تحلیل کارگزاری فارابی از روش‌های مناسب سرمایه‌گذاری در شرایط جنگی

شاید با توجه به جنگ اخیر میان ایران و آمریکا برایتان سوال پیش آمده باشد، بهترین روش سرمایه گذاری در شرایط جنگی چیست؟ واقعیت این است که ما سال‌هاست در یک جنگ اقتصادی تمام‌عیار زندگی می‌کنیم. در چنین فضایی رفتار بازارهای مالی دستخوش تغییرات زیادی می‌شود. این مقاله با یک نگاه علمی، بومی‌سازی‌شده و کاربردی، به شما نشان می‌دهد که چطور در زمان اوج بحران از دارایی خود محافظت کنید و در دوران پسا بحران، سوار بر موج‌های صعودی بازار شوید.

در ادبیات مالی، دوره‌های بحران شدید با سه ضلع یک مثلث شوم شناخته می‌شوند: عدم قطعیت مطلق، تورم انتظاری بالا و سقوط ارزش پول ملی.

در این شرایط، بزرگترین اشتباه استراتژیک، تلاش برای ثروتمند شدن سریع است.

هدف اول و آخر شما در اوج تنش‌ها باید روی دو اصل استوار باشد:

1.     عقب نماندن از نرخ رشد دلار و تورم.

2.     حفظ اصل دارایی در برابر ریسک‌های سیستماتیک و فیزیکی.

پایبندی به اصل تنظیم تنوع دارایی تنها راه نجات در روزهای جنگ است. یک سبد تدافعی بهینه برای سرمایه‌گذار ایرانی در شرایط بحران، باید معماری هوشمندانه‌ای داشته باشد. جدول زیر، نسبت‌های طلایی این سبد را بر اساس معیارهای علمی نقدشوندگی و امنیت نشان می‌دهد:

طلا ریسک ورشکستگی یا نکول ندارد. قیمت طلا در ایران با دو موتور محرک یعنی انس جهانی و نرخ ارز حرکت می‌کند؛ بنابراین قوی‌ترین سپر دفاعی شما در برابر ریزش ارزش ریال است.

زمین و مسکن همیشه در بلندمدت تورم را هضم می‌کنند. بزرگ‌ترین عیب ملک در زمان بحران، قفل شدن نقدشوندگی آن است. اگر در اوج بحران نیاز فوری به پول داشته باشید، مجبورید ملک خود را زیر قیمت بازار حراج کنید.

نگهداری اسکناس فیزیکی یا استفاده از استیبل‌کوین‌ها مانند تتر (USDT) به شما این امکان را می‌دهد که بخشی از دارایی خود را مستقل از سیستم بانکی داخلی، نقد و آماده جابه‌جایی نگه دارید.

بازارهای مالی همیشه بیش از حد واکنش نشان می‌دهند. در اوج ترس، قیمت‌ها فراتر از ارزش واقعی خود بالا می‌روند و به محض فروکش کردن سیگنال‌های منفی، روند کاملا معکوس می‌شود. در دوران پسا‌بحران، بازار دچار دو تغییر رفتار عمده می‌شود:

1.     تخلیه حباب ترس: دارایی‌هایی مثل طلا و دلار که به دلیل تقاضای هیجانی گران شده بودند، با افت قیمت یا رکود فرسایشی مواجه می‌شوند.

2.     رها شدن فنر دارایی‌های ریسکی: بازار سهام (بورس) و املاک که در زمان ترس بایکوت شده بودند، به دلیل قیمت‌های جذاب، رشدهای انفجاری را آغاز می‌کنند.

اگر اهل معامله در بازار سرمایه هستید، شناخت ابزارهای نوین بورسی در زمان نوسانات شدید، مرز بین سودهای بزرگ و زیان‌های سنگین را تعیین می‌کند. سه دسته صندوق اصلی در بورس تهران یعنی صندوق سهامی اهرمی، صندوق طلا و صندوق مبتنی بر انرژی رفتارهای کاملا متفاوتی در شرایط بحران و پسا‌بحران دارند:

صندوق های طلا پشتوانه‌ای از سکه و شمش طلا دارند.

·     رفتار در بحران: به شدت رشد می‌کنند.

·     رفتار در پسا‌بحران: با فروکش کردن تنش‌ها، حباب این صندوق‌ها می‌ترکد و قیمت آن‌ها ریزش می‌کند؛ دقیقا همان پدیده‌ای که در بازه‌های آرامش موقت بازار شاهد آن هستیم.

این صندوق‌ها روی گواهی‌های نفت خام، میعانات گازی و برق سرمایه‌گذاری می‌کنند.

·     چرا رشد می‌کنند؟ تنش در خاورمیانه قیمت جهانی نفت را بالا می‌برد. از طرفی ارزش این صندوق‌ها در داخل با نرخ دلار محاسبه می‌شود. بنابراین، حتی اگر حباب ترس داخلی تخلیه شود تا زمانی که قیمت جهانی نفت بالا باشد، این صندوق‌ها بازدهی فوق‌العاده و منطقی‌ ثبت می‌کنند.

صندوق‌ اهرمی با وام گرفتن از واحدهای عادی، سود و زیان سرمایه‌گذاران را چند برابر می‌کنند.

·     استراتژی ورود: در اوج اخبار جنگ، بورس سقوط می‌کند و صندوق‌های اهرمی شدیدترین ریزش‌ها را تجربه می‌کنند. اما درست در نقطه چرخش بازار و ورود به دوران پسا‌بحران، این صندوق‌ها به دلیل ماهیت اهرمی خود، رشدهای چند برابری نسبت به کل بازار ثبت می‌کنند و بالاترین بازدهی را به ارمغان می‌آورند.

هیچ روش سرمایه‌گذاری ثابتی وجود ندارد که برای تمام فصول اقتصاد مناسب باشد. سرمایه‌گذاری در شرایط بحرانی مانند رانندگی در جاده‌ای مه‌آلود است؛ اصل اول صدمه ندیدن است، نه سریع رسیدن.

سبد تدافعی خود را تشکیل دهید و هر ۶ ماه یک‌بار آن را بازنگری کنید. اگر در اثر یک شوک، قیمت طلا بالا رفت و سهم آن در سبد شما از ۴۰ درصد به ۶۰ درصد رسید، بخشی از آن سود را ذخیره کرده (بفروشید) و به دارایی‌های عقب‌مانده از بازار (مثل سهام یا صندوق‌های درآمد ثابت) تزریق کنید تا تقارن و امنیت سرمایه‌تان حفظ شود.