درآمد جهانی رم با رشد ۳۶۹ درصدی به رکوردی تازه رسید. موج هوش مصنوعی توانسته است قیمت حافظه و جایگاه سازندگان را دگرگون کند.
بازار جهانی DRAM در سه‌ماهه‌ی سوم ۲۰۲۶ وارد مرحله‌ای شد که بیش از آنکه حاصل افزایش تولید باشد، از جهش قیمت‌ها نیرو گرفت. درآمد سازندگان نسبت به دوره‌ی مشابه سال قبل ۳۶۹ درصد افزایش یافت و به نزدیک ۲۰۰ میلیارد دلار رسید. تقاضای دیتاسنترها و شتاب‌دهنده‌های هوش مصنوعی مهم‌ترین محرک بازار بود و متوسط قیمت رم به ۱٫۹ دلار به‌ازای هر گیگابیت، معادل یک‌هشتم گیگابایت، رسید.
بر اساس گزارش مؤسسه‌ی تحقیقاتی کانترپوینت، سامسونگ در سه‌ماهه‌ی سوم ۲۰۲۶ با سهم درآمدی ۳۸ درصدی جایگاه نخست را حفظ کرد. اس‌کی هاینیکس، رقیب کره‌ای سامسونگ، با رشد بیش از ۴۰ درصدی درآمد نسبت به فصل قبل، سهم خود را به ۲۹ درصد رساند و بخشی از فاصله‌ی ایجادشده در ابتدای سال را جبران کرد. مایکرون با ۲۱ درصد و CXMT با ۹ درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند.
اعداد کانترپوینت تصویری متفاوت از رونق‌های متعارف صنعت نیمه‌رسانا ترسیم می‌کنند. حجم بیت‌های عرضه‌شده در طول فصل فقط حدود ۴ درصد بالا رفت، اما درآمد تقریبا پنج برابر شد. بنابراین بخش اصلی رشد نه از فروش تعداد بسیار بیشتری تراشه، بلکه از افزایش قیمت هر واحد حافظه و رقابت خریداران برای دسترسی به ظرفیت محدود تولید سرچشمه گرفت.
جئونگ‌کو چوی، تحلیلگر ارشد کانترپوینت، وضعیت بازار را یک ابرچرخه‌ی قیمتی می‌داند که هنوز به ابرچرخه‌ی حجمی تبدیل نشده است. به‌گفته‌ی او، هوش مصنوعی حافظه را از کالایی نسبتا استاندارد به منبعی کمیاب و ارزشمند تبدیل کرده است و خریداران اکنون به‌جای چانه‌زنی بر سر قیمت، برای تضمین عرضه رقابت می‌کنند.
مجموع سهم سامسونگ و SK hynix به ۶۷ درصد می‌رسد؛ در نتیجه، کره‌ی جنوبی همچنان مرکز ثقل صنعت DRAM باقی مانده است. عملکرد خوب مایکرون نیز شدیدا به چشم آمد، هرچند سرعت رشد درآمد آن از دو رقیب کره‌ای کمتر بود.
رقابت اصلی سازندگان تنها بر سر DRAM متعارف نیست. حافظه‌ی پرپهنای‌باند یا HBM که کنار شتاب‌دهنده‌های هوش مصنوعی قرار می‌گیرد، سودآورترین بخش بازار محسوب می‌شود. درآمد HBM در مقایسه با سه‌ماهه‌ی مشابه سال قبل تقریبا دو برابر شد، اما رشد سریع‌تر DDR و LPDDR باعث کاهش سهم HBM از کل درآمد DRAM شد.
اس‌کی هاینیکس در فروش HBM3E برتری داشت، ولی گذار صنعت به HBM4 می‌تواند آرایش رقابت را تغییر دهد. کانترپوینت می‌گوید استقبال مشتریان از HBM4 سامسونگ مطلوب بوده است و انتظار دارد سامسونگ در سال ۲۰۲۷ رتبه‌ی نخست بازار HBM را به دست آورد. عرضه‌ی محصولات گران‌تر HBM4 از سه‌ماهه‌ی چهارم نیز می‌تواند درآمد تولیدکنندگان پیشرو را بیش از گذشته بالا ببرد.
