گوشی تاشو سامسونگ گلکسی زد فولد ۸ (Galaxy Z Fold 8) با نمایشگر باز

بررسی گلکسی زد فولد ۸؛ وقتی تغییر شکل، همه‌چیز را عوض می‌کند

دوشنبه 19 مرداد 1405 - 22:42
مطالعه 30 دقیقه
گلکسی زد فولد ۸ با کنار گذاشتن طراحی کشیده نسل‌های قبل، با نمایشگر بیرونی کوتاه‌تر و عریض‌تر و وزن سبک ۲۰۱ گرمی معرفی شده است.

سامسونگ طی هفت نسل، گوشی تاشدنی‌اش را باریک‌تر، سبک‌تر و مقاوم‌تر کرد؛ اما شکل کلی آن با نمایشگر بیرونی کشیده و نمایشگر داخلی مربعی‌شکل تقریبا دست‌نخورده باقی ماند. کره‌ای‌ها امسال با اضافه‌کردن عضو جدیدی به خانواده‌ی Galaxy Z Fold، الگوی قدیمی‌شان را دستخوش تغییر قرار داده‌اند. گلکسی زد فولد۸ در حالت بسته کوتاه و عریض است و پس از بازشدن، نمایشگری با نسبت تصویر ایده‌آل ۴:۳ پیش‌روی‌تان می‌گذارد. همین تغییر ساده، هم بزرگ‌ترین دستاورد نسل هشتم را رقم می‌زند، هم سرچشمه‌ی شماری از ضعف‌هایش می‌شود.

تجربه‌ی اولیه‌ی گلکسی زد فولد ۸ در من شور و شوقی ایجاد کرد که هنگام بررسی محصولات امروزی کمتر تجربه‌اش می‌کنم؛ احساسی نزدیک به نخستین مواجهه با سرفیس‌بوک، سرفیس‌استودیو یا حدود شش سال پیش، مک‌بوک M1. وجه مشترک چنین محصولاتی صرفا قدرت بیشتر یا عددهای درشت‌تر نبود؛ آن‌ها هرکدام برداشت آشنای ما از یک وسیله را کمی جابه‌جا می‌کردند. فولد ۸ نیز پیش‌از آنکه فرصتی برای نمایش توان پردازنده یا روشنایی پنل پیدا کند، با اندازه و شکلش به‌چشم می‌آید.

اما آیا سامسونگ فقط قواره‌ی جذابی ساخته است یا سخت‌افزار و نرم‌افزار دستگاه نیز می‌توانند از آن بهره ببرند؟ در ادامه‌ متوجه می‌شوید که پاسخ این سؤال در طول بررسی بارها میان تحسین و تردید جابه‌جا می‌شود. با بررسی گلکسی زد فولد ۸ همراه زومیت باشید.

ویدیوی بررسی گلکسی زد فولد ۸

پخش از رسانه

طراحی و ارگونومی گلکسی زد فولد ۸

گوشی‌های تاشدنی دو فرصت برای جذب کاربر دارند؛ یک‌بار وقتی به‌شکلِ بسته در دست قرار می‌گیرند و بار دیگر وقتی لولا باز می‌شود و صفحه‌ی بزرگ‌تر خودنمایی می‌کند. سامسونگ سال‌ها تمام جذابیت سری فولد را روی لحظه‌ی دوم بنا کرده بود. نمایشگر داخلی بزرگ و چندوظیفگی پیشرفته‌ی گلکسی زد فولد تحسین‌برانگیز بود؛ اما در حالت بسته معمولا با گوشی نسبتا زمخت و کشیده‌ای طرف بودیم که باوجود تمام تلاش‌های سازنده، ارگونومی هم‌تراز با پرچم‌داران عادی ارائه نمی‌داد.

گلکسی زد فولد ۸ ماجرا را از همان حالت بسته آغاز می‌کند. برای فهمیدن تفاوتش لازم نیست چند ساعت با آن کار کنید یا گوشی را کنار نسل پیشین بگذارید؛ نخستین‌بار که بدنه‌ی کوتاه و عریضش را به‌دست می‌گیرید، نسبت نامعمول طول و عرض، جلب‌توجه می‌کند. گوشی‌های امروزی عمدتا نمایشگری با نسبت ۱۹٫۵:۹ دارند؛ درحالی‌که نسبت تصویر پنل بیرونی فولد جدید سامسونگ، ۱۶:۱۰ یا تقریبا ۱۹٫۲:۱۲ است. نتیجه در نگاه اول کمی عجیب؛ اما در دست، بسیار دل‌نشین به‌نظر می‌رسد.

زد فولد ۸ به‌لطف ارتفاع ۱۲۳٫۹میلی‌متری‌اش به‌راحتی در کف دست جا بگیرد. برخلاف گوشی‌های بلند امروزی، برای لمس بالای صفحه ناچار نیستید انگشت را بیش‌ازحد بکشید یا بدنه را در دست جابه‌جا کنید. عرض ۸۱٫۹میلی‌متری دستگاه نیز مانع از آن می‌شود که صفحه‌ی بیرونی مانند فولدهای قدیمی باریک و فشرده به‌نظر برسد. حاصل کار به گوشی‌های عادی شباهت ندارد؛ اما همین ناآشنایی بخشی از جذابیتش را می‌سازد.

ابعاد جمع‌وجور فولد ۸ اگر با وزن و ضخامت نسل‌های نخست همراه می‌شد، فایده‌ی چندانی نداشت. سامسونگ وزن را به ۲۰۱ گرم رسانده که چندان سنگین‌تر از پرچم‌داران عادی نیست؛ ضخامت ۹٫۷میلی‌متری دستگاه در حالت بسته همچنان بیشتر از گوشی‌های معمولی است؛ اما اختلاف آن‌قدر کم شده که دیگر حس نمی‌کنید پاره‌آجری را در دست گرفته‌اید. پس‌از بازشدن نیز ضخامت هر نیمه به ۴٫۵ میلی‌متر می‌رسد و گوشی بیشتر به تبلتی کوچک و باریک شباهت پیدا می‌کند تا دو موبایل چسبیده به یکدیگر.

