هشدار رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی: دو هزار شرکت فقط دو ماه دیگر تابآوری دارند
رضا الفتنسب با بیان این که در یک سال اخیر اقتصاد دیجیتال وارد دوره بیثباتی ساختاری شده است اعلام کرد: «در این دوره افت فروش در برخی کسبوکارها تا ۷۰ درصد نیز رسیده است.»
او در گفتوگو با خبرآنلاین، با اشاره به تداوم قطعیهای اینترنت در ماههای اخیر و اثرات آن بر اقتصاد دیجیتال، توضیح داد که این حوزه در یک سال گذشته با مجموعهای از بحرانهای پیدرپی مواجه بوده که فشار سنگینی بر کسبوکارهای آنلاین وارد کرده است؛ شرایطی که به گفته او دیگر نمیتوان آن را صرفاً یک اختلال فنی دانست، بلکه باید آن را یک مساله ساختاری در اقتصاد کشور تلقی کرد.
از جنگ ۱۲ روزه تا قطعی برق، اتفاقات دیماه و...
رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی با اشاره به این که شاید تعبیر «زلزله خاموش و فرساینده» دقیقترین واژه برای توصیف این وضعیت نباشد، اما از نظر ماهیت میتواند بخشی از واقعیت موجود را توضیح دهد، میگوید از خرداد سال گذشته، همزمان با جنگ ۱۲ روزه، سپس قطعی برق، اتفاقات دیماه و مجموعهای از بحرانهای دیگر، اقتصاد دیجیتال وارد دورهای از بیثباتی مداوم شده است.
به گفته او، این وضعیت در حالی شکل گرفته که حتی پیش از این دوره نیز اقتصاد دیجیتال در ایران با مشکلات متعدد، فشارهای ساختاری و نگاههای بعضا نادرست مواجه بوده است.
الفتنسب تاکید میکند که بخشی از مشکلات فعلی ناشی از نسبت دادن مسائل کلان اقتصادی به پلتفرمهای آنلاین بوده است؛ از بازار خودرو گرفته تا حوزه مسکن، این روند را نوعی جابهجایی آدرس مسئله میداند و معتقد است در برخی مقاطع، بهجای تمرکز بر ریشههای اصلی مشکلات، پلتفرمهای دیجیتال بهعنوان مقصر معرفی شدهاند.
به باور او، این نگاه در سالهای اخیر نهتنها اصلاح نشده، بلکه در برخی موارد تشدید نیز شده و همین موضوع فشار مضاعفی بر اکوسیستم کسبوکارهای آنلاین وارد کرده است.
الفتنسب ادامه داد: همین فشارهای رسانهای و تصمیمگیریهای مقطعی باعث شده حتی پیش از بحرانهای اخیر نیز اقتصاد دیجیتال در وضعیت شکنندهای قرار داشته باشد، اما در یک سال گذشته این شکنندگی بهمراتب شدیدتر شده است.
رئیس اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی با اشاره به این که کسبوکارهای خرد و متوسط بیشترین آسیب را متحمل شدهاند گفت: «بسیاری از فعالان حوزه شبکههای اجتماعی، بهویژه اینستاگرام، در برخی دورهها عملا به مرز توقف فعالیت رسیدهاند؛ به گونهای که ادامه این روند میتواند به تعطیلی یا تعدیل گسترده نیرو منجر شود.»
اثر قطعی اینترنت بر سرمایهگذاری
الفتنسب در ادامه به اثر قطعی اینترنت بر سرمایهگذاری در اقتصاد دیجیتال اشاره میکند و میگوید کسبوکار آنلاین یک وبسایت ساده نیست، بلکه مجموعهای از زیرساختهای پیچیده نرمافزاری، ارتباطی و عملیاتی است که برای فعالیت پایدار به اینترنت بینالملل وابسته است و تأکید میکند این وابستگی مستقیم است و حتی کوچکترین اختلال در آن میتواند زنجیرهای از فعالیتها را تحت تاثیر قرار دهد؛ از بهروزرسانی سرویسها گرفته تا ارتباط با زیرساختهای خارجی.
وی در عین حال تاکید میکند که این موضوع قابل درک است که امنیت کشور در شرایط بحرانی اولویت دارد، اما مسئله اصلی از نگاه او نبود پیشبینیپذیری در دسترسی به اینترنت است.
