محتوای مرتبط با سخنرانی اخیر رئیسجمهور در مجمع عمومی سازمان ملل متحد از یکم تا سوم مهر ۱۴۰۵ در سکوهای داخلی در مجموع حدود ۴۰۰ میلیون بار دیده شد. گزارش مرکز ملی فضای مجازی نشان میدهد پیامرسان ایتا بیشترین حجم تولید محتوا و روبیکا بیشترین میزان بازدید این محتوا را در میان سکوهای بررسیشده داشتهاند.
مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی، در گزارشی تحلیلی، بازتاب موضوعات مرتبط با رئیسجمهور را در این بازه سهروزه بررسی کرده است. همزمانی این دوره با سخنرانی پزشکیان در سازمان ملل باعث شد مواضع او درباره آمریکا، جنگ، بازدارندگی، مذاکره و پرونده هستهای بخش قابلتوجهی از فضای رسانهای را به خود اختصاص دهد. برای تهیه این گزارش، هزاران رکورد محتوایی از خبرگزاریها، روزنامهها و سکوهای داخلی و خارجی بررسی و کدگذاری شده است.
بر اساس یافتههای گزارش، سخنرانی سازمان ملل و مواضع پزشکیان درباره آمریکا، ترامپ، جنگ و بازدارندگی ایران، مهمترین عامل شکلدهنده محتوای رسانهای مرتبط با او در این سه روز بوده است؛ اما همه بسترها این رویداد را به یک شکل بازنمایی نکردهاند.
خبرگزاریها و بسترهای داخلی کانالمحور، از جمله بله، ایتا، روبیکا و سروش، بیشتر بر مواضع رسمی، نقلقولها، دیدارها و بخشهای مختلف سخنرانی تمرکز داشتهاند. در شبکههای اجتماعی، سخنرانی بیشتر زمینهساز واکنش، تفسیر و منازعه شده و توجه از محتوای گفتههای پزشکیان به ارزیابی سخنرانی و معنای آن تغییر کرده است.
دو روایت «ایستادگی و بازدارندگی» و «مذاکره و دیپلماسی» همزمان در دادهها دیده میشود. این روایتها در بخش قابلتوجهی از محتوا مقابل یکدیگر قرار نگرفتهاند و در بسیاری از مطالب، کنار هم بازنمایی شدهاند.
از میان بخشهای سخنرانی نیز روایت قربانی بودن ایران در جنگ، تصاویر کودکان میناب و لامرد و رهبر شهید، فلسطین و غزه، «تسلیم نشدن»، قدرت دفاعی، تنگه هرمز و امنیت منطقه و دوگانگی هستهای ایران و اسرائیل بیشترین بازتاب را داشتهاند.
ایتا پرتولیدترین سکو بود؛ روبیکا بیشترین بازدید را داشت
مقایسه تعداد محتواها و بازدیدها نشان میدهد جایگاه سکوها در این دو شاخص یکسان نیست:
بستر | تعداد محتوا | کانال فعال | بازدید |
|---|---|---|---|
ایتا | ۱۶۵٬۸۴۵ | نزدیک به ۳۰ هزار | حدود ۸۰ میلیون |
روبیکا | ۵۱٬۵۶۹ | ۸٬۳۵۲ | بیش از ۲۵۷ میلیون |
بله | ۳۵٬۶۱۴ | ۴٬۷۵۶ | ۶۶ میلیون و ۹۹۱ هزار |
سروش | ۱۷٬۶۸۹ | ۱٬۷۳۶ | ۱۳ میلیون و ۶۲۵ هزار |
ایتا با اختلاف، پرتولیدترین بستر بررسیشده بوده و روبیکا از نظر حجم محتوا در رتبه دوم قرار گرفته است. در مقابل، بازدید محتوای روبیکا از همه سکوهای دیگر بیشتر بوده است. بهگفته گزارش، این تفاوت نشان میدهد شمار مطالب بهتنهایی برای سنجش نفوذ یک روایت کافی نیست و باید حجم تولید، بازدید و تعامل را در کنار هم بررسی کرد. گزارش همچنین نتیجه میگیرد که بستر اصلی تولید، بازنشر و بازدید محتوای مرتبط با رئیسجمهور در این بررسی، سکوهای ایرانی بودهاند.
آمریکا، جنگ و بازدارندگی در صدر محورهای موضوعی
پژوهشگران برای طبقهبندی محتوا ۱۰ محور تعریف کردهاند: آمریکا، جنگ و بازدارندگی؛ دیپلماسی و مذاکره؛ پرونده هستهای؛ تنگه هرمز و امنیت منطقهای؛ اسرائیل، غزه و مقاومت؛ بازتاب و ارزیابی نطق؛ عملکرد و منازعات داخلی؛ اقتصاد و بازار؛ حواشی سفر؛ و سایر موارد.