گوشی تاشو سامسونگ زد فولد ۸ (Samsung Galaxy Z Fold 8) در دست کاربر
نمای نزدیک از لبه‌ها و درگاه شارژ گوشی گلکسی زد فولد ۸ (Galaxy Z Fold 8)
ماژول دوربین دوگانه گوشی گلکسی زد فولد ۸ (Galaxy Z Fold 8)
ماژول دوربین گوشی گلکسی زد فولد ۸ (Galaxy Z Fold 8) با لنزهای مشکی

لبه‌های تخت و گوشه‌های نسبتا تیز خانواده‌ی فولد همچنان سر جایشان مانده‌اند. حاشیه‌های نمایشگر بیرونی هم به باریکی بعضی رقبای چینی نیستند؛ ولی روی بدنه‌ی کوتاه فولد ۸ چندان آزاردهنده به‌نظر نمی‌رسند. کلیدهای صدا و پاور در ارتفاع مناسبی قرار گرفته‌اند و حسگر اثرانگشت درون دکمه‌ی پاور، سریع و قابل‌اعتماد عمل می‌کند.

پشت بدنه به‌اندازه نمای روبه‌رو حساب‌شده نیست. قاب دوربین نسبت به ابعاد گوشی بزرگ به‌نظر می‌رسد و هنگام گذاشتن فولد ۸ روی میز، بدنه را به‌شکل محسوسی لق می‌کند. وقتی گوشی با حالت تاشده در دست قرار دارد، انگشت اشاره نیز مرتب به لبه‌ی برآمدگی دوربین می‌خورد. بزرگی برآمدگی روی گوشی‌های بلندتر شاید کمتر جلب‌توجه کند؛ اما روی بدنه‌ای با ارتفاع ۱۲۳٫۹ میلی‌متر، سهم زیادی از نمای پشت را به خود اختصاص می‌دهد.

بازشدن لولا نسبت به فولدهای قبلی روان‌تر انجام می‌شود. در چند میلی‌متر نخست، آهن‌رباها راحت‌تر رها می‌شوند و برای جداکردن دو نیمه، فشار کمتری لازم دارید؛ هرچند بازکردن گوشی با یک دست همچنان دشوار و در بیشتر موقعیت‌ها غیرعملی است؛ سامسونگ کشش نمایشگر و نیروی آهن‌رباها را طوری تنظیم کرده که حرکت از حالت بسته به باز، نرم‌تر و سبک‌تر احساس شود.

لولای فولد ۸ به‌اندازه‌ی فولد ۸ اولترا و فلیپ ۸ در زاویه‌های میانی کاربرد ندارد. از Flex Mode خبری نیست و نمی‌توان دو نیمه را در گستره‌ای از زاویه‌ها ثابت نگه داشت و انتظار داشت همان‌جا پایدار بمانند. رابط کاربری هم برای استفاده‌ی نیمه‌باز طراحی نشده است؛ نمایشگر داخلی براساس زاویه‌ی لولا به دو بخش کنترلی و نمایشی تقسیم نمی‌شود و برنامه‌هایی مانند دوربین، پخش‌کننده‌ی ویدئو یا گالری چیدمان ویژه‌ای برای این حالت ندارند. در بهترین سناریو، می‌توان گوشی را به‌حالت چادر (به‌شکل عدد ۸)، روی میز قرار داد و با نمایشگر بیرونی، ویدیو تماشا کرد.

سامسونگ برای پشتیبانی از نمایشگر داخلی، ساختاری موسوم به Flex Titanium به کار برده؛ ترکیبی از دو لایه‌ی انعطاف‌پذیر تیتانیومی که فشار و ضربه را بهتر در سطح پنل پخش می‌کنند؛ نتیجه، نمایشگری باریک‌تر با تاخوردگی کم‌عمق‌تر است. تاخوردگی فولد ۸ در نمونه‌ی مورد بررسی ما هنگام نگاه‌کردن مستقیم به صفحه‌ی روشن خیلی زود از نظر محو می‌شد؛ اما زیر نور مستقیم یا در زاویه‌ی نامناسب، به‌چشم می‌آمد و با عبور انگشت نیز می‌شد آن را حس کرد.

فریم آلومینیومی تقویت‌شده، شیشه‌ی Gorilla Glass Ceramic 3 روی نمایشگر بیرونی و Gorilla Glass Victus 2 در پنل پشتی، کیفیت ساختی در حد قیمت گوشی فراهم می‌کنند؛ اما نمایشگر منعطف داخلی، بسیار ظریف و حساس است و خود سامسونگ هشدار می‌دهد که از تماس ناخن یا اشیاء تیز با سطح آن جلوگیری کنید. بررسی‌ها، مقاومت نمایشگر داخلی فولد ۸ را معادل سطح مور ۱ نشان می‌دهند؛ درحالی‌که نمایشگر S26 اولترا مقاومتی معادل سطح مور ۵ دارد.

گواهی IP48 در برابر آب محافظت مناسبی ارائه می‌دهد؛ فولد ۸ می‌تواند در شرایط آزمایشگاهی تا ۳۰ دقیقه در عمق ۱٫۵متری آب دوام بیاورد؛ اما عدد ۴ در گواهی IP، تنها ورود اجسام بزرگ‌تر از یک میلی‌متر را پوشش می‌دهد و گردوغبار ریز یا شن همچنان ممکن است برای لولا و نمایشگر داخلی دردسرساز شوند.

نمایشگرها و اسپیکر گلکسی زد فولد ۸

تاشدنی پاسپورتی‌شکل سامسونگ از نظر اندازه، جایی میان زد فلیپ ۸ و فولد ۸ اولترا قرار می‌گیرد. گلکسی زد فولد ۸ در حالت بسته، بخشی از حس جمع‌وجوری فلیپ را دارد، بی‌آنکه پنل بیرونی‌اش به‌اندازه‌ی نمایشگر ۴٫۱ اینچی فلیپ محدود باشد؛ بنابراین درست‌مانند گلکسی زد فولد ۸ اولترا، می‌توانید برای اغلب کارهای روزمره، با همان نمایشگر ۵٫۵ اینچی بیرونی دستگاه، نیازتان را برآورده کنید.

نمایشگر بیرونی با وضوح ۱۹۷۲ × ۱۲۴۸ پیکسل، برای پاسخ‌دادن به پیام‌ها، مسیریابی، مرور شبکه‌های اجتماعی و مراجعه‌های کوتاه به مرورگر کفایت می‌کند. تایپ روی آن هم لزوما دشوار نیست؛ عرض مناسب صفحه اجازه می‌دهد کلیدها بیش‌ازحد باریک و به‌هم‌فشرده نشوند؛ اما به‌خاطر کوتاه‌بودن پنل، کیبورد بخش بزرگی از ارتفاع نمایشگر را در اختیار می‌گیرد و فضای محدودی برای دیدن متن، پیام‌های قبلی یا محتوای برنامه باقی می‌ماند.

