نظرسنجی ایسپا؛ ۶۶ درصد مردم نگران کمبود انرژی‌اند و ۵۱ درصد مدیریت مسئولان را عامل ناترازی می‌دانند

گزارشی که از نتایج این نظرسنجی منتشر شده نشان می‌دهد بیش از نیمی از پاسخ‌دهندگان نیز مدیریت مسئولان را یکی از عوامل ناترازی برق می‌دانند؛ بااین‌حال، صرفه‌جویی مردم همچنان نخستین راهکاری است که جامعه برای مدیریت کمبود برق پیشنهاد می‌کند.

نظرسنجی ایسپا در بازه زمانی ۱۰ تا ۱۶ خردادماه ۱۴۰۵ به شیوه مصاحبه تلفنی و با مشارکت هزار و ۴۷۵ نفر از افراد بالای ۱۸ سال در ۳۱ استان کشور اجرا شده است. نتایج آن شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ در نشست شورای سیاست‌گذاری پویش «۲۵ درجه، قرار همدلی» ارائه شد؛ نشستی که با حضور عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت و محمد اله‌داد، مدیرعامل شرکت توانیر، در وزارت نیرو برگزار شد.

ابراهیم شیرعلی، رئیس مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران، در تشریح نتایج این پیمایش گفت ۶۶.۱ درصد پاسخ‌دهندگان به میزان زیاد یا خیلی زیاد نگران کمبود انرژی و جیره‌بندی آن هستند.

داده‌های ایسپا هم‌چنین نشان می‌دهد ۵۱٫۴ درصد مردم «عدم مدیریت مسئولان» را یکی از عوامل ناترازی برق می‌دانند. پس از آن، تجهیزات قدیمی صنایع با ۲۴٫۹ درصد، حملات آمریکا به زیرساخت‌ها با ۲۳٫۹ درصد و کیفیت پایین لوازم خانگی با ۲۱٫۴ درصد قرار گرفته‌اند. در مقابل، ۳۶٫۲ درصد پاسخ‌دهندگان معتقدند مصرف مردم بالا است.

با وجود این که اکثریت جامعه مردم را مقصر اصلی کمبود انرژی نمی‌دانند، در پاسخ به این سوال که «بهترین راه برای مدیریت کمبود برق کشور چیست؟»، صرفه‌جویی مردم اولین راه‌حل مطرح‌شده بوده است. ساخت نیروگاه‌های بیشتر و جلوگیری از استخراج رمزارز نیز در رتبه‌های بعدی راهکارهای پیشنهادی مردم قرار گرفته‌اند.

به گفته او، با وجود اختلاف موجود میان روایت مردم و مسئولان درباره دلایل ناترازی انرژی، جامعه همچنان آمادگی مشارکت در سیاست‌های مدیریت مصرف را دارد. مردم اگرچه خود را مقصر اصلی بحران نمی‌دانند، صرفه‌جویی را اولین راهکار مدیریت کمبود برق معرفی می‌کنند.

نتایج این نظرسنجی درباره پویش «۲۵ درجه، قرار همدلی» نیز نشان می‌دهد ۶۵٫۶ درصد مردم معتقدند تنظیم دما روی ۲۵ درجه می‌تواند سهم زیاد یا خیلی زیادی در مدیریت کمبود برق داشته باشد.

ایسپا برای سنجش میزان دانش مردم درباره مدیریت مصرف انرژی، سه سوال مطرح کرده است. پاسخ‌دهندگانی که هر سه پاسخ را درست داده‌اند، نمره سه و افرادی که به هیچ‌یک پاسخ درست نداده‌اند، نمره صفر دریافت کرده‌اند.

براساس نتایج، ۲۲.۳ درصد پاسخ‌دهندگان جواب هیچ‌یک از سؤال‌ها را نمی‌دانستند. ۴۱ درصد تنها به یک سوال و ۲۸.۹ درصد به دو سوال پاسخ درست دادند و فقط ۷.۹ درصد موفق شدند به هر سه سؤال پاسخ صحیح بدهند.

جزئیات داده‌ها نشان می‌دهد ۴۲.۶ درصد مردم با برچسب انرژی آشنایی دارند. هم‌چنین، ۵۷.۲ درصد ساعات اوج مصرف برق و نحوه مدیریت استفاده از کالاهای پرمصرف را می‌شناسند؛ اما فقط ۲۲.۵ درصد از دمای مناسب محیط در تابستان اطلاع دارند.

طبق نتایج نظرسنجی ایسپا، ۴۳.۵ درصد پاسخ‌دهندگان در یک ماه منتهی به زمان اجرای پیمایش، محتوای آموزشی مرتبط با مدیریت مصرف انرژی دیده‌اند. میزان مواجهه با این محتواها در میان مردان و افراد بالای ۵۰ سال بیشتر از سایر گروه‌ها بوده است.