سرمایهگذار زمانی وارد یک بازار میشود که بتواند آینده آن را پیشبینی کند، اما وقتی اینترنت در بازههای مختلف و بدون اطلاع قبلی یا چارچوب زمانی مشخص قطع یا محدود میشود، این پیشبینیپذیری از بین میرود و اعتماد بهطور جدی آسیب میبیند.- رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی
اثرات بلندمدت قطعی اینترنت بسیار عمیقتر از کاهش فروش است
الفتنسب در ادامه در خصوص برخی افراد درباره خسارت روزانه ۳۰ تا ۸۰ میلیون دلاری قطعی اینترنت میگوید: «اعداد و ارقام رسمی در مورد خسارت قطعی اینترنت وجود ندارد، اما برآوردهایی مطرح شده حکایت از خسارت سنگین در این حوزه دارد. بخش مهمی از این خسارتها شامل از دست رفتن مشتریان، کاهش اعتماد کاربران و خروج تدریجی آنها از پلتفرمهاست؛ فرایندی که بهصورت آرام اما پیوسته رخ میدهد و اثرات آن در بلندمدت بسیار عمیقتر از کاهش فروش مقطعی است.»
به باور او، این نوع آسیبها در آمارهای فوری دیده نمیشوند، اما در ساختار بازار باقی میمانند. الفتنسب همچنین تاکید میکند که موضوع تعدیل نیرو نیز تنها بخشی از خسارت واقعی است، زیرا نیروی انسانی در اقتصاد دیجیتال پس از آموزش و تجربه، به یک سرمایه تبدیل میشود.
الفتنسب توضیح میدهد که از دست رفتن این نیروها نهتنها هزینه مالی دارد، بلکه بازسازی آن نیز زمانبر و دشوار است و حتی ممکن است بخشی از این سرمایه انسانی بهطور کامل از اکوسیستم خارج شود.
افت فروش بین ۴۰ تا ۵۰ درصدی در کسبوکارهای بزرگ
رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی در ادامه به کاهش جدی فروش در کسبوکارهای آنلاین اشاره میکند و میگوید که در برخی کسبوکارهای بزرگ، افت فروش بین ۴۰ تا ۵۰ درصد گزارش شده است. در کسبوکارهای کوچک و متوسط این عدد حتی به ۵۰ تا ۷۰ درصد نیز رسیده و در برخی مقاطع بحرانی، فروش عملاً به صفر نزدیک شده است.
او تاکید میکند که اعتماد به خرید آنلاین در چنین شرایطی بهشدت آسیب میبیند و بازسازی این اعتماد نیازمند زمان، ثبات و سیاستگذاری پایدار است. الفتنسب همچنین میگوید کسبوکارهای بزرگ به دلیل ساختار مالی قویتر توانستهاند تا حدی در برابر بحرانها مقاومت کنند اما کسبوکارهای کوچک معمولا تنها یک تا دو ماه توان ادامه فعالیت در شرایط بحرانی دارند.
اینترنت پرو برای کسب و کار مجازی کافی نیست
الفتنسب با بیان این که در برخی جلسات، پیشنهادهایی درباره ارائه اینترنت اختصاصی یا «اینترنت پرو» مطرح شده تاکید میکند که اینترنت بهتنهایی کافی نیست اگر ورودی بازار از بین برود؛ زیرا حتی در صورت فعال بودن زیرساختها، بدون دسترسی کاربران، چرخه فروش مختل خواهد شد.
او در خصوص پلتفرمهای داخلی نیز توضیح میدهد که این پلتفرمها باید در فضای رقابتی و با کیفیت بالا رشد کنند تا بتوانند انتخاب اول کاربران شوند، نه این که صرفا با تصمیمات دستوری جایگزین شوند. او معتقد است تجربه نشان داده هرجا رقابت واقعی وجود داشته، رشد اتفاق افتاده و هرجا محدودیت جایگزین انتخاب شده، نتیجه پایدار و قابل اتکا نبوده است.
این مقام صنفی درباره اثرات قطعی اینترنت بر معیشت صاحبان کسبوکار مجازی با بیان این که متاسفانه در حال حاضر حواسمان به این کسبوکارها نیست، گفت:
نکتهای که وجود دارد این است که برخی هنوز این واقعیت را نمیپذیرند که در این فضا، تعداد زیادی از افراد از همین مسیر درآمد دارند؛ چه بهصورت کسبوکار مستقل و چه حتی در قالب مشاغل خرد. گاهی تصور میشود این افراد صرفا حقوقبگیر یک شرکت هستند و موضوع به آن سادگی است، در حالی که بسیاری از آنها مستقیما از همین بسترها نان در میآورند.- رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی
الفتنسب در جمعبندی نیز تاکید میکند که سرمایهگذار به دنبال محیطی قابل پیشبینی است و تا زمانی که این پیشبینیپذیری در اقتصاد دیجیتال ایران ایجاد نشود، نمیتوان انتظار رشد پایدار، جذب سرمایه و توسعه جدی در این حوزه را داشت.