تغییر نسل برای CXMT دشواری بیشتری ایجاد می‌کند. سازنده‌ی چینی قصد دارد تولید انبوه HBM3E را در سال ۲۰۲۷ آغاز کند، زمانی که رقبا مشغول گسترش عرضه‌ی HBM4 خواهند بود. سهم CXMT پیش‌تر از ۱۰ درصد در سه‌ماهه‌ی دوم به ۹ درصد در فصل سوم کاهش یافته بود و ادامه‌ی مهاجرت بازار به نسل تازه‌ی HBM می‌تواند فشار بیشتری بر جایگاه درآمدی آن وارد کند.
رشد هوش مصنوعی عامل‌محور فقط به افزایش مصرف HBM منجر نشده. سامانه‌هایی که باید وظایف پیچیده را برنامه‌ریزی و اجرا کنند، در کنار پردازنده‌های گرافیکی به پردازنده‌های مرکزی و حافظه‌ی سیستمی بیشتری نیاز دارند. کانترپوینت می‌گوید نسبت GPU به CPU در زیرساخت‌های ابری از ۴ به ۱ به ۲ به ۱ رسیده و حتی به‌سمت نسبت ۱ به ۱ حرکت می‌کند.
رک‌های Vera Rubin انویدیا نمونه‌ای از تغییر معماری به‌شمار می‌روند. میزان DRAM متصل به هر سوکت پردازنده‌ی مرکزی در آن‌ها تقریبا سه برابر نسل قبل شده است و به ۱٫۵ ترابایت می‌رسد. گسترش چنین طراحی‌هایی تقاضا برای DDR و LPDDR را بالا می‌برد؛ حافظه‌هایی که برخلاف HBM، عمدتا نقش رم سیستم را بر عهده دارند.
پیامد مالی روند تازه بسیار قابل‌توجه بود. درآمد DDR نسبت به سال قبل ۵۰۰ درصد و درآمد LPDDR نزدیک به ۴۰۰ درصد رشد کرد. سرعت رشد هر دو گروه اکنون از HBM بیشتر به‌نظر می‌رسد، هرچند HBM همچنان حاشیه‌ی سود بالاتری دارد.
قیمت بالا تا چه زمانی ادامه دارد؟
سرعت افزایش قیمت در سه‌ماهه‌ی سوم نسبت به نیمه‌ی نخست ۲۰۲۶ کاهش یافت، اما نشانه‌ای از بازگشت سریع بازار به شرایط عادی دیده نمی‌شود. قراردادهای بلندمدت یا LTA از قیمت‌ها حمایت می‌کنند و بخش بزرگی از ظرفیت موجود نیز پیشاپیش به مشتریان بزرگ اختصاص یافته است.
ام‌اس هوانگ، مدیر پژوهشی کانترپوینت، انتظار دارد قیمت حافظه در سال ۲۰۲۷ همچنان بالا بماند. قیمت HBM که طی ۲۰۲۶ با فاصله‌ای زمانی از DRAM متعارف حرکت کرده بود، اکنون در حال جبران عقب‌ماندگی خود است. شرایط قراردادهای بلندمدت ممکن است عملکرد مالی سازندگان را در کوتاه‌مدت متفاوت کند، ولی مسیر عمومی بازار همچنان صعودی ارزیابی می‌شود.
محدودیت عرضه ریشه‌ای صنعتی دارد. کارخانه‌های بزرگ تازه تا سال ۲۰۲۸ وارد مرحله‌ی تولید نمی‌شوند و افزایش ظرفیت در صنعت حافظه نیز فرایندی سریع نیست. ساخت کارخانه، نصب تجهیزات، رسیدن به بازده تولید مناسب و تأیید تراشه‌ها از سوی مشتریان بزرگ چندین سال زمان می‌برد. در نتیجه، حتی کاهش آهنگ رشد تقاضا الزاما به افت فوری قیمت منجر نخواهد شد.