در بیشتر بسترها، محور «آمریکا، جنگ و بازدارندگی» بیشترین سهم را داشته است:
بستر | سهم محور «آمریکا، جنگ و بازدارندگی» |
|---|---|
خبرگزاریها | ۳۶٫۵ درصد |
روزنامهها | ۳۰٫۹ درصد |
ایتا | ۳۰٫۳ درصد |
سروش | ۲۹٫۸ درصد |
روبیکا | ۲۶٫۹ درصد |
بله | ۲۶٫۵ درصد |
ویراستی | ۱۶٫۱ درصد |
کدام بخشهای سخنرانی در هر بستر بیشتر دیده شد؟
خبرگزاریها: فلسطین، غزه و مقاومت با ۲۹٫۱ درصد، رهبر شهید و کودکان میناب و لامرد با ۲۳٫۴ درصد و امنیت منطقه و تنگه هرمز با ۲۳٫۲ درصد بیشترین بازتاب را داشتهاند. لحن مطالب عمدتاً مثبت یا تأییدکننده بوده است؛ حدود ۶۴ درصد محتوای مربوط به فلسطین و غزه و حدود ۵۱ درصد مطالب مربوط به رهبر و کودکان، لحن مثبت داشتهاند.
روزنامهها: بیشترین تمرکز بر فلسطین و غزه با ۲۶٫۳ درصد، گزاره «قدرت برای دفاع نه تجاوز» با ۲۲٫۱ درصد و «تسلیم نشدن» با ۱۸٫۴ درصد بوده است. روزنامهها، در مقایسه با خبرگزاریها، این گزارهها را بیشتر در بحث سیاست خارجی و راهبرد امنیتی بررسی کردهاند و تنوع لحن بیشتری داشتهاند.
ویراستی: رهبر شهید و کودکان میناب و لامرد با ۵٫۳ درصد و فلسطین و مقاومت با ۵٫۱ درصد بیشترین بازتاب مستقیم را داشتهاند. در مطالب پرنفوذ این بستر، تمجید از «اقتدار» و «ایستادگی»، یادکرد رهبر شهید، دفاع از مردم ایران و مقاومت منطقهای برجسته بوده است.
ایتا: رهبر شهید و کودکان با ۱۱٫۷ درصد، فلسطین و غزه با ۱۰٫۳ درصد و «تسلیم نشدن» با ۹٫۲ درصد، سه محور اصلی مرتبط با سخنرانی بودهاند. گزاره «بمب اتم در اسرائیل و بازرسان در ایران» نیز در محتوای پربازدید ایتا بازتاب یافته است.
بله: «تسلیم نشدن» با سهم ۱۰ درصدی در رتبه نخست قرار داشته و پس از آن فلسطین و غزه با ۷٫۸ درصد و رهبر و کودکان با ۶٫۶ درصد آمدهاند. در مطالب پربازدید این سکو، موضوع «سلاح هستهای نمیسازیم» و بحث ادامه یا توقف مذاکره نیز بازتاب قابلتوجهی داشته است.
روبیکا: فلسطین و غزه با ۹٫۷ درصد، رهبر شهید و کودکان با ۸٫۵ درصد و «قدرت برای دفاع» با ۷٫۸ درصد بیشترین سهم را داشتهاند. در مقایسه با دیگر بسترهای داخلی، روبیکا سهم بیشتری به تنگه هرمز با ۶٫۷ درصد و پرونده هستهای با ۶٫۶ درصد اختصاص داده است.
سروش: فلسطین و غزه با ۱۰٫۲ درصد، رهبر شهید و کودکان با ۹٫۴ درصد و «تسلیم نشدن» با ۸٫۵ درصد در صدر قرار گرفتهاند. در این سه محور، علاوه بر بازنشر خبرها، سهم محتوای دارای لحن مثبت حدود ۲۴ تا ۲۹ درصد بوده است.
الگوی بازنمایی در هر رسانه و سکو
گزارش مرکز ملی فضای مجازی برای هر بستر، الگوی متمایزی از بازنمایی سخنرانی پزشکیان ترسیم میکند. خبرگزاریها رسمیترین و خبریترین بستر بودهاند؛ مواضع رسمی و دیدارهای دیپلماتیک رئیسجمهور را در مرکز توجه قرار دادهاند و لحن غالبشان مثبت یا خنثی بوده است. روزنامهها بیش از دیگر رسانههای حرفهای، سخنان او را از سطح خبر به تحلیل و تفسیر راهبردی بردهاند و تنوع لحن بیشتری نشان دادهاند.
در مطالب پرنفوذ ویراستی، مواضع پزشکیان درباره ایستادگی و مقاومت بیشتر مورد استقبال قرار گرفته است. ایتا نیز با تمرکز بر تقابل با آمریکا، جنگ، شهدا و فلسطین، او را بیشتر در چارچوب «اقتدار و مقاومت» بازنمایی کرده است.
بله در کنار تقابل با آمریکا، به دیپلماسی و دیدارهای خارجی وزن نسبتاً بیشتری داده است؛ حضور همزمان روایت «تسلیم نمیشویم» و بحث مذاکره از ویژگیهای محتوای این بستر بوده است. روبیکا ترکیب متوازنتری از موضوعات جنگ، دیپلماسی، اسرائیل و غزه، تنگه هرمز و پرونده هستهای داشته است. سروش نیز آمریکا و جنگ را محور اصلی قرار داده، اما دیپلماسی با سهم ۱۶٫۲ درصدی در آن جایگاه قابلتوجهی داشته است.
