بازار سیاه اینترنت در مزون، باشگاه ورزشی، نمایندگی اپراتورها؛ سلفی بگیرید، «پرو» دریافت کنید
گزارشهای میدانی نشان میدهد «اینترنت پرو» که بهعنوان راهکاری برای حل مشکل کسبوکارها در بحران تعریف شده بود حالا به یک رانت تبدیل شده است.
بر اساس بررسیهای زومیت، در این بازار سیاه «پرو» را به سه شکل، برای افراد با دریافت هزینه یک تا سه میلیون تومانی فعال میکنند: اول با روابط شخصی به شکل مستقیم از دفاتر اپراتورها. دوم واسطههایی که سهمیههای مازاد شرکتها را میفروشند و سوم شرکتهایی که به خاطر داشتن جواز، خودشان مستقیما تبدیل به فروشنده سهمیه «پرو» شدهاند.
«پرو»فروشی در مزون
یک مزون در محله زعفرانیه تهران با بیش از ۲۰۶ هزار دنبالکننده در اینستاگرام، در پستی اعلام کرده هر فردی که متقاضی اینترنت پرو است میتواند با او تماس بگیرد. صاحب این مزون به زومیت میگوید ابتدا این کار را برای مشتریان خود انجام داده و تاکنون چندین سیمکارت را به این سرویس مجهز کرده است.
«پرو» برای افرادی که در لیستهای رسمی سازمانی نمیگنجند بهجای ۲ میلیون تومان، ۵ میلیون تومان هزینه دارد
به گفته او، شرط اولیه این است که سیمکارت متعلق به همراه اول باشد. هزینهها شامل ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان دستمزد او و ۲ میلیون و ۱۸۰ هزار تومان هم برای بسته فعالسازی میشود. یعنی «پرو» برای افرادی که در لیستهای رسمی سازمانی نمیگنجند به جای دو میلیون تومان، ۵ میلیون تومان هزینه دارد.
او توضیح میدهد که این کار ممکن است ۷۲ ساعت زمان ببرد. سپس کاربران میتوانند با وارد کردن یک کد دستوری از وضعیت سیمکارت خود مطلع شوند.
مدارک مورد نیاز: یک عکس سلفی
شرایط پرو شدن سیمکارت این مزون این است: برای احراز هویت اطلاعاتی که ارائه میشود باید با دادههای ثبتشده از فرد مطابقت داشته باشد؛ اطلاعاتی که به گفته او، علاوه بر نام، شماره تماس و کد ملی، تنها به یک عکس سلفی محدود میشود.
اطلاعات مورد نیاز برای احراز هویت علاوه بر نام، شماره تماس و کد ملی، تنها به یک عکس سلفی محدود میشود
این فروشنده تاکید میکند که محدودیتی از نظر شغلی وجود ندارد و افراد عادی هم میتوانند این سرویس را دریافت کنند: «من برای آدمهای عادی هم اینترنت میگیرم. کارها از طریق پیشخوان انجام میشود و مشکلی پیش نمیآید.» این در حالی است که قرار بود اینترنت پرو فقط برای کسبوکارها و با احراز هویت کامل از طریق اپراتورها ارائه شود.
فروش از طریق یکی از آشنایان در همراه اول
بسته ارائهشده شامل ۵۰ گیگابایت اینترنت است و هزینه تمدید آن نیز بهصورت هر گیگابایت حدود ۴۰ هزار تومان محاسبه میشود. او میگوید این دسترسی را از طریق یکی از آشنایان خود در همراه اول دریافت کرده و به پیشنهاد همان فرد، تصمیم گرفته این امکان را به دیگران هم ارائه دهد: «قرار بود محدود باشد، ولی پست وایرال و حالا تماسها خیلی زیاد شده است.»
برخی افراد که سهمیه اینترنت پرو دارند، سیمکارتهای مازاد خودشان را یک میلیون تومان میفروشند
این فروشنده در عین حال به قیمتهای ارزان یک میلیون تومانی در بازار اشاره میکند و میگوید برخی افراد که از طریق شرکتها سهمیه دریافت کردهاند، سیمکارتهای مازاد خودشان را یک میلیون تومان میفروشند.
فروش سیمکارت در یک باشگاه ورزشی
مدیر یک باشگاه ورزشی که پیشتر پستهای تلگرامی و استوریهایی درباره اینترنت پرو منتشر کرده، حالا به یکی از واسطههای این بازار تبدیل شده است. او در توضیح مدل کار خود میگوید با مجموعههایی همکاری میکند که ظرفیت ثبتنام سازمانیشان برای اینترنت پرو کامل نشده و از همین مسیر، افراد عادی را بهعنوان نیروی سازمانی آنها معرفی میکند.
