اینترنت کمجان، اینستاگرام خالی؛ ۶۸ درصد از کاربران بعد از اتصال اینترنت به اینستاگرام برنگشتند
در همین اینترنت کمبضاعتی که دوباره در دسترس کاربران قرار گرفته، بیشتر از کاربران عادی، این کسبوکارهای اینستاگرامی هستند که فعالیتشان با موج بزرگی را از سر گرفتهاند. بازگشتی که این آبباریکه اینترنت را غنیمتی برای جبران ضرر ۸۸ روز خاموشی میبیند.
در گزارش دادهمحور زیر که به کمک آکادمی لایفوب استخراج شده است وضعیت پلتفرمهای مجازی خارجی قبل و بعد از قطعی اینترنت زیر ذرهبین قرذار گرفتهاند.
هشتگها چه میگویند؟ کسبوکارها اینستاگرام را تسخیر کردند
بر اساس دادههایی که از سامانه لایفوب استخراج شده، در دو تصویر زیر میتوان هشتگهای هفته اول بعد از اتصال نسبی اینترنت و هفته اول دیماه را باهم مقایسه کرد. مقایسهای که نشان میدهد پس از جاری شدن اینترنت ضعیفی که ویپیانها را ارزانتر از قبل کرده بود، برخلاف رویه مرسوم بهجای زندگی روزمره و فضای سرگرمی، اینستاگرام حالوهوای اقتصادی پیدا کرد:
برخلاف رویه مرسوم در هفته اول پساقطعی، بهجای زندگی کلیپهای زندگی روزمره و سرگرمی، موضوعات اقتصادی به رأس محتواهای اینستاگرام رسیدهاند.
رویه تغییر هشتگها: هفته اول دیماه و پیش از اعتراضات (یعنی از دهم تا هفدهم دی)، کلیپهای روزمرهنویسها و هشتگهای آنها در اوج بوده، در آستانه اعتراضات این هشتگها بسیار سیاسی شده و بعد از ۸۸ روز قطعی اینترنت در جنگ اخیر و پس از آن، اینستاگرام بلافاصله رنگوبوی اقتصادی پیدا کرده و هشتگهای آنلاینشاپ، کفش، کاشت ناخن، طلا، کتونی، پیراهن، اکسسوری اوج گرفته است.
📊۶۸ درصد از کاربران فعال اینستاگرام بعد از دیماه برنگشتند
این فقط هشتگها نیستند که حرف میزنند؛ بلکه روند کامنتها و لایکهایی که کاربران در اینستاگرام گذاشتهاند هم نوسان مهمی را نشان میدهند.
دادههای مربوط به ۵ تا ۱۲ خرداد (هفته اول پس از اتصال نسبی) بهوضوح نشان میدهد که ادعای دولت مبنی بر «وصل بودن و عادی بودن اینترنت» با واقعیت تولید محتوا تطابق ندارد. اگر اینترنت عادی بود، آمار لایکها، پستها و کامنتها در اینستاگرام باید به بازه اول دیماه (وضعیت نسبتا عادی) نزدیک میشد. اما چه اتفاقی افتاده؟
۶.۸ نفر از هر ۱۰ کاربر اینستاگرام بعد از قطعی هنوز برنگشتند
- کاهش ۶۸ درصدی کاربران اینستاگرام هفته اول بعد از اتصال اینترنت نسبت به دی ۱۴۰۴: استخراج اطلاعات از لایفوب نشان میدهد تعداد کاربران فعال اینستاگرام از حدود ۱.۳ میلیون نفر (در هفته اول دیماه) به ۴۲۷ هزار و ۸۷۷ کاربر سقوط کرده که به معنای از دست رفتن بیش از ۶۸ درصد کاربران فعال است. (با در نظر گرفتن این که این کاربران شامل آنهایی میشود که رباتها توانایی تشخیص آنها را داشته است.)
📊کاهش ۷۷ درصدی لایک و ۷۳ درصدی کامنت نسبت به بازه عادی
- همچنین تعداد کل پستهای منتشرشده در اینستاگرام فارسی از ۳.۳ میلیون هفته اول دی ۱۴۰۴ به یک میلیون و ۳۲۷ هزار و ۹۷۲ پست کاهش یافته است؛ یعنی افتی در حدود ۶۲ درصد.
- از سوی دیگر تعداد لایکها از حدود ۵.۹ میلیارد لایک در هفته اول دیماه به ۱.۳ میلیارد لایک ریزش کرده است؛ به عبارت دیگر، حجم لایکها بیش از ۷۷ درصد کاهش یافته است.
سقوط آزاد کامنتهای اینستاگرام: تعداد کامنتها ۷۳ درصد افت داشته است
- همچنین در بازه عادی، کاربران بیش از ۲۴۶ میلیون کامنت ثبت کردهاند. در بازه سوم (پس از بازگشایی نسبی اینترنت) این عدد به ۶۵.۷ میلیون کامنت سقوط کرده است؛ یعنی بیش از ۷۳ درصد افت.