صداوسیما با سهم ۳۱.۳ درصدی، بیشترین مخاطب را در میان رسانه‌های منتشرکننده آموزش‌های مدیریت انرژی داشته است. همچنین، ۴۱.۲ درصد مردم ترجیح می‌دهند این محتواهای آموزشی را از صداوسیما دریافت کنند.

رئیس ایسپا با اشاره به این تفاوت گفت: «معماری ارتباطی موجود برای همه گروه‌های اجتماعی یکسان عمل نمی‌کند و نیازمند بازطراحی نسلی است.»

به گفته او، اگرچه بخشی از جامعه در معرض پیام‌های آموزشی قرار گرفته‌اند، ارزیابی عمومی از عملکرد دولت در زمینه اطلاع‌رسانی و آموزش مصرف بهینه مطلوب نیست. رسانه ملی همچنان مهم‌ترین مرجع دریافت این محتواهاست، اما در میان جوانان، اینترنت و شبکه‌های اجتماعی جایگاه نخست را دارند؛ موضوعی که ضرورت طراحی شیوه‌های ارتباطی متفاوت برای نسل‌های مختلف را نشان می‌دهد.

رئیس ایسپا سرمایه اجتماعی را یکی از عوامل تعیین‌کننده موفقیت سیاست‌های حوزه انرژی دانست و گفت مهم‌ترین مانع اجرای سیاست‌های مدیریت مصرف، مسئله اعتماد عمومی است.

موضوع انرژی یک موضوع و مساله تام و اجتماعی است و بدون توجه به ابعاد اجتماعی و افکار عمومی نمی‌توان در خصوص مصرف بهینه انرژی در کشور سیاست‌گذاری کرد و برنامه اجرا کرد و باید نظرات و نگرش‌های مردم و جامعه در خصوص حکمرانی انرژی در کشور و مصرف بهینه انرژی مورد سنجش و پایش مستمر و روندی قرار گیرد.

- ابراهیم شیرعلی، رئیس مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، با اشاره به نتایج نظرسنجی ایسپا گفت: «مردم در این نظرسنجی دولت را در موضوع انرژی مقصر دانسته‌اند و باید این موضوع را به‌درستی تشخیص داد و برای اصلاح آن اقدام کرد.»

او توضیح داد اگر انرژی تاکنون به‌اندازه کافی به‌عنوان یک مساله اجتماعی مورد توجه قرار نگرفته است، اقدامات اصلاحی باید زودتر آغاز می‌شد. به گفته مهاجرانی، اصلاح قیمت‌ها، توجه به برچسب انرژی و انتخاب وسایل کم‌مصرف، همگی با سیاست‌گذاری در این حوزه ارتباط دارند.

سخنگوی دولت با تاکید بر ضرورت تغییر نگاه به حوزه انرژی اظهار کرد اقدامات وزارت نیرو برای انجام اصلاحات اقتصادی و تبدیل انرژی به یک مسئله اجتماعی باید ادامه پیدا کند.

مهاجرانی افزود: «در این زمینه مشق‌های نانوشته‌ای داریم که باید آن‌ها را بنویسیم. انرژی مانند اقتصاد و فرهنگ، یک موضوع اجتماعی است و برای مدیریت آن باید با مردم گفت‌وگو کرد و مشارکت آن‌ها را به دست آورد.»

او هم‌چنین با استناد به نتایج نظرسنجی ایسپا گفت مردم با سوءاستفاده و تبعیض مشکل دارند و نمی‌توانند آن را تحمل کنند. به گفته سخنگوی دولت، جامعه انتظار دارد با سوءاستفاده‌کنندگان و مصادیق تبعیض در حوزه انرژی، ازجمله استخراج غیرمجاز رمزارز، برخورد شود.

عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، نیز با تشکر از ایسپا برای اجرای نظرسنجی ملی درباره ناترازی انرژی گفت: «انتشار واقعیت، همیشه منجر به همراهی مردم و ایجاد ارتباط مستقیم با آنها خواهد شد، چراکه مردم شرکا و مدیران راهبردی وزارت نیرو هستند.»

به گفته وزیر نیرو، تاثیرگذاری مردم با مشارکت آن‌ها در پویش «۲۵ درجه، قرار همدلی» ثابت شد و صنعت برق باید از همراهی شهروندان تشکر کند. او اعتماد مردم به صنعت برق را افتخاری برای این صنعت دانست.

علی‌آبادی در پایان گفت در حوزه‌های مختلف، مصرف بهینه و همراهی مردم مشاهده شده و وزارت نیرو تلاش کرده است برق تمام حوزه‌ها و مشترکان را در چارچوب قانون تامین کند. به گفته او، دولت چهاردهم با استفاده از توان و ظرفیت داخلی موفق شده بخش زیادی از مشکلات تأمین انرژی را برطرف کند.

در شرایط فعلی می‌توان گفت شبکه برق در بهترین حالت خود قرار دارد و ادامه‌دار شدن همراهی و همدلی مردم، شرایط را روزبه‌روز بهتر خواهد کرد.

- عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو