امنیت در دنیای رمزارز: راهنمایی برای تازه‌کارها تا دارایی‌شان بی‌صدا از دست نرود

آخرین برآوردها نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۷ میلیارد دلار دارایی از طریق انواع کلاهبرداری‌های مرتبط با رمزارزها از کاربران دزدیده شده است. آمار سال‌های گذشته نیز بیانگر این است که مبلغ سرقت‌شده از کاربران هر سال افزایش می‌یابد.

با رشد پیوسته کاربران رمزارزها، هم‌زمان کلاهبرداری‌ها هم بیشتر و پیچیده‌تر می‌شوند. این مسئله یکی از اصلی‌ترین چالش‌های فضای غیرمتمرکز رمزارزهاست که باعث می‌شود بخشی از افراد به‌دلیل نگرانی از امنیت دارایی خود، مزایایی را که این فناوری می‌تواند برای آن‌ها فراهم کند، نادیده بگیرند.

مسئولیت رفع چالش‌های امنیتی فضای رمزارز تا حدی بر عهده پلتفرم‌هاست، اما خود کاربران مطمئناً نقش مهم‌تری را در حفظ امنیت دارایی‌هایشان ایفا می‌کنند. به همین خاطر باید به لحاظ ذهنی آمادگی کامل داشته باشیم تا در صورت مواجهه با پیشنهادهای فریبنده یا ادعاهای مبهم، بتوانیم از دارایی و اطلاعات حساس خود در این فضا محافظ کنیم.

در سیستم‌های مالی سنتی مثل بانک، اگر رمز یک کارت لو برود، مقداری پول بدون اجازه از حساب شما برداشت شود یا به اشتباه مبلغی را به حسابی ناشناس واریز کنید، معمولاً مسیرهای روشنی برای پیگیری و بازگشت وجه وجود دارد. در دنیای رمزارزها اما «کلید خصوصی» یا همان رمز دسترسی به کیف پول ما، نقش شاه‌کلید را دارد؛ هرکس آن را داشته باشد، در عمل می‌تواند دارایی‌های ما را جابه‌جا کند و متاسفانه در بسیاری از موارد، هیچ راهی برای بازگشت دارایی‌های سرقت‌شده نیست. از طرف دیگر، خطاهای انسانی هم پرهزینه‌اند؛ انتخاب شبکه اشتباه (مثلاً ارسال روی شبکه‌ای که مقصد از آن پشتیبانی نمی‌کند) می‌تواند برای همیشه باعث از دست رفتن دارایی ما شود.

علاوه‌بر این، نکته‌ای که کمتر به آن توجه می‌شود، صنعتی شدن جرم در فضای سایبری است. اکوسیستم جرم، زیرساخت‌ها، ابزارها و کانال‌های تخصصی خود را ایجاد کرده است. بنابراین باید گفت مهاجم‌ها افرادی مبتدی نیستند؛ اما شما هم لازم نیست متخصص امنیت شوید. فقط کافی است چند نکته را درست و مداوم رعایت کنید.

در دنیای رمزارزها، کلید خصوصی همان شاه‌کلید دارایی شماست؛ هرکس به آن دسترسی داشته باشد، عملاً کنترل کامل کیف پولتان را در اختیار می‌گیرد. منظور از کلید خصوصی همان ۱۲ کلمه‌ای است که موقع ساخت کیف پول‌های شخصی (مانند تراست والت) به شما نمایش داده می‌شود. صرافی‌ها، پشتیبانی کیف پول، پروژه‌های سرمایه‌گذاری یا افراد قابل اعتماد، هرگز از شما کلید خصوصی یا عبارت بازیابی را درخواست نمی‌کند.