نمایشگر داخلی ۷٫۶ اینچی با وضوح ۲۴۴۸ × ۱۸۴۸ پیکسل، از نظر مساحت کوچک‌تر از پنل ۸ اینچی فولد ۸ اولتراست؛ اما نسبت تصویر ۴:۳ باعث می‌شود در بسیاری از کارها کمبود فضا احساس نشود. کره‌ای‌ها به‌جای دنبال‌کردن بزرگ‌ترین عدد، تناسبی را انتخاب کرده‌اند که با نوع استفاده از یک تبلت کوچک سازگاری بیشتری دارد.

روی نمایشگر داخلی، صفحه‌های وب عرض مناسبی پیدا می‌کنند و متن و تصویر بدون آنکه بیش‌ازحد کشیده یا در ستونی باریک فشرده شوند، روبه‌روی کاربر قرار می‌گیرند. هنگام چرخاندن گوشی نیز ارتفاع بیشتری برای خواندن مقاله، کتاب و سند در اختیار دارید. نمایش عکس‌ها هم روی پنل ۴:۳ فولد ۸، تجربه‌ی فراگیر و جذابی دارد؛ چون بسیاری از دوربین‌ها تصاویرشان را با همین نسبت ثبت می‌کنند.

مزیت اصلی نمایشگر ۴:۳ فولد ۸ هنگام بازکردن دو برنامه کنار هم آشکار می‌شود. ایمیل و مرورگر، پیام‌رسان و نقشه یا فایل‌منیجر و برنامه‌ی یادداشت، هرکدام عرض کافی در اختیار دارند و رابطشان به نواری باریک تبدیل نمی‌شود. فضای فولد ۸ اولترا برای سه برنامه یا کارهای سنگین‌تر مناسب‌تر است؛ اما مدل استاندارد برای دو پنجره تناسبی دارد که در عمل طبیعی‌تر به نظر می‌رسد.

تماشای فیلم نیز نسبت به تاشوهای نزدیک به مربع وضعیت بهتری دارد. ویدئوهای ۱۶:۹ همچنان نوارهای سیاه بالا و پایین خواهند داشت؛ اما سهم کمتری از پنل بی‌استفاده می‌ماند و تصویر بزرگ‌تری دیده می‌شود. فیلم‌ها، انیمه‌ها و مجموعه‌های قدیمی ۴:۳ تقریبا تمام نمایشگر را پر می‌کنند. بازی‌ها نیز در حالت باز حسی نزدیک به یک تبلت کوچک دارند، هرچند سازگاری رابط هر بازی را باید جداگانه سنجید.

هر دو نمایشگر از پنل OLED با نرخ نوسازی تطبیقی یک تا ۱۲۰ هرتز بهره می‌برند. سامسونگ کنترل نرخ نوسازی را بسیار خوب انجام می‌دهد؛ هنگام پخش ویدئوی ۲۴ یا ۳۰ فریم‌برثانیه، پنل می‌تواند به‌ترتیب روی ۲۴ یا ۳۰ هرتز قرار بگیرد و هنگام لمس صفحه دوباره به ۱۲۰ هرتز بازگردد. بیشتر بازی‌های سازگار نیز می‌توانند با نرخ بالاتر از ۶۰ و گاهی ۱۲۰ فریم‌برثانیه اجرا شوند. نمایشگرها از محتوای HDR10، +HDR10 و HLG پشتیبانی می‌کنند؛ اما مانند دیگر محصولات سامسونگ از Dolby Vision خبری نیست.

عملکرد نمایشگر گلکسی زد فولد ۸ در برابر رقبا

محصول/آزمایش

حداقل روشنایی

حداکثر روشنایی

نسبت کنتراست

sRGB

DCI P3

دستیخودکار

موضعی

پوشش

میانگین خطا

پوشش

میانگین خطا

گلکسی زد فولد ۸ (نمایشگر داخلی)

۱٫۲۲

۹۹۴

۳۶۸۰ (HDR)

۱۰۰ درصد

(Natural)

۱٫۵

۹۶٫۳ درصد

*با Vividness بیشینه

(Vivid)

۳٫۳

گلکسی زد فولد ۸ (نمایشگر بیرونی)

۱٫۲

۹۶۱

۳۵۹۷ (HDR)

۱۰۰ درصد

(Natural)

۱٫۹

۹۵٫۵ درصد

*با Vividness بیشینه

(Vivid)

۳٫۱

گلکسی S26 اولترا

۰٫۷

۷۴۱

۲۷۴۴ (HDR)

۱۰۰ درصد

(Natural)

۲٫۴

۹۷٫۴ درصد

*با Vividness بیشینه

(Vivid)

۴٫۱

گلکسی S25 اولترا

۰٫۷۲

۸۷۸

۲۶۵۰ (HDR)

۱۰۰ درصد

(Natural)

۳٫۲

۹۷٫۶ درصد

*با Vividness بیشینه

(Vivid)

۴٫۶

آیفون ۱۷ پرو مکس

۰٫۹

۱۰۴۱

۳۵۰۰ (HDR)

۹۹٫۹ درصد

۱٫۰

--

--

تمام نتایج درج‌شده در جدول از سوی زومیت اندازه‌گیری شده‌‌اند.

در آزمون‌های ما، نمایشگر داخلی در حالت خودکار و هنگام نمایش محتوای SDR به حدود ۲۷۰۰ نیت رسید. بیشینه‌ی روشنایی HDR نیز نزدیک ۳۷۰۰ نیت اندازه‌گیری شد. پنل بیرونی در شرایط مشابه حدود ۲۴۰۰ نیت در SDR و ۳۶۰۰ نیت در HDR ثبت کرد. چنین اعدادی در نگاه نخست خیره‌کننده‌اند؛ اما باید بدانیم روشنایی لحظه‌ای یک بخش کوچک از تصویر با روشن‌ماندن تمام صفحه تفاوت دارد.

