برآورد انجمن بلاکچین: خسارت ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزار میلیاردی از قطعی اینترنت

در گزارش انجمن بلاکچین که در روزهای اخیر درباره تاب‌آوری اقتصاد دیجیتال در روزهای بحران اینترنت نوشته شده آمده است: «رخدادهای ماه‌های اخیر و به‌ویژه اختلال‌های گسترده اینترنت از اسفند ۱۴۰۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵، شرایط را از مرحله هشدار عبور داده و وارد مرحله بروز خسارت بالفعل کرده است.»

بر اساس این گزارش، این آسیب‌ها بیشتر متوجه کسب‌وکارهای کوچک، فریلنسرها، فروشگاه‌های آنلاین و شرکت‌هایی بوده که وابستگی مستقیم به ارتباطات بین‌المللی دارد. این گروه‌ها به دلیل نداشتن پشتوانه مالی پایدار، در برابر نوسان‌های طولانی‌مدت اینترنت عملاً کمترین تاب‌آوری را داشته‌اند و بخشی از آن‌ها وارد فاز توقف فعالیت یا تعدیل گسترده نیرو شده‌اند. این بخشی دیگر از گزارش انجمن بلاکچین است.

گزارش اخیر نشان می‌دهد در دوره‌های اختلال، افت فروش در برخی کسب‌وکارهای دیجیتال حتی به بیش از ۷۰ درصد رسیده است. هم‌زمان، کانال‌های بازاریابی دیجیتال با اختلال جدی مواجه شده و جذب مشتری جدید در بسیاری از حوزه‌ها تقریباً متوقف شده است. بر اساس این برآورد در هزار و ۶۵ ساعت اختلال ثبت شده خسارت روزانه قطعی اینترنت برای اقتصاد دیجیتال، ۳ تا ۸ هزار میلیارد تومان بوده و در ۶۰ روز این عد به ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده.

کسب‌وکارهای کوچک دکه اولین قربانیان این اختلال بودند در واکنش، اغلب فعالیت خود را متوقف کرده‌اند، تیم‌های خود را تعدیل کرده‌اند یا صرفا با حداقل ظرفیت ممکن به فعالیت ادامه می‌دهند. در بخش کسب‌وکارهای متوسط نیز روندی مشابه اما با شدت کمتر دیده می‌شود. این شرکت‌ها بیشتر به سمت کاهش هزینه‌ها، توقف توسعه، تعلیق پروژه‌های جدید و محدودسازی استخدام حرکت کرده‌اند.

به همین دلیل بسیاری از شرکت‌ها دیگر درباره کاهش رشد یا افت سود صحبت نمی‌کنند؛ مسئله امروز، بقا و جلوگیری از حذف کامل از بازار است.

در حوزه رمزدارایی، اختلال اینترنت پیامدهای مستقیم‌تری داشته است. بر اساس گزارش انجمن، کاربران با مشکلات پایه‌ای مانند ورود به حساب، احراز هویت، برداشت و واریز یا مدیریت کیف پول مواجه شده‌اند.

در این مدت یکی از مهم‌ترین پیامدهای اختلال اینترنت در حوزه رمزدارایی، ایجاد مشکل در دسترسی کاربران به دارایی‌های دیجیتال خود بوده است. کاربران برای انجام بسیاری از عملیات پایه، مثل ورود به حساب کاربری، احراز هویت، برداشت و واریز، مدیریت کیف پول، انجام معامله یا پیگیری تراکنش‌ها نیازمند دسترسی پایدار و بدون اختلال بودند. آن‌ها به دلیل این ناپایداری ها با کندی شدید سرویس‌ها، اختلال در دریافت پیامک و احراز هویت، قطع ارتباط با سرویس های بین الملل مواجه شدند.

یکی از چالش‌های مهم ماه‌های اخیر، نبود الگوی شفاف، پایدار و قابل پیش‌بینی در دسترسی کسب‌وکارها و کاربران به اینترنت بوده است. برخی کسب‌وکارها امکان دسترسی محدود به اینترنت یا برخی سرویس‌ها را داشته‌اند، در حالی که بخش دیگری از کسب‌وکارها و کاربران عملاً با اختلال یا عدم دسترسی مواجه بوده‌اند.

بنابراین گزارش این وضعیت، علاوه بر ایجاد نابرابری عملیاتی در اکوسیستم اقتصاد دیجیتال، باعث شکل‌گیری بی‌اعتمادی و سردرگمی در میان کاربران نیز شده است.

از سوی دیگر، نبود دسترسی پایدار و عمومی، باعث شد بخش قابل توجهی از کاربران برای انجام امور روزمره خود به استفاده از مسیرهای ارتباطی غیررسمی و ناامن روی بیاورند؛ از جمله خرید VPN، کانفیگ‌های ناشناس یا استفاده از ابزارهای غیرقابل اعتماد.

انجمن بلاکچین در جمع‌بندی خود تأکید می‌کند که آنچه اقتصاد دیجیتال ایران با آن مواجه است، صرفاً یک اختلال مقطعی نیست؛ بلکه روندی فرسایشی است که از سطح زیرساختی به بحران اقتصادی و نهایتاً بحران اعتماد عمومی رسیده است.

در صورت تداوم این وضعیت، بخشی از خسارت‌های ایجادشده قابل بازگشت نخواهد بود و اثرات آن بر اشتغال، سرمایه‌گذاری و رشد اقتصاد دیجیتال در سال‌های آینده نیز باقی خواهد ماند.