اگر کسی با هر بهانه‌ای—از رفع مشکل فنی گرفته تا وعده سود یا کمک برای بازیابی حساب—از شما این اطلاعات را خواست، باید مطمئن باشید که با یک تلاش برای سرقت روبه‌رو هستید. افشای کلید خصوصی معمولاً به معنی از دست رفتن غیرقابل بازگشت دارایی است، چون در فضای غیرمتمرکز رمزارزها مرجعی برای بازگرداندن تراکنش وجود ندارد.

یکی از رایج‌ترین شگردهای کلاهبرداری در کریپتو، وعده سودهای غیرعادی و تضمینی در مدت کوتاه است. پیشنهادهایی مثل «دو برابر شدن سرمایه در یک هفته» یا «فرصت استثنایی با ریسک صفر» دقیقاً روی طمع و هیجان کاربران حساب باز می‌کنند. به یاد داشته باشید در بازارهای مالی، سود بالا همیشه با ریسک بالا همراه است و هیچ سرمایه‌گذاری قانونی، بازدهی قطعی با نرخ‌های نجومی ارائه نمی‌دهد. ارسال رمزارز به کیف پول افراد ناشناس معمولاً آخرین قدم قبل از ناپدید شدن آنهاست و به‌دلیل ماهیت غیرقابل بازگشت تراکنش‌ها، شانس بازپس‌گیری سرمایه تقریباً صفر خواهد بود.

بخش زیادی از سرقت‌های رمزارزی از طریق بدافزارها و اپلیکیشن‌های جعلی اتفاق می‌افتد؛ برنامه‌هایی که ظاهری کاملاً شبیه نسخه اصلی دارند اما در پس‌زمینه اطلاعات شما را سرقت می‌کنند. نصب کیف پول یا اپلیکیشن صرافی از لینک‌های ارسال‌شده در شبکه‌های اجتماعی، کانال‌های ناشناس یا فایل‌های APK می‌تواند دسترسی کامل به دارایی شما را در اختیار مهاجم قرار دهد.

همیشه اپلیکیشن‌ها را فقط از وب‌سایت رسمی پروژه یا فروشگاه‌های معتبر مثل کافه بازار، مایکت، گوگل پلی، اپ استور و… دریافت کنید و پیش از نصب، نام توسعه‌دهنده و تعداد دانلودها را بررسی کنید. یک بی‌دقتی کوچک در این مرحله می‌تواند به از دست رفتن تمام دارایی شما منجر شود.

رشد سریع پروژه‌های جدید باعث شده هر روز صدها توکن تازه وارد بازار شوند، اما همه آنها معتبر یا قابل اعتماد نیستند. برخی توکن‌ها نقدشوندگی بسیار پایینی دارند یا به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که فروش آنها با محدودیت یا کارمزدهای سنگین همراه است. در مواردی هم پروژه‌ها پس از جذب سرمایه کاربران، ناگهان رها می‌شوند و قیمت توکن به نزدیک صفر می‌رسد.

پیش از خرید هر دارایی دیجیتال، درباره تیم پروژه، کاربرد واقعی، حجم معاملات و سابقه آن تحقیق کنید. هیجان ورود زودهنگام به یک پروژه نباید جای تحلیل منطقی و مدیریت ریسک را بگیرد. برای اطمینان بیشتر، توصیه می‌شود فقط رمزارزهایی را خرید و فروش کنید که در صرافی‌های معتبر معامله می‌شوند.

انتخاب بستر معاملاتی امن، یکی از مهم‌ترین تصمیم‌ها در مسیر فعالیت شما در بازار رمزارز است. صرافی‌های معتبر معمولاً زیرساخت‌های امنیتی قوی‌تری دارند، احراز هویت چندمرحله‌ای ارائه می‌دهند و در برابر حملات سایبری آمادگی بیشتری دارند.

در مقابل، استفاده از پلتفرم‌های ناشناس یا کم‌سابقه می‌تواند شما را در معرض ریسک مسدود شدن دارایی، ضعف امنیتی یا حتی کلاهبرداری قرار دهد. پیش از ثبت‌نام در هر صرافی، سابقه فعالیت، نظرات کاربران و سطح شفافیت آن را بررسی کنید؛ امنیت دارایی شما از همین انتخاب‌های اولیه آغاز می‌شود.