پوشش ضدانعکاس پنل داخلی کمک می‌کند بازتاب چراغ‌ها و محیط کمتر مزاحم مطالعه و تماشای ویدئو شود و رنگ مشکی عمیق‌تر به‌نظر برسد. عجیب آنکه نمایشگر بیرونی پوشش مشابهی ندارد؛ همان صفحه‌ای که بیشتر بیرون از خانه و زیر نور مستقیم استفاده می‌شود. بازتاب محیط روی پنل بیرونی محسوس‌تر است و گاهی بخشی از روشنایی بالای آن را خنثی می‌کند.

در زمینه‌ی رنگ، پنل داخلی با بیشترین میزان Vividness حدود ۹۶ درصد از فضای DCI-P3 را پوشش می‌دهد و دقت مناسبی دارد. پوشش sRGB به ۱۰۰ درصد می‌رسد و خطای رنگ آن‌قدر پایین می‌ماند که برای تماشای محتوا، ویرایش معمول عکس و ارزیابی رنگ‌ها قابل‌اعتماد باشد.

دو بلندگوی فولد ۸ روی یک نیمه‌ی بدنه قرار گرفته‌اند؛ یکی در بالا و دیگری در پایین. هنگام استفاده در حالت بسته یا نگه‌داشتن گوشی در حالت باز و عمودی، چیدمان صدا قابل‌قبول است؛ اما وقتی نمایشگر داخلی را افقی می‌گیرید، فاصله و جداسازی استریو تقریبا از بین می‌رود. این محدودیت به‌ویژه هنگام فیلم‌دیدن روی صفحه‌ی بزرگ‌تر توی ذوق می‌زند.

بلندی صدا متوسط است و اندکی پایین‌تر از چیزی قرار می‌گیرد که از یک گوشی پرچم‌دار انتظار داریم. کیفیت صدا را مطلوب ارزیابی می‌کند؛ فرکانس‌های میانی واضح‌اند، صداهای زیر معمولا دچار اعوجاج نمی‌شوند؛ اما بیس چندانی شنیده نمی‌شود. پشتیبانی از Dolby Atmos و اکولایزر کامل تا حدی دست کاربر را برای تنظیم صدا باز می‌گذارد؛ ولی بلندگوها هم‌سطح کیفیت تصویر نیستند.

نرم‌افزار و چندوظیفگی گلکسی زد فولد ۸

فولد ۸ با اندروید ۱۷ و One UI 9 عرضه می‌شود و هفت نسل به‌روزرسانی اصلی اندروید را دریافت خواهد کرد. رابط سامسونگ دگرگونی بزرگی نسبت به نسخه‌های قبلی ندارد؛ منوها کمی مرتب‌تر شده‌اند، بخش Galaxy AI توضیحات زائد کمتری نشان می‌دهد و بعضی برنامه‌های خود سامسونگ برای استفاده‌ی بهتر از فضای بزرگ‌تر بازطراحی شده‌اند. اهمیت اصلی One UI 9 نه در ظاهر تازه؛ بلکه در تجربه‌ی چندپنجره‌ای آن نهفته است.

نوار وظیفه‌ی پایین صفحه دسترسی به برنامه‌های اخیر را آسان می‌کند. برای اجرای دو اپ کنار هم، کافی است برنامه دوم را به یکی از کناره‌ها بکشید. ترکیب‌های پرکاربرد را نیز می‌توان ذخیره کرد تا هر دو برنامه دفعه‌ی بعد با یک لمس باز شوند. امکان اجرای سه پنجره هم وجود دارد، ولی روی صفحه‌ی ۷٫۶ اینچی، دو برنامه معمولا تعادل بهتری میان فضا و کارایی برقرار می‌کنند.

سامسونگ در بخش Labs می‌تواند اجرای چندپنجره‌ای را به برنامه‌هایی تحمیل کند که به‌صورت رسمی از آن پشتیبانی نمی‌کنند. بیشتر اپ‌ها در چنین حالتی بدون مشکل جدی کار می‌کنند. ابزار دیگری نیز اجازه می‌دهد برای هر برنامه نسبت تصویر دلخواهی انتخاب کنید تا بعضی باگ‌های ظاهری یا بریدگی عناصر رابط برطرف شوند.

راه‌حل‌های سامسونگ برای سازگار کردن اجباری اپ‌ها همیشه کافی نیستند. اینستاگرام روی صفحه‌ی داخلی همچنان بهره‌ی مفیدی از فضای اضافه نمی‌برد. گزینه‌ی اجرای اجباری تمام‌صفحه در بسیاری موارد فقط رابط را می‌کشد؛ محتوای بیشتری نشان داده نمی‌شود و چیدمان نیز هوشمندتر نخواهد شد. روی نمایشگر بیرونی، بعضی بازی‌ها و اپ‌ها با نسبت تصویر کوتاه کنار نمی‌آیند و ممکن است بخشی از کنترل‌ها یا اطلاعات کناری از کادر خارج شود.

نسخه‌ی جدید Now Nudge، تلاش سامسونگ برای طبیعی‌ترکردن رفت‌وآمد میان برنامه‌هاست. این قابلیت، محتوای روی صفحه را بررسی می‌کند و اگر ارتباطی با برنامه‌ی دیگر پیدا کند، پیشنهاد می‌دهد اپ دوم کنار برنامه‌ی فعلی باز شود. برای نمونه، وقتی داخل ایمیل، لینکی قرار دارد، لمس آن می‌تواند مرورگر را کنار برنامه‌ی ایمیل اجرا کند؛ متن اصلی سر جایش می‌ماند و ارتباط کاربر با آن به‌کلی قطع نمی‌شود.

همین رفتار یکی از بهترین خاطرات سرفیس دوئو را زنده می‌کند. سال‌ها پیش، اگر داخل ایمیل، روی نشانیِ مکانی ضربه می‌زدید، برنامه‌ی نقشه روی نمایشگر دوم باز می‌شد و ایمیل روی پنل نخست باقی می‌ماند. مایکروسافت برای رسیدن به چنین نتیجه‌ای چندان به بهینه‌سازی برنامه‌ها وابسته نبود؛ چون سرفیس دوئو عملا دو نمایشگر جدا داشت و هر برنامه روی صفحه‌ای با ابعاد نزدیک به گوشی عادی اجرا می‌شد.

