربوط به کاهش حضور و فعالیت کاربران در این پیام‌رسان‌های داخلی نشان می‌دهد این بسترها چندان هم پاسخ‌گو نبوده‌اند و دلیل بازنگشتن درصد زیادی از کاربران به اینستاگرام پس از دوران بازگشایی نسبی، احتمالا به اختلالات در دسترسی و دشوار بودن اتصال به VPNها مربوط است.

این نشان می‌دهد کسب‌وکارهای آنلاین، که فروش شب عید را با قطعی اینترنت از دست دادند بعد از یک ضربه اقتصادی بزرگ حالا با تخفیف در تلاش برای جذب مشتری‌اند تا ضربه اقتصادی بزرگی که خوردند را جبران کنند.

برخلاف‌ ادعای مدافعان پیام‌رسان‌های بومی و مخالفان پلتفرم‌‌های جهانی، کانال‌های بومی جایی برای کسب‌وکارهای اقتصادی نداشته‌اند؛ در بازه قطعی اینترنت، در میان هشتگ‌های پرتکرار، هیچ موردی از هشتگ‌های اقتصادی یا مرتبط با کسب‌وکار در پلتفرم‌های بومی دیده نشد.

بررسی کسب‌وکارها در پلتفرم‌های بومی نیاز به پژوهش گسترده‌تری دارد. اما رفتار عمومی مردم در کانال‌ها و گروه‌ها بعد از اتصال نسبی اینترنت چطور بود؟ بررسی‌ها نشان می‌دهد که با برگشتن ناقص اینترنت، مردم مهاجرت خود را از کانال‌های بومی شروع کرده‌اند. داده‌ها این وضعیت را ین‌طور روایت می‌کند:

بر اساس اعداد به‌دست‌آمده اگر میانگین فعالیت‌ در گروه‌ها را در نظر بگیریم، هر گروه به‌طور میانگین ۲۴ درصد کمتر از قبل فعالیت داشته است:

تعداد فعالیت‌ها در همه کانال‌های موجود در پلتفرم‌های بومی کاهش یافته اما بیشترین میزان افت را بله و سروش‌پلاس داشته‌اند.

۱. داده‌ها نشان می‌دهد که محدودیت‌های اینترنت بین‌الملل در اردیبهشت، باعث جهش خیره‌کننده ۵۰۳ درصدی در تولید محتوای گروه‌های بله (از اول تا هفتم اسفند در مقایسه با پنجم تا دوازدهم اردیبهشت) شده است. این آمار ثابت می‌کند که در زمان اختلالات ارائه‌دهندگان اینترنت، کاربران برای پیشبرد کارهای تیمی، دانشگاهی و ارتباطات روزمره خود به‌صورت موقت و از روی ناچاری به گروه‌های این پلتفرم پناه برده‌اند.

۲. خرداد و بازگشت به تنظیمات کارخانه: مقایسه بازه زمانی یک‌هفته‌ای در خرداد (پنجم تا دوازدهم خرداد) و یک هفته در اسفند (اول تا هفتم اسفند) نشان می‌دهد پلتفرم بله نتوانسته کاربران ورودی اردیبهشت‌ماه خود را حفظ کند؛ چراکه به محض عادی شدن شرایط مسیریابی اینترنت در خرداد نشان می‌دهد تعداد گروه‌های فعال در این پلتفرم به همان عدد اسفندماه برگشته است. یعنی گروه‌هایی که در اردیبهشت ساخته شده بودند، در خرداد کاملا رها یا غیرفعال شده‌اند.

۳. رسوب ۲۰ درصدی در بخش کانال‌ها: تنها نقطه نسبتا مثبت برای پلتفرم بله در این روند سه‌ماهه، بخش تعداد کانال‌هاست. با وجود این که محتوای کانال‌ها در خرداد به‌شدت افت کرد، اما تعداد منابع (کانال‌های فعال) در خرداد نسبت به اسفند ۲۰ درصد بیشتر شد. این نشان می‌دهد کسب‌وکارها یا رسانه‌هایی که در اردیبهشت در بله کانال ایجاد کرده‌اند، فعالیت خود را با شیب بسیار ملایم‌تری (شاید برای حفظ یک پایگاه بک‌آپ) ادامه داده‌اند و آن را کاملا رها نکرده‌اند.