اسکرولکنندههای منفعل در زمان پساقطعی
افت فاجعهبار آمار اینستاگرام در روزهای پس از اتصال نسبی اثبات میکند که اگرچه ممکن است اینترنت "وصل" باشد، اما مسدودسازی گسترده فیلترشکنها و کاهش شدید پهنای باند باعث شده کاربران نتوانند از شبکههای اجتماعی تصویر و ویدیومحور استفاده کنند.
- این ریزش نشان میدهد معدود کاربرانی که با ابزارهای عبور از فیلترینگ در اینستاگرام باقی ماندهاند، به «کاربران منفعل یا اسکرولکنندهها» تبدیل شدهاند. آنها شاید پستها را ببینند و لایک کنند، اما دیگر تمایل، انگیزه یا اینترنت باکیفیتی برای ثبت تعامل عمیق (نوشتن کامنت) ندارند یا شاید علاقهای ندارند دیگران از اتصال آنها باخبر شوند.
- اگر بازه اول تا هفتم دی ماه میزان بازدید از اینستاگرام ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون بار بود، افت بازدیدها هم حدود ۱۶ درصد شده است.
📊مقایسه دی ۱۴۰۴ با خرداد ۱۴۰۵ در ایکس: ۳.۱۴ درصد بازنگشتند
تعداد کاربران ایکس (توییتر سابق) بسیار کمتر از اینستاگرام است. در ایکس، تعداد پستها در بازه خردادماه (برابر ۷.۱ میلیون پست) کمی بیشتر از هفته اول دی (۵.۹ میلیون) بوده است، اما تعداد کاربران فعال آن حدود ۱۳ هزار کاربر از دیماه کمتر است (۲۱۰ هزار کاربر نسبت به ۲۲۳ هزار کاربر). بنابراین، حدود ۵.۸ درصد از کاربران فعال ایکس نسبت به هفته اول دیماه هنوز به زمین خود بازنگشتهاند.
با تقسیم تعداد کل پستها بر تعداد کاربران، متوجه میشویم که بار اصلی تولید محتوای ۱۷ میلیونی در توییتر بازه دهم تا هفدهم دیماه (در آستانه اعتراضات)، بر دوش کاربران جدید نبوده، بلکه کاربران فعلی با شدتی مضاعف فعالیت کردهاند:
- بازه هفته اول دی ۱۴۰۴: هر کاربر توییتر بهطور متوسط حدود ۲۶ پست داشته است (۶ میلیون پست تقسیم بر ۲۲۳ هزار کاربر).
- بازه ۱۰ تا ۱۷ دی (در آستانه اعتراضات): سرانه فعالیت هر کاربر به بیش از ۶۲ پست میرسد (۱۷.۸ میلیون پست تقسیم بر ۲۸۴ هزار کاربر). این یعنی الگوریتمها توسط کاربرانی تغذیه شدهاند که بیش از ۲ برابر شرایط عادی در حال تولید محتوا و بازنشر بودهاند.
- بازه خرداد (بعد از ادعای بازگشت اینترنت): با تقسیم تعداد کل پستها (۷,۱۲۶,۶۰۸) بر تعداد کاربران (۲۱۰,۸۶۵)، سرانه فعالیت هر کاربر به حدود ۳۴.۶ پست میرسد. این یعنی اگرچه تنش و هیجان روزهای اعتراضات فروکش کرده اما ملتهبتر از روزهای عادی اوایل دیماه است. بنابراین فضا در توییتر به سوت و کوری اینستاگرام نیست.
- ۳.۱۴ درصد به توییتر برنگشتند: در توییتر هم، حتی اگر کاربرانی را که تازه به این فضا اضافه شدهاند نادیده بگیریم، در مجموع ۳.۱۴ درصد از کاربرانِ سابق هنوز نسبت به هفته اول دیماه به این پلتفرم برنگشتهاند.
منابع آگاه به زومیت میگویند که در دیماه پیش از اعتراضات پیک ترافیک در شبکه اینترنت داخلی و خارجی کشور ۸.۵ ترابیت بر ثانیه بود. همزمان با اتصال اینترنت این رقم به ۲ ترابیت رسید و تا شنبه ۱۶ خرداد ادعا میشود با وجود متصل نشدن دیتاسنترها ترافیک به ۶.۵ ترابیت رسیده است.
کاربران پس از ۸۸ روز قطعی، نه با همان کیفیت گذشته به اینترنت بازگشتهاند و نه با همان انگیزه. بخشی از آنها حضور خود را به تماشای محتوا محدود کردهاند. گروه بزرگی از فعالان خرد اقتصاد از غنیمت همین باریکه اینترنت برای رشد کسبوکارهای اینستاگرامی خود استفاده کردند تا ضرر بزرگ این ۸۸ روز را جبران کنند. اما آنچه روشن است این بوده که گروه بزرگی هنوز پشت سد اختلالهای گسترده و فیلترشکنهای ازکارافتاده ماندهاند.