در دنیای رمزارزها یک اشتباه کوچک در وارد کردن آدرس یا انتخاب شبکه می‌تواند به از دست رفتن همیشگی دارایی منجر شود. اگر حتی یک کاراکتر از آدرس کیف پول اشتباه باشد یا دارایی را روی شبکه‌ای ارسال کنید که مقصد از آن پشتیبانی نمی‌کند، در بسیاری از موارد امکان بازگشت وجه وجود ندارد. برخلاف سیستم بانکی، اینجا سازوکاری برای برگشت تراکنش نداریم.

به همین دلیل بهتر است قبل از نهایی کردن هر انتقال، آدرس را حداقل دو بار بررسی کنید، از قابلیت کپی‌پیست استفاده کنید (و مراقب بدافزارهای تغییر‌دهنده کلیپ‌بورد باشید) و در صورت انتقال مبالغ بالا، ابتدا یک تراکنش آزمایشی با مبلغ کم انجام دهید و اگر همه چیز درست پیش رفت، سراغ تراکنش اصلی بروید. این چند دقیقه دقت می‌تواند جلوی یک ضرر جبران‌ناپذیر را بگیرد.

در مورد بدافزارهای تغییر‌دهنده کلیپ‌بورد هم جالب است بدانید برخی برنامه‌های مخرب می‌توانند کلیپ‌بورد گوشی شما را تغییر دهند و به جای آدرس مورد نظر شما، آدرس خودشان را قرار دهند. برای پیش‌گیری از چنین نفوذی، همان‌طور که قبل‌تر گفته شد، نرم‌افزارهای مورد نیاز خود را فقط از منابع رسمی دریافت کنید. همچنین هنگام انتقال رمزارز، تمام کاراکترهای آدرس مقصد را دقیق چک کرده و فقط به ابتدا و انتهای آدرس کفایت نکنید؛ چون ممکن است آدرس جایگزین‌شده با آدرس مورد نظر شما، تا حد زیادی شبیه هم باشند.

دنیای فناوری با سرعتی زیاد در حال تغییر است؛ موازی با معرفی فناوری‌ها و ابزارهای جدید، روش‌های کلاهبرداری هم پیچیده‌تر می‌شوند. حملاتی که شاید چند سال پیش به‌راحتی قابل شناسایی بودند، امروز با ظاهری حرفه‌ای‌تر، وب‌سایت‌هایی مشابه نسخه اصلی، پیام‌های هدفمند یا مهندسی اجتماعی اجرا می‌شوند. بنابراین امنیت در کریپتو یک اقدام یک‌باره نیست، بلکه یک فرآیند مداوم است. همان‌طور که نرم‌افزارهای خود را به‌روزرسانی می‌کنید، باید دانش و آگاهی امنیتی خود را هم مرتب به‌روز نگه دارید تا در برابر تهدیدهای تازه غافلگیر نشوید.

پیگیری اخبار معتبر، مطالعه تجربه‌های کاربران دیگر و آشنایی با شیوه‌های جدید حمله می‌تواند شما را چند قدم جلوتر از مهاجمان نگه دارد. هرچه شناخت شما از الگوهای کلاهبرداری بیشتر باشد، احتمال گرفتار شدن در دام پیشنهادهای فریبنده کمتر می‌شود.

اگر می‌خواهید در کنار فعالیت در بازار، سواد امنیتی خود را هم تقویت کنید، مطالعه مطالب آموزشی و هشدارهای منتشرشده در مجله نوبیتکس می‌تواند منبعی قابل اعتماد برای آشنایی با تهدیدهای جدید و یادگیری راهکارهای عملی حفظ امنیت در فضای رمزارز باشد.