موفقیت Now Nudge به همکاری توسعه‌دهندگان بستگی دارد. برای آنکه این قابلیت از چند نمونه‌ی جذاب در برنامه‌های سامسونگ فراتر برود، اپ‌های بیشتری باید اطلاعات و فرمان‌های لازم را در اختیار سیستم بگذارند. تنوع زیاد گوشی‌ها، نمایشگرها و رابط‌های اندرویدی نیز انگیزه‌ی توسعه‌دهنده را برای صرف وقت روی یک فرم‌فکتور خاص کاهش می‌دهد. Now Nudge هنگام عرضه از ۱۶ زبان پشتیبانی می‌کند و فارسی در فهرست آن نیست.

در سوی دیگر میدان، اپل پس‌از ورود به بازار تاشدنی‌ها با گوشی موردانتظار آیفون اولترا، احتمالا کار آسان‌تری برای همراه‌کردن توسعه‌دهندگان خواهد داشت؛ تعداد محدود دستگاه‌ها و کنترل هم‌زمان بر سخت‌افزار و سیستم‌عامل، بهینه‌سازی برنامه‌ها برای شکل تازه را ساده‌تر می‌کند. سامسونگ باید همین مسیر را در اندرویدی طی کند که میان ده‌ها سازنده و صدها مدل تقسیم شده است.

قابلیت‌های دیگری مانند My FanCam نیز به One UI 9 اضافه شده‌اند. My FanCam شخص یا سوژه‌ای را در ویدئو دنبال می‌کند و با برش خودکار تصویر، آن را وسط قاب نگه می‌دارد. نتیجه، بهتر از انتظار بود؛ اما کاربردش برای همه‌ی کاربران روشن نیست. چنین امکاناتی در برابر Now Nudge یا چندوظیفگی، نقش فرعی‌تری در تجربه‌ی فولد ۸ دارند.

برای کار جدی‌تر، پشتیبانی از Samsung DeX و خروجی تصویر از درگاه USB-C اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. می‌توان گوشی را به مانیتور متصل کرد و رابط دسکتاپ سامسونگ را در اختیار گرفت. درگاه USB 3.2 Gen 1 با سرعت ۵ گیگابیت‌برثانیه، Wi-Fi 7، بلوتوث ۶ و UWB نیز مجموعه‌ی ارتباطی کاملی می‌سازند. این قابلیت‌ها شاید در تبلیغات به‌اندازه‌ی هوش مصنوعی جلوه نداشته باشند؛ اما برای کسی که فولد ۸ را جایگزین بخشی از کارهای تبلت و لپ‌تاپ می‌بیند، ارزش عملی بیشتری دارند.

عملکرد و باتری گلکسی زد فولد ۸

در کارهای روزمره دلیلی برای گلایه از سرعت فولد ۸ پیدا نمی‌کنید. برنامه‌ها بی‌درنگ باز می‌شوند، جابه‌جایی میان دو پنجره روان باقی می‌ماند و انیمیشن‌های رابط کاربری با نرخ نوسازی ۱۲۰ هرتز هماهنگ‌اند. تراشه‌ی سفارشی‌شده‌ی اسنپدراگون ۸ الیت نسل ۵، همان تراشه‌ای است که در گلکسی S26 اولترا به کار می‌رود.

عملکرد گلکسی زد فولد ۸ در برابر رقبا

محصول/بنچمارک

پردازنده‌ی مرکزی (CPU)

پردازنده‌ی گرافیکی (GPU)

واحد پردازش عصبی (NPU)

بنچمارک‌ها

Speedometer 3.1

GeekBench CPU

3DMark

GeekBench Compute

GeekBench AI

ماهیت بنچمارک‌ها

تجربه‌ی وب‌گردی

عملکرد روزمره

شبیه‌ساز بازی 4K

شبیه‌ساز بازی ری‌تریسینگ

پردازش تصویر و تولید محتوا

هوش مصنوعی

تک‌هسته‌ای

چندهسته‌ای

Wild Life Extreme

Solar Bay Extreme

Vulkan/Metal

Quantized

دستگاه/تراشه

فریم‌برثانیه

فریم‌برثانیه

گلکسی فولد۸

Snapdragon 8 Elite Gen 5 for Galaxy

۴۵٫۶

۳٬۵۱۹

۱۰٬۷۴۹

۳۸٫۴

۹٫۰

--

۷۰٬۵۱۸

گلکسی زد فولد۷

Snapdragon 8 Elite for Galaxy

--

۲٬۶۷۸

۸٬۷۹۷

۲۹٫۲

۷٫۹

--

--

گلکسی S26 اولترا

Snapdragon 8 Elite Gen 5 for Galaxy

۴۶٫۲

۳٬۷۹۸

۱۱٬۳۷۶

۴۰٫۱

۹٫۱

۲۸٬۲۹۳

۸۲٬۱۵۱

گلکسی S25 اولترا

Snapdragon 8 Elite for Galaxy

۳۴٫۱

۳٬۱۵۸

۹٬۹۱۹

۳۷٫۵

۷٫۲۶

۲۶٬۰۴۵

۶۰٬۵۸۲

آیفون ۱۷ پرو مکس

A19 Pro

۴۳٫۹

۳٬۸۱۷

۹٬۸۳۴

۳۲٫۸

۱۴٫۴

۴۶٬۴۱۳

۵۲٬۷۲۷

تمامی بنچمارک‌های ذکرشده در این جدول را زومیت اجرا کرده است.

همان‌طور که از نتایج بنچمارک‌ها نیز برمی‌آید، گلکسی زد فولد۸ در پردازش‌های CPU-محور و در بازی‌ها تا ۳۰ درصد سریع‌تر از تاشدنی قبلی سامسونگ عمل می‌کند و در مقابل گلکسی S26 اولترا نیز اندکی ضعیف‌تر ظاهر می‌شود که دلیل این اختلاف را می‌توان در استراتژی کره‌ای‌ها در مدیریت حرارت بدنه جست‌وجو کرد.

پایداری پردازنده‌ی گرافیکی در آزمون استرس به حدود ۴۵ درصد رسید و دمای اندازه‌گیری‌شده از ۳۸ درجه‌ی سانتی‌گراد فراتر نرفت. S26 اولترا در شرایط مشابه نزدیک به ۴۹ درصد از عملکرد اولیه را حفظ کرد و دمایش به ۴۵ درجه رسید؛ بنابراین به‌نظر می‌رسد که زد فولد ۸ در دمای حدود ۴۰ درجه‌، محدودکردن توان تراشه را آغاز می‌کند؛ درحالی‌که S26 اولترا تا حدود ۴۵ درجه به پردازنده فرصت می‌دهد و همین امر به اختلاف عملکردی به‌ویژه در پردازش‌های ممتد و سنگین می‌انجامد.

