سازمان غذا و دارو مجددا همکاری داروخانهها با پلتفرمها را ممنوع اعلام کرد
معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در نامهای خطاب به رئیس انجمن داروسازان استان فارس بار دیگر بر ممنوعیت همکاری داروخانهها با پلتفرمهای اینترنتی در حوزه حمل و ارسال دارو تاکید کرد؛ موضوعی که پیش از این نیز در سال گذشته با ابلاغیهای مشابه مطرح شده بود و با انتقاد فعالان حوزه سلامت دیجیتال و حتی مخالفت هیات مقرراتزدایی روبهرو شده بود.
در این نامه که به امضای محمدجواد خوشنویس، معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شیراز رسیده، آمده است که در ماههای اخیر گزارشهایی درباره همکاری برخی داروخانهها با سکوهای اینترنتی برای حمل اقلام دارویی دریافت شده است. به گفته معاون غذا و دارو، بررسیهای انجامشده نشان میدهد تعدادی از داروخانهها بخشی از فرایند توزیع و ارسال دارو را از طریق این پلتفرمها انجام میدهند.
بر اساس متن این نامه، سازمان غذا و دارو پیشتر نیز طی مکاتبهای در سال ۱۴۰۴ اعلام کرده بود که تا زمان ابلاغ «دستورالعملها و ضوابط فنی» مربوط به نسخه الکترونیکی، پردازش سفارشهای برخط دارویی و حمل فرآوردههای دارویی، هرگونه اقدام دارویی از جمله نسخهپیچی، پردازش سفارش، بستهبندی و ارسال دارو از طریق سکوهای اینترنتی فاقد مجوز ممنوع است.
معاون غذا و داروی شیراز در ادامه این نامه تاکید کرده است که در صورت احراز همکاری داروخانهها با این پلتفرمها، موضوع مطابق مقررات به مراجع قانونی ارجاع خواهد شد. در این نامه همچنین به برخی مواد قانونی از جمله قانون تعزیرات حکومتی امور بهداشتی و درمانی، ضوابط اختصاصی اقلام دارویی و تجهیزات پزشکی موضوع ماده ۲ دستورالعمل تبصره ۶ الحاقی ماده ۱۸ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز و بند «ب» ماده ۷ قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور استناد شده است.
ابلاغ دوباره این ممنوعیت در حالی انجام میشود که حدود یک سال پیش نیز نامهای با همین مضمون برای داروخانهها ارسال شده بود. در آن زمان نیز سازمان غذا و دارو اعلام کرده بود که تا زمان تدوین و ابلاغ ضوابط فنی، داروخانهها حق همکاری با پلتفرمهای آنلاین را ندارند.
در عمل، نبود آییننامه به ابزاری برای توقف فعالیت کسبوکارهای سلامت دیجیتال تبدیل شده؛ کسبوکارهایی که طی این مدت، بهویژه در شرایط بحرانی و جنگ، نقش مهمی در تامین غیرحضوری دارو و کاهش مراجعات حضوری مردم ایفا کردهاند.
همه اینها در حالی است که هیأت مقرراتزدایی و بهبود محیط کسبوکار در شهریور ۱۴۰۲ گفته بود سکوهای اینترنتی برای این که بتوانند توزیع آنلاین دارو را در خدمات خود داشته باشند، نیازی به مجوز جدید ندارند و همینکه مجوز اتحادیه کسبوکارهای مجازی را داشته باشند، کافی است. با این وجود دوباره در آغاز سال ۱۴۰۵، پلتفرمهای دارورسانی آنلاین با این ممنوعیت مواجه شدهاند.
در کنار این محدودیتها، سازمان غذا و دارو طی سال گذشته بارها با ثبت شکایت در سامانه اینماد، وبسایتها و پلتفرمهای ارائهدهنده خدمات سلامت دیجیتال را با مسدودی یا محدودیت مواجه کرده است؛ اتفاقی که در برخی موارد دسترسی دهها هزار کاربر به خدمات ضروری سلامت را مختل کرده و نگرانی جدی درباره پایداری خدمات آنلاین حوزه سلامت به وجود آورده است.
با این حال، منتقدان و فعالان حوزه سلامت دیجیتال یادآوری میکنند که هیأت مقرراتزدایی و بهبود محیط کسبوکار در همان مقطع، محدودسازی فعالیت پلتفرمها از سوی سازمان غذا و دارو را مغایر قانون دانسته بود. اکنون نیز پس از گذشت حدود یک سال و در شرایطی که ضوابط مورد اشاره هنوز نهایی و ابلاغ نشدهاند، فعالان این حوزه معتقدند سیاستگذار بار دیگر به نقطه آغاز بازگشته است.
این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که پلتفرمهای سلامت دیجیتال طی ماههای اخیر، بهویژه در دوره جنگ و اختلالات گسترده ارتباطی، نقش قابل توجهی در کاهش مراجعات حضوری، تسهیل دسترسی شهروندان به خدمات سلامت و تأمین نیازهای دارویی ایفا کردهاند.
فعالان اقتصاد دیجیتال معتقدند رویکرد فعلی سازمان غذا و دارو به جای تنظیمگری، عملاً به انسداد نوآوری منجر شده است. در حالی که انتظار میرود رگولاتور با همکاری بخش خصوصی، چارچوبهای شفاف و قابل اجرا برای فعالیت پلتفرمها طراحی کند، تعویق طولانیمدت در تدوین آییننامه، صدور بخشنامههای محدودکننده و استفاده از ابزارهای سلبی، فضای نااطمینانی جدی برای فعالان این حوزه ایجاد کرده است.
در حالی که هنوز زمان مشخصی برای تدوین و ابلاغ ضوابط نهایی همکاری داروخانهها و پلتفرمهای سلامت اعلام نشده است، نامه جدید معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی شیراز نشان میدهد اختلاف نظر میان نهادهای تنظیمگر و کسبوکارهای سلامت دیجیتال همچنان ادامه دارد.
