رونمایی از آمار الگوی مصرف دیجیتال کودکان: سن مالکیت موبایل بین کودکان ایرانی به زیر ۱۰ سال رسید
تازهترین دادهها درباره میزان و نحوه استفاده کودکان و نوجوانان از دستگاههای هوشمند و اینترنت و نقش والدین در مدیریت زیست مجازی فرزندان در نشستی ارائه و بررسی شد.
این پیمایش که به سفارش دبیرخانه شورای عالی فضای مجازی و توسط موسسه پژوهشگران خبره پارس دانشگاه تهران، در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ و در سطح ملی انجام شده است، دادههای مربوط به زیست مجازی کودکان و نوجوانان را براساس مشاهدات و پاسخهای والدین گردآوری کرده است.
وضعیت کودکان زیر ۵ سال: شیوع گسترده استفاده و تعامل محدود با اینترنت
- میزان نفوذ دستگاههای هوشمند: ۵۱.۳ درصد از کل کودکان زیر ۵ سال کشور، کاربر دستگاههای هوشمند هستید.
- مدت زمان استفاده روزانه: میانگین کلی زمان استفاده این گروه سنی ۱.۱ ساعت (حدود ۶۶ دقیقه) در شبانهروز است.
استفاده از اینترنت: با وجود نفوذ بالای دستگاههای هوشمند در کودکان زیر ۵ سال، تنها ۲۳ درصد از کل کودکان زیر ۵ سال از اینترنت استفاده میکنند.
نتایج پیمایش نشان میدهد نزدیک به ۹۰ درصد کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۵ سال از تلفن همراه هوشمند، تبلت یا لپتاپ استفاده میکنند و ۸۵ درصد از کاربران این دستگاهها نیز به اینترنت متصل میشوند. میانگین سن برخورداری از دستگاه هوشمند شخصی در این گروه ۹.۸ سال گزارش شده است. همچنین از هر چهار کودک زیر پنج سال، حدود یک نفر از اینترنت استفاده میکند؛ موضوعی که از گسترش استفاده از اینترنت در سنین پیش از دبستان حکایت دارد.
وضعیت کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۵ سال
- ضریب نفوذ دستگاه هوشمند: ۸۸.۲ درصد از کل کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۵ سال کاربر دستگاههای هوشمند هستند.
- وضعیت مالکیت دستگاه:
- دسترسی به دستگاههای هوشمند از سن ۶ سالگی به بعد به ثبات نسبی (بالای ۸۰ تا ۹۰ درصد) میرسد، اما نرخ مالکیت شخصی با افزایش سن بهشدت رشد میکند و در سنین نوجوانی (متولدین ۱۳۸۹) به بالای ۶۰ درصد میرسد.
الگوی مصرف، زمانبندی و اهداف اصلی در گروه ۶ تا ۱۵ سال
- میزان مصرف روزانه: میانگین کل زمان استفاده روزانه در این گروه سنی ۱.۷ ساعت است.
- اصلیترین فعالیتهای کاربران:
نفوذ فیلترشکن بین ۶ تا ۱۵ سالهها
- استفاده از اینترنت: ۷۵.۱ درصد از کل کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۵ سال از اینترنت استفاده میکنند.
استفاده از فیلترشکن
- ۲۳.۲ درصد از کل کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۵ سال از فیلترشکن استفاده میکنند.
- ۲۳.۰٪ با اجازه والدین (میانگین سنی: ۱۲.۱ سال) و ۷.۹٪ بدون اجازه والدین (میانگین سنی: ۱۳.۴ سال) از فیلترشکن استفاده میکنند.
- ۶۷.۴٪ از این کاربران اعلام کردهاند که از فیلترشکن استفاده نمیکنند.
بر اساس گزارش والدین، استفاده طولانیتر از دستگاههای هوشمند با افت تحصیلی و بینظمی در انجام تکالیف همراه بوده است. مواجهه با محتوای نامناسب، آسیب به سلامت جسمی و روانی، اتلاف وقت و وابستگی به فضای مجازی نیز از مهمترین نگرانیهای خانوادهها درباره نحوه استفاده فرزندان عنوان شده است.
یکی دیگر از یافتههای مهم این پژوهش، شکاف میان آگاهی و اقدام والدین است؛ بهگونهای که با وجود آگاهی خانوادهها از مخاطرات فضای مجازی، استفاده از ابزارهای تخصصی نظارت بر فعالیت فرزندان همچنان محدود است. ازاینرو، اطلاعرسانی و هشدار بهتنهایی کافی نیست و والدین به آموزش مهارتها و آشنایی با ابزارهای کاربردی نیاز دارند.
محل تبادل محتوای آموزشی و تکالیف
- سامانه شاد: ۶۰.۳ درصد (همچنان بستر اصلی تبادل تکالیف مدرسه).
- پیامرسانهای داخلی: ۳۶.۷ درصد
- پیامرسانهای خارجی: ۳.۲ درصد
- سایت اختصاصی مدرسه: ۳.۲٪ درصد
- ۵.۱ درصد نیز فاقد محتوای آموزشی آنلاین بودهاند
یافتههای پژوهش همچنین از ارتباط عواملی مانند سطح تحصیلات، پایبندی خانوادهها به ارزشهای دینی، میزان وابستگی والدین به اینترنت و سن فرزند با چگونگی شکلگیری زیست مجازی کودکان و نوجوانان حکایت دارد؛ گرچه اظهار نظر قطعی در این زمینه نیازمند انجام پژوهشهای بیشتر دانسته شده است.