محافظه‌کاری سامسونگ در پایین‌نگه‌داشتن دمای بدنه‌ی زد فولد ۸، بر پایداری عملکرد CPU نیز تأثیر منفی می‌گذارد؛ همان‌طور که در تصویر زیر مشاهده می‌کنید، در تست استرس ۲۰دقیقه‌ای CPU، تراشه‌ی زد فولد ۸ در فواصل زمانی کوتاه، دچار افت عملکرد شده است تا از داغ‌شدن بدنه جلوگیری شود.

نمودار عملکرد پردازنده (CPU) در تست فشار گلکسی زد فولد ۸ (Galaxy Z Fold 8)
پایداری CPU گلکسی زد فولد۸
تست استرس CPU گلکسی اس۲۶ اولترا
پایداری CPU گلکسی S26 اولترا
نمودار عملکرد پردازنده در تست فشار گلکسی زد فولد ۸ (Galaxy Z Fold 8)
پایداری CPU گلکسی زد فولد۷

کره‌ای‌ها بالأخره به استفاده از فناوری جدید تن دادند؛ باتری ۴۸۰۰میلی‌آمپرساعتی گلکسی زد فولد ۸ از فناوری سیلیکون‌کربن بهره می‌برد و ۴۰۰ میلی‌آمپرساعت بیشتر از باتری فولد ۷ ظرفیت دارد. افزایش چگالی انرژی به سامسونگ اجازه داده است تا بدون بزرگ‌ترکردن بدنه، باتری پرظرفیت‌تری در دو نیمه گوشی جای دهد.

در آزمون پخش ویدئو، نمایشگر داخلی ۳۱ ساعت و ۴ دقیقه دوام آورد. با اجرای همان آزمایش روی پنل بیرونی، زمان به ۳۶ ساعت و ۳۰ دقیقه رسید. فولد ۷ در شرایط مشابه با نمایشگر داخلی ۲۳ ساعت و ۱۱ دقیقه و با پنل بیرونی ۳۰ ساعت و ۱۰ دقیقه شارژدهی داشت. پیشرفت نزدیک به هشت‌ساعته روی صفحه‌ی اصلی، تغییری کاملا محسوس به‌شمار می‌رود.

عمر باتری گلکسی زد فولد۸ در برابر رقبا

محصول/بنچمارک

نمایشگر

باتری

پخش ویدیو

کاربری روزمره

ابعاد، وضوح و نرخ نوسازی

میلی‌آمپرساعت

دقیقه:ساعت

گلکسی زد فولد۸ (نمایشگر داخلی)

۷٫۶ اینچ، ۱۲۰ هرتز

۲۴۴۸ × ۱۸۲۸ پیکسل

۴۸۰۰

۳۱:۰۴

۱۴:۱۳

گلکسی زد فولد۸ (نمایشگر بیرونی)

۵٫۵ اینچ، ۱۲۰ هرتز

۱۹۷۲ × ۱۲۴۸ پیکسل

۴۸۰۰

۳۶:۳۰

۲۱:۰۹

گلکسی زد فولد۷ (نمایشگر داخلی)

۸٫۰ اینچ، ۱۲۰ هرتز

۲۱۸۴ × ۱۹۶۸ پیکسل

۴۴۰۰

۲۳:۱۱

--

گلکسی زد فولد۷ (نمایشگر بیرونی)

۶٫۵ اینچ، ۱۲۰ هرتز

۲۵۲۰ × ۱۰۸۰ پیکسل

۴۴۰۰

۳۰:۱۰

--

گلکسی S26 اولترا

۶٫۹ اینچ، ۱۲۰ هرتز

۳۱۲۰ × ۱۴۴۰ پیکسل

۵۰۰۰

۳۲:۴۹

۱۶:۴۷

گلکسی S25 اولترا

۶٫۹ اینچ، ۱۲۰ هرتز

۳۱۲۰ × ۱۴۴۰ پیکسل

۵۰۰۰

۲۷:۳۴

۱۴:۲۰

آیفون ۱۷ پرو مکس

۶٫۹ اینچ، ۱۲۰ هرتز

۲۸۶۸ × ۱۳۲۰ پیکسل

۵۰۸۸

۴۲:۱۵

--

تمامی بنچمارک‌های ذکرشده در این جدول را زومیت اجرا کرده است.

در آزمون استفاده‌ی روزمره، نمایشگر داخلی به نتیجه‌ی ۱۴ ساعت و ۱۳ دقیقه رضایت داد؛ اما استفاده از پنل بیرونی این عدد را به ۲۱ ساعت و ۹ دقیقه رساند؛ بنابراین اگر کارهای ساده را با صفحه‌ی بیرونی انجام دهید و پنل بزرگ‌تر را برای مطالعه، ویدئو و چندوظیفگی نگه دارید، فولد ۸ یک روز سنگین را بی‌دردسر پشت سر می‌گذارد.

شارژ سیمی ۴۵واتی برای نخستین‌بار به تاشدنی‌های سامسونگ رسیده؛ پرشدن کامل باتری با چنین آداپتوری نزدیک به ۷۰ دقیقه طول کشید. پیشرفت نسبت به شارژ ۲۵واتی فولد ۷ محسوس است؛ اما رقبای چینی با باتری‌های بزرگ‌تر و شارژ ۸۰واتی همچنان سریع‌تر عمل می‌کنند. شارژر نیز داخل جعبه قرار ندارد.

دوربین‌های گلکسی زد فولد ۸

سامسونگ برای فولد ۸ تنها دو دوربین در نظر گرفته است: دوربین اصلی ۵۰ مگاپیکسلی با لرزش‌گیر اپتیکال و دوربین اولتراواید ۵۰ مگاپیکسلی مجهز به فوکوس خودکار. دوربین تله‌فوتو وجود ندارد و بزرگ‌نمایی دوبرابری با برش از تصویر حسگر اصلی انجام می‌شود.

گلکسی زد فولد ۸ در پنل پشتی تنها از دو دوربین شامل ماژول اصلی ۵۰مگاپیکسلی با لرزش‌گیر اپتیکال و لنز واید و ماژول اولتراواید ۵۰مگاپیکسلیِ کوچک‌تر با سیستم فوکوس خودکار بهره می‌برد؛ بنابراین برخلاف مدل زد فولد ۸ اولترا، از دوربین تله‌فوتو خبری نیست و دستگاه برای انجام بزرگ‌نمایی، صرفا به ایجاد برش روی تصویر حسگر اصلی اتکا دارد.

دوربین اصلی از حسگر ISOCELL GN3 سامسونگ با اندازه‌ی ۱/۱.۵۶ اینچ و پیکسل‌های ۱٫۰ میکرومتری استفاده می‌کند؛ همان حسگری که ریشه‌اش به گلکسی S22 و S22 پلاس می‌رسد و در مدل عادی S26 نیز به کار رفته؛ البته الگوریتم پردازش تصویر جدیدتر، تراشه‌ی قوی‌تر و تغییرات نرم‌افزاری ممکن است تصویر خروجی را بهتر کنند؛ به‌هرصورت، استفاده از سخت‌افزاری چهارساله در محصولی ۱۹۰۰دلاری، تصمیمی ناامیدکننده به‌نظر می‌رسد.

عکس‌های روز دوربین اصلی در مجموع رضایت‌بخش هستند. کنتراست و گستره‌ی دینامیکی مناسب، تراز سفیدی قابل‌اعتماد و رنگ‌های زنده از جمله‌ی ویژگی‌های مشترک تمام عکس‌ها به‌حساب می‌آیند. ضعف اصلی در جزئیات دیده می‌شود؛ تصویر در نمای کلی خوشایند است؛ اما با بزرگ‌نمایی متوجه می‌شویم که جزئیات بافت‌ها در حد بهترین پرچم‌داران نیست.

بلوار پردرخت با خودروهای در حال حرکت زیر آسمان آبی
دوربین اولتراواید گلکسی زد فولد۸
بلوار پردرخت با خودروهای در حال حرکت زیر آسمان صاف
دوربین واید گلکسی زد فولد۸
بلوار پردرخت با خودروهای در حال حرکت در میان درختان سبز
زوم ۲برابری گلکسی زد فولد۸

بزرگ‌نمایی دوبرابری برای شبکه‌های اجتماعی و عکس‌های معمولی قابل‌استفاده است؛ اما سامسونگ برای جبران افت جزئیات، تصویر را بیش‌ازحد شارپ می‌کند. این رفتار به‌ویژه در شاخ‌وبرگ درختان و بافت‌های ریز، ظاهری مصنوعی به عکس می‌دهد. پرتره‌های ۲برابری با زوم دیجیتال دوربین اصلی بد نیستند؛ ولی به شفافیت و چشم‌نوازی تصاویر ثبت‌شده با تله‌فوتوی واقعی نمی‌رسند.

دوربین اصلی Galaxy Z Fold8 از حسگری استفاده می‌کند که ۳۰درصد از نمونه‌ی به‌کاررفته در دوربین اصلی گلکسی S26 اولترا کوچک‌تر است؛ از سوی دیگر، لنز f/1.8 دوربین اصلی درمقایسه‌با لنز f/1.4 اس۲۶ اولترا تا ۴۰ درصد نور کمتری عبور می‌دهد؛ بنابراین مایه‌ی تعجب نیست که عکس‌های آن از نظر جزئیات و عمق میدان، ضعیف‌تر از دوربین گلکسی اس۲۶ اولترا باشد.

مردی با عینک آفتابی روی پله‌های رنگی ایستاده است
دوربین اصلی گلکسی زد فولد۸
مردی با عینک آفتابی روی پله‌های فلزی رنگی نشسته است
دوربین اصلی گلکسی اس۲۶ اولترا

در شب، نرمی تصویر و نویز سایه‌ها بیشتر نمایان می‌شود. رنگ و گستره‌ی دینامیکی هنوز قابل‌قبول‌اند؛ اما جزئیات ریز از دست می‌روند و بزرگ‌نمایی ۲برابری نتیجه‌ای نرم‌تر تحویل می‌دهد. حالت Night می‌تواند نویز را کاهش دهد و بعضی صحنه‌ها را واضح‌تر کند؛ هرچند آسمان همیشه طبیعی از آب درنمی‌آید.

جاده پرتردد شهری در شب با رد نور خودروهای در حال حرکت
دوربین اولتراواید گلکسی زد فولد۸
جاده شهری با چراغ‌های خیابان و رد نور خودروها در شب
دوربین واید گلکسی زد فولد۸
جاده پرتردد شهری در شب با رد نور خودروها و چراغ‌های خیابان
نمایی از ترافیک و جریان خودروها در یکی از بزرگراه‌های اصلی شهر در ساعات شب

ضعف دوربین اصلی گلکسی زد فولد۸ درمقایسه‌با پرچم‌دار تمام‌عیار سامسونگ، در تاریکی نیز به‌چشم می‌آید؛ در عکس‌های زیر، مشاهده می‌کنیم که تاشدنی کره‌ای‌ها، عکس سافت‌تری را ثبت کرده و جزئیات ریز تصویر در عکس اس۲۶ اولترا شفاف‌تر است.

مردی با کوله‌پشتی روی پله‌های رنگی پل عابر پیاده ایستاده است
دوربین اصلی گلکسی زد فولد۸
مردی با کوله‌پشتی روی پله‌های فلزی در فضای باز ایستاده است
دوربین اصلی گلکسی اس۲۶ اولترا

دوربین اولتراواید از حسگر ۵۰مگاپیکسلی IMX 858 سونی با اندازه‌ی ۱/۲.۵۱ اینچ و پیکسل‌های ۰٫۷ میکرومتری استفاده می‌کند؛ بنابراین ابعاد آن ۵۱درصد کوچک‌تر از دوربین اصلی است. دوربین در طول روز جزئیات خوبی ثبت می‌کند، رنگ‌ها با دوربین اصلی هماهنگ‌اند و فوکوس خودکار نیز امکان عکاسی ماکرو را فراهم می‌کند. در نور کم هم نتیجه نسبت به اندازه‌ی حسگر قابل‌احترام باقی می‌ماند.

فرم‌فکتور عریض و کوتاه گوشی حتی روی رابط دوربین هم اثر گذاشته؛ دکمه‌ی شاتر و بعضی کنترل‌ها برای دسترسی بهتر، روی تصویر منظره‌یاب قرار می‌گیرند، نه بیرون آن؛ در نتیجه شاید نتوانید روی بخشی از کادر برای فوکوس یا تنظیم نوردهی ضربه بزنید؛ چون یکی از عناصر رابط همان قسمت را پوشانده است.

