خیز تهران برای جهش فناوری؛ از راه‌اندازی آزمایشگاه هوش مصنوعی تا معرفی سامانه «فانوس شهر»

رویکرد سازمان فناوری‌های نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران ایجاد یک جهش فناورانه در مدیریت تهران است و در این زمینه مجموعه‌ای از پروژه‌های زیرساختی را راه‌اندازی کرده و امروز در نشستی از آن‌ها رونمایی کرد.

به گزارش زومیت، بهزاد پایمرد، مدیرعامل سازمان فناوری‌های نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران (که یک نهاد عمومی غیردولتی است)، در نشست خبری امروز (۱۰ خرداد) خود ضمن تشریح برنامه‌های این سازمان، بر لزوم ورود فناوری‌های لبه‌ دانش برای حل ابرچالش‌های کلان‌شهری چون تهران تاکید کرد.

این چالش‌ها که مواردی نظیر معضلات حمل‌ونقل، آلودگی هوا، مدیریت پسماند و توسعه مدل‌های پیشرفته‌ای چون دیجیتال تویین (همزاد دیجیتال) پایتخت را شامل می‌شود، اکنون در دستور کار ویژه این نهاد قرار گرفته‌ است.

پایمرد با اشاره به حجم بالای وظایف اجرایی در نهادهای سنتی شهرداری توضیح داد: «در سال‌های گذشته، سازمان‌های مختلف شهرداری تلاش کردند تا پوست‌اندازی کرده و فناوری را وارد بطن فعالیت‌های خود کنند؛ اما به دلیل حجم عظیم کارهای روزمره، نتوانستند دستاورد ویژه‌ای در این زمینه داشته باشند. با توجه به جایگاه تهران به‌عنوان پایتخت، وقوع یک جهش فناوری کاملا احساس می‌شد و ما از همان ابتدای تاسیس این سازمان، برای پر کردن همین خلأ وارد میدان شدیم.»

به گفته وی، تاسیس یک سازمان جدید ذیل ساختار پیچیده شهرداری کار بسیار دشواری بوده و نیازمند اخذ مجوزهای متعددی است، اما هدف اصلی این بود که موضوعات کلانی که در مجموعه‌های پیشین مسکوت مانده بود، پیگیری شود. پایمرد جایگاه نهاد متبوعش را این‌گونه توصیف کرد:

ما به نوعی نقش معاونت علمی شهرداری را ایفا می‌کنیم و چتر حمایتی خود را بر سر استارتاپ‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیانی که قصد توسعه خدمات شهری دارند، گسترده‌ایم.

- بهراد پایمرد، مدیرعامل سازمان فناوری‌های نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران

مدیرعامل سازمان فناوری‌های نوین در بخش دیگری از صحبت‌های خود از راه‌اندازی زنجیره‌ای از زیرساخت‌های نوآوری در سطح شهر خبر داد. در رأس این پروژه‌ها، ایجاد یک «آزمایشگاه اصلی هوش مصنوعی» قرار دارد که قرار است مغز متفکر پردازش داده‌های شهری باشد.

همچنین راه‌اندازی «فب‌لب تهران» (آزمایشگاه ساخت سریع) برای نمونه‌سازی ایده‌های فناورانه در دستور کار است. این سازمان نگاه ویژه‌ای نیز به حوزه آموزش پایه‌ای دارد؛ به‌طوری‌که «فب‌لب کودک» در ۵ نقطه ثابت تهران راه‌اندازی شده و ۵ واحد سیار نیز برای پوشش گسترده‌تر در حال آماده‌سازی است.

یکی دیگر از طرح‌های جذاب این سازمان، تأسیس «لیوینگ لب» (آزمایشگاه زنده) است. در این پلتفرم، محصولات و خدمات استارتاپی پیش از ورود نهایی به بازار (در مرحله Semi-Final) در یک محیط واقعی شهری توسط خود مردم تست می‌شوند تا بازخوردهای واقعی برای رفع نواقص آن‌ها جمع‌آوری شود.

حل مشکلات کلان‌شهر تهران نیازمند شناخت دقیق دردهاست. پایمرد اعلام کرد که این سازمان با ۱۵ سازمان کلیدی شهرداری تهران وارد مذاکره شده و مسائل و چالش‌های اصلی آن‌ها را استخراج کرده است.

برای پاسخ به این نیازها، سامانه‌ای به نام «فانوس شهر» در حال راه‌اندازی است. ساختار این سامانه به این شکل است که دستگاه‌های اجرایی نیازها و چالش‌های خود را در آن تعریف می‌کنند و در مقابل، اساتید دانشگاه، نخبگان و تیم‌های استارتاپی با مشاهده این نیازها، راهکارهای عملی و فناورانه خود را ارائه می‌دهند. به گفته پایمرد، این سامانه حلقه مفقوده ارتباط بین دانشگاه و صنعت شهری را متصل خواهد کرد.

این سازمان علاوه بر توسعه زیرساخت، به حوزه سرمایه‌های انسانی نیز ورود کرده است. راه‌اندازی دوره‌ای ۶ ماهه با عنوان «باشگاه پرچمداران فناوری شهر» جدیدترین اقدام در این راستا است.

در این دوره، نفرات شاخص و نخبگان معرفی‌شده از سوی سازمان‌های مختلف شهرداری شرکت می‌کنند. این افراد پس از سه ماه آموزش تئوری و یادگیری مفاهیم نوین، وارد یک دوره سه ماهه کارگاه‌های عملی با حضور منتورهای متخصص می‌شوند. شرط فارغ‌التحصیلی از این دوره آن است که هر شخص یک پروژه فناورانه مرتبط با سازمان متبوع خود تعریف کرده و آن را به سرانجام برساند تا نوآوری نه از بیرون، بلکه از درون خود سازمان‌های شهرداری نهادینه شود.

به نظر می‌رسد سازمان فناوری‌های نوین با تمرکز هم‌زمان بر زیرساخت (فب‌لب‌ها)، پلتفرم (فانوس شهر) و نیروی انسانی (باشگاه پرچمداران)، خیز بلندی برای تبدیل تهران به یک کلان‌شهر هوشمندِ واقعی برداشته است؛ خیزی که موفقیت آن به تداوم حمایت‌ها و عبور از سدهای سنتی بروکراسی شهری بستگی دارد.