گزارش میدانی زومیت از ماجرای اینترنت بازرگانان؛ یک کافی‌نت مشکل‌گشا با تعهدات سنگین

آن‌هایی که با لپ‌تاپ‌هایشان پشت میزهای سالن ناهارخوری اتاق بازرگانی نشسته‌اند مدیرعامل، یا نماینده‌‌های شرکت‌هایی هستند که برای داشتن همین اینترنت که فقط به دو طبقه در اتاق بازرگانی تهران محدود می‌شود تعهد داده‌اند «از این امتیاز سواستفاده نکنند». اگر هم سواستفاده کردند «موضوع قابل پیگیری قانونی و تعلیق کارت خواهد بود» و دیگر جای اعتراض نخواهند داشت.

زومیت

مشاهده روند اتصال لپ‌تاپ‌ و گوشی به همین اینترنت هم نشان می‌دهد که این جریان کاملا به شکل نظارت‌شده برای آن‌ها برقرار می‌شود. اعظم رضایی، معاون توسعه عضویت و خدمات کسب‌وکار در اتاق تهران به زومیت می‌گوید: «تجار و فعالان اقتصادی در بدو ورود، اطلاعات عضویت خود را اعلام کرده و سپس با یافتن آی‌پی سیستم مراجعه‌کننده، اینترنت برای دستگاه متقاضی برقرار می‌شود.»

اگرچه اتاق بازرگانی اینترنتی به بازرگانان داده که آن‌ها را از مشکلاتشان نجات دهد اما این اینترنت کاملا کنترل‌شده است. نه به این معنا که ناظری بالای سرشان باشد بلکه اگر مقام‌های بالادستی خارج از اتاق متوجه شوند که از این آی‌پی استفاده‌ای خلاف شده، اطلاعات بازرگانان بایگانی شده و در دسترس است.

اتاق بازرگانی تهران

ناهارخوری اتاق بازرگانی تهران شبیه به کافی‌نت‌های دهه هشتاد یا سایت دانشگاه شده است. هرکسی روی صندلی‌ها نشسته در واتساپ و تلگرام در حال چت کردن یا نگاه کردن به یک سند است. به ایمیل هم دسترسی ندارند. می‌گویند با این که اینجا اینترنت بدون فیلتر است اما ایمیل‌هایشان برگشت می‌خورد. به خاطر همین هم با شرکت‌های خارجی داخل پیام‌رسان‌ها چت می‌کنند.

زنی که در یک شرکت دارویی فعالیت دارد به زومیت می‌گوید: «شرکت‌های خارجی اسناد حیاتی را حاضر نیستند در قالب واتس‌اپ برای ما ارسال کنند. ما هم هنوز به ایمیل‌هایمان دسترسی نداریم.» با این حال با همین هم توانسته‌اند از خسارت بیشتر جلوگیری کنند.

رضایی، معاون توسعه عضویت و خدمات کسب‌وکار در اتاق تهران درباره مشکلات بقیه بازرگانان می‌گوید: «شرکت‌های دارویی زیادی از قطعی اینترنت آسیب دیده بودند. در حوزه حمل‌ونقل مشکلات زیادی وجود داشت. مثلا باری را ارسال کرده بودند و نیاز داشتند که اسناد حمل را برایش بفرستند، اما اینترنت قطع بود. اتاق تهران هم برای جلوگیری از توقف فعالیت‌های حیاتی به رایزنی با دولت و سایر دستگاه‌ها پرداخت و اینترنت از بیست‌وپنجم دی‌ماه در اختیار فعالان اقتصادی قرار داده شد.»

اگرچه اتاق بازرگانی ابتدا از طریق تشکل‌ها به اعضای خود اطلاع داده بود، اما بعد از اعلام رسمی در اخبار تلویزیون اینجا آن‌قدر شلوغ شد که صف‌های طولانی آن طبقات را پر کرد. به گفته رضایی «روز چهارشنبه، اتاق یکم بهمن اتاق بازرگانی تهران ۷۳۰ نفر را پذیرش کرد.» بقیه روزها تا زمانی که صف شکل نگرفته باشد محدودیت زمانی برقرار نمی‌شود اما آن روز کاربران فقط حق نیم‌ساعت استفاده از اینترنت را داشتند.

حین مکالمه نیاز دارد برای لحظاتی از محوطه خارج شود اما نمی‌تواند گوشی خود را خارج کند. او می‌گوید: «اگر از اینجا بیرون بروم دوباره باید از ابتدا همه مسیر را طی کنم. آی‌پی ثبت کنم، امضا دهم تا بتوانم از اینترنت اینجا استفاده کنم.» گوشی موبایلش را به بغل‌دستی‌اش می‌سپارد و از اتاق بیرون می‌رود.

با همه این سختی‌ها به گفته رضایی، معاون توسعه عضویت و خدمات کسب‌وکار اتاق تهران، تا امروز دو هزار و ۵۰۰ نفر از این اینترنت استفاده‌ کرده‌اند.

فاطمه مقیمی که او را به‌عنوان اولین مدیر زن حوزه حمل‌ونقل هم می‌شناسند، روی یکی از همین صندلی‌ها نشسته است و با لپ‌تاپش کار می کند. معاون توسعه عضویت و خدمات به زومیت می‌گوید: «در این مدت تاجران کهنه‌کاری هم دیدیم که در همین صف ایستادند که اینترنت بگیرند.» او می‌گوید که در همین مدت بازرگانانی از خرمشهر، بجنورد، بندرعباس و رشت هم به اتاق تهران مراجعه کرده‌اند تا از این امتیاز استفاده کنند.

اتاق بازرگانی تهران

این اینترنت قطره‌چکانی در حالی امسال به بازرگانان داده شده است که سال ۱۴۰۱ آن‌ها هم مانند همه مردم از آن محروم بودند. کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق بازرگانی آن سال گزارش مهمی از خسارت قطعی اینترنت ارائه کرد.

این در حالی است که مازیار نوربخش، رئیس این کمیسیون در گفت‌و‌گو با زومیت می‌گوید که امسال به‌طور مستقل هیچ پژوهشی برای برآورد خسارت‌ها انجام نداده‌اند. آیا همین باریکه اینترنت روحیه مطالبه‌گری اتاق بازرگانی را از آن‌ها گرفته است؟

من شفاف بگویم که ما در کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق بازرگانی با هرگونه رانت یا اینترنت طبقاتی و فرصت محدود مخالفیم. این که یک گروهی به اینترنت دسترسی پیدا کنند، حتی با روش‌هایی که گاهی خیلی خفت‌بار کارشان انجام شود، تبعیض ایجاد می‌کند. بنابراین این اینترنت با نظر کمیسیون ما داده نشده است. ولی دبیر کل و تیم مدیریت اتاق بازرگانی هم از طرف اعضا تحت فشار قرار می‌گیرند. وقتی فردی باری روی کشتی دارد که در حال خراب شدن است مدام فشار می‌آورد که برای من راه حلی پیدا کنید.

- مازیار نوربخش، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق بازرگانی

او ادامه می‌دهد: «ما روز دوم که اینترنت قطع شد نامه‌ای به رییس‌جمهور نوشتیم و برای همه مردم درخواست اینترنت کردیم. ولی حاکمیت همچنان می‌خواهد گزینشی و به صورت وایت‌لیست اینترنت را فراهم کند که ما در کمیسیون با آن مخالفیم.»

او با دلسردی از این موضوع که بارها اینترنت قطع شده و بارها خسارات آن را اعلام کرده‌اند به زومیت توضیح می‌دهد: «فرض کنید که ما با روش علمی هم به عدد خسارت ۱۰۰ همت در ساعت رسیدیم، وقتی که تصمیم‌گیران موضوعات دیگری برایشان در اولویت است به این عدد اهمیتی نمی‌دهند.»

او همچنین خبر می‌دهد: «پیشنهادهایی از سوی شرکت‌ها داده شده که دیگر همین اتاق اینترنت اتاق بازرگانی هم جمع شود و شرکت‌ها آی‌پی خودشان را بدهند تا پای خودشان را داخل وایت‌لیست بگذارند. ولی اینجا اختلاف نظر زیادی وجود دارد. کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق بازرگانی که مخالف است. این که یک عده وصل شوند اما فریلنسرها نتوانند کار کنند مورد پذیرش ما نیست. اما مدیران اتاق که برآمده از اقتصاد سنتی هستند و تجربه‌های مدیریتی در اقتصاد دولتی دارند، ممکن است از این نظر با ما هم‌سو نباشند و بیشتر می‌خواهند مشکلات اعضا را حل کنند.»