دو مرد با عینک آفتابی در یک خیابان شهری ایستاده‌اند
دوربین سلفی گلکسی زد فولد ۸
دو مرد جوان در یک مسیر پیاده‌رو با پس‌زمینه ساختمان‌های شهری در شب
دوربین سلفی بیرونی گلکسی زد فولد ۸

دو دوربین سلفی ۱۰ مگاپیکسلی نیز وجود دارند؛ یکی روی پنل بیرونی و دیگری داخل نمایشگر اصلی. دوربین داخلی میدان دید عریض‌تری دارد و برای تماس‌های تصویری یا عکس گروهی مناسب‌تر است. می‌توان گوشی را باز کرد و با کمک پیش‌نمایش نمایشگر بیرونی، از دوربین‌های اصلی برای سلفی استفاده کرد؛ روشی که بهترین کیفیت تصویر را می‌دهد؛ هرچند نگه‌داشتن و فشردن شاتر در این حالت کمی تمرین می‌خواهد.

هر چهار دوربین می‌توانند ویدئوی 4K با نرخ ۶۰ فریم‌برثانیه ضبط کنند و دو دوربین عقب تا 8K با نرخ ۳۰ فریم‌برثانیه پیش می‌روند. حالت حرفه‌ای نرخ‌های ۲۴، ۲۵، ۴۸، ۵۰، ۱۰۰ و ۱۲۰ فریم‌برثانیه را در وضوح 4K در اختیار می‌گذارد. فیلم‌برداری ۱۰بیتی +HDR10 و فیلم‌برداری LOG در دسترس‌اند؛ کدک حرفه‌ای APV سامسونگ ویدئوها را با فشرده‌سازی اندک ثبت می‌کند؛ البته حجم فایل آن بسیار بالاست. لرزش‌گیری نیز عملکرد بسیار خوبی دارد و تکان‌های راه‌رفتن را به‌خوبی مهار می‌کند.

جمع‌بندی و ارزش خرید گلکسی زد فولد ۸

گلکسی زد فولد ۸ از آن محصولاتی است که نتیجه‌گیری درباره‌اش با جمع‌زدن امتیازها دشوار می‌شود. اگر فقط جدول مشخصات را ببینیم، پرداخت ۱۹۰۰ دلار برای دستگاهی بدون تله‌فوتو، با دوربین اصلی قدیمی، نمایشگر ۵٫۵ اینچی 1.2K و بلندگوهایی با صدای متوسط چندان منطقی به‌نظر نمی‌رسد؛ اما صرفا با به‌دست‌گرفتن فولد ۸ در حالت بسته و بازکردن نمایشگر ۴:۳ آن بخشی از محاسبه تغییر می‌کند.

مهم‌ترین دستاورد نسل هشتم نه تراشه، نه روشنایی بیش‌از ۳۵۰۰نیتی و نه حتی شارژدهی بهتر است؛ سامسونگ تناسبی پیدا کرده که گوشی تاشدنی را در هر دو حالت خواستنی می‌کند. در حالت بسته، گوشی کوتاه و جمع‌وجور می‌ماند، بی‌آنکه مانند فلیپ برای بیشتر کارها ناچار به بازکردنش شوید. در حالت باز، صفحه‌ای در اختیار دارید که برای مطالعه، مرور وب، تماشای ویدئو و قراردادن دو برنامه کنار هم از پنل مربعی استفاده‌شده در فولد اولترا مناسب‌تر به‌نظر می‌رسد.

گلکسی فولد ۸ کامل‌ترین پرچم‌دار بازار نیست؛ کامل‌ترین تاشدنی سامسونگ هم نیست. دستاورد فولد ۸ جای دیگری قرار دارد؛ این دستگاه نشان می‌دهد که شاید نیاز نباشد تاشدنی‌های آینده در حالت بسته شبیه موبایل‌های بلند امروزی باشند و پس از بازشدن به مربعی بزرگ تبدیل شوند. گاهی عوض‌کردن نسبت طول و عرض، بیش‌از افزایش چند ۱۰درصدی قدرت پردازنده بر تجربه‌ی کاربر اثر می‌گذارد. سامسونگ در فولد ۸ همین نکته‌ی ساده، اما تعیین‌کننده را دریافته است.

حال باید دید که با از عرضه‌ی تاشدنی موردانتظار اپل به بازار، رقابت در این بازار نسبتا نوظهور به چه ترتیبی پیش می‌رود و در نهایت نبرد سامسونگ و اپل در دنیای تاشدنی‌های پاسپورتی چه آورده‌ای برای کاربر دارد. آیا گلکسی زد فولد ۸ توانسته است نظر شما را به خود جلب کند یا آیفون اولترا را گزینه‌ی جذاب‌تری می‌دانید؟

گلکسی زد فولد 8 سامسونگ
گوشی موبایل گلکسی زد فولد 8 سامسونگ یاسی / Samsung Galaxy Z Fold8
گوشی موبایل گلکسی زد فولد 8 سامسونگ زغال سنگی / Samsung Galaxy Z Fold8
پنل جلوی گوشی موبایل گلکسی زد فولد 8 سامسونگ زغال سنگی / Samsung Galaxy Z Fold8
گوشی موبایل گلکسی زد فولد 8 سامسونگ سبز پسته ای / Samsung Galaxy Z Fold8
پنل پشت گوشی موبایل گلکسی زد فولد 8 سامسونگ سبز پسته ای / Samsung Galaxy Z Fold8
7.6 اینچ
1828x2448 پیکسل
50/50 مگاپیکسل
سلفی 10/10 مگاپیکسل
12/16 گیگابایت رم
Snapdragon 8 Elite Gen 5
4800 میلی‌آمپر ساعت
لیتیوم پلیمری
نکات مثبت
  • فرم‌فکتور جمع‌وجور و خوش‌دست
  • نسبت تصویر کاربردی ۴:۳ نمایشگر داخلی
  • تجربه‌ی چندوظیفگی عالی
  • نمایشگرهای بسیار باکیفیت
  • شارژدهی بهبودیافته
نکات منفی
  • دوربین اصلی ضعیف‌تر از مدل اولترا
  • فقدان دوربین تله‌فوتو
  • ناسازگاری برخی اپ‌ها با نسبت تصویر جدید
  • فقدان قابلیت Flex Mode در لولا
  • قیمت نجومی

نظرات

از دیگر اعضاء خانواده قلم