او به زومیت میگوید: هر مجموعه میتواند تعداد محدودی از کارکنانش را ثبت کند. ما با مجموعههایی که ظرفیت خالی دارند کار میکنیم و شما را بهعنوان پرسنل معرفی میکنیم تا از این سرویس استفاده کنید.
به گفته او، هزینه فعالسازی برای سیمکارت ایرانسل حدود ۲ میلیون تومان و برای همراه اول حدود یک میلیون تومان است.
نکته مهم اما این است که به گفته این واسطه، دسترسی بدون فیلتر به همه پلتفرمها فراهم نیست؛ اینستاگرام در برخی از شهرها فیلتر است اما تلگرام و واتساپ در دسترس قرار دارند و برای سایر سایتها همچنان باید از فیلترشکن استفاده کرد.
فرایند ثبت نیز مشابه سایر موارد است: ابتدا اطلاعات ارسال میشود، در عرض ۲۴ ساعت تایید اولیه گرفته شده و سپس ظرف ۴۸ ساعت سرویس از سمت اپراتور فعال میشود.
ویژگی این سرویس، یک بسته یکساله ۵۰ گیگابایتی است که مصرف روزانه آن به ۵ گیگابایت محدود شده. او هنگام چت، اسکرینشاتی از فعال شدن پروی یکی از مشتریانش میفرستد و تضمین میکند که در حال حاضر ظرفیت برای مشتریانش باز است.
شما را بهعنوان همکار معرفی میکنیم؛ هزینه: دو میلیون تومان
نمونه دیگری از این بازار سیاه، ویدیویی با بیش از ۲۰۰ هزار بازدید در چند روز است که در آن یک فروشنده خیلی صریح اعلام میکند حتی بدون داشتن شرکت ثبتشده هم میتوان اینترنت پرو دریافت کرد.
هزینه ثبت این کار حدود ۲ میلیون تومان برای دستمزد، بهعلاوه هزینه فعالسازی است
او یک فروشنده سیمکارتهای رند است و در گفتوگو با زومیت میگوید اطلاعات متقاضیان را بهعنوان «همکار» در سیستم ثبت میکند. هزینه ثبت این کار حدود ۲ میلیون تومان است که به آن هزینه فعالسازی اپراتور هم اضافه میشود. با این حال، او نیز از محدودیت ظرفیت خبر میدهد و میگوید به خاطر همین محدودیت ثبتنامها دو روزی است متوقف شده.
فروش مستقیم از نمایندگی اپراتورها
نمایندگیهای رسمی اپراتورها هم تبلیغات خود را برای فروش اینترنت از روزهای گذشته شروع کردهاند. یکی از این نمایندگیها در استان لرستان در کانال خود در بله نوشته است: «عزیزانی که مدرک شغلی معتبر و رسمی ندارند اصلا نگران نباشند.» آدرس و شماره نمایندگی دفتر او کاملا معتبر است. او ارزانترین خدمات واسطهگری را انجام میدهد و برای سیمکارت پرو ۲۵۰ هزار تومان حق ثبت دریافت میکند.
به نظر میرسد روند فعال کردن «پرو» اخیرا برای همراه اول نیازی به تایید اصناف هم نداشته است. برای مثال دو روز پیش، سازمان نظام مهندسی اصفهان هم اعلام کرد پیامکهای مربوط به اینترنت پرو بدون اطلاع و تایید این سازمان برای برخی مهندسان ارسال شده است؛ موضوعی که زومیت نیز با دریافت گزارشهایی از مهندسان، آن را تایید کرده است.
در واکنش به این وضعیت، هفتم اردیبهشتماه رئیس قوه قضاییه به شکلگیری «بازار سیاه اینترنت طبقاتی» اشاره کرد و خواستار ورود نهادهای نظارتی به این موضوع شد. پس از آن هم سازمان تنظیم مقررات اعلام کرد: «ارائه اینترنت پرو صرفا برای کسبوکارها مجاز است و عرضه خارج از این چارچوب تخلف محسوب میشود؛ تخلفی که به گفته این نهاد، در حال بررسی است.»
مجموع این شواهد نشان میدهد اینترنت «پرو» که از همان اول با تفکیک دسترسی، اینترنت را به گروههای محدود و مشاغل خاص گره زده بود، حالا عملا آن را به سطحی گرانتر و گزینشی تبدیل و همان الگوی طبقاتی را تشدید کرده و به ناعادلانه بودن دسترسی به اینترنت دامن میزند. طوری که با پرداخت هزینههای بیشتر و تکیه به روابط، این دسترسی محدود، باز هم در حلقهای کوچکتر و انحصاریتر بازتولید میشود.