جمعیت واقعی قاره آمریکا پیش از ورود کریستف کلمب دقیقاً چقدر بود؟

کریستف کلمب نوشته است در ۱۲ اکتبر ۱۴۹۲، وقتی پا به ساحل سن‌سالوادور در باهاما گذاشت، با استقبال گرم بومیان روبه‌رو شد. او بعدها در یادداشت‌هایش جمعیت بومیان را «انبوه بزرگی از مردان» نامید. بااین‌حال، این رویداد سرآغاز فاجعه‌ای خاموش بود. در طول چند دهه، بیماری‌های همه‌گیر، جنگ و برده‌داری، جوامع پررونق منطقه را به نابودی کشاند. امروزه انسان‌شناسان این فروپاشی سریع را «مرگ بزرگ» می‌نامند.

باستان‌شناسان و جغرافیدانان پس از دهه‌ها بحث علمی همچنان با پرسشی بنیادی روبه‌رو هستند. پیش از آنکه اولین کشتی‌های استعمارگران اروپایی به آمریکای کنونی برسند، چند نفر در این سرزمین زندگی می‌کردند؟ برآوردهای مبتنی بر سرشماری‌های تاریخی، محوطه‌های باستان‌شناسی و ظرفیت زیستی نیم‌کره‌ی غربی، جمعیت را بین یک میلیون تا ۱۱۲ میلیون نفر تخمین می‌زنند.

به‌گزارش لایو‌ساینس، پژوهش‌های اخیر درباره‌ی جمعیت‌شناسی بومیان آمریکا نشان می‌دهد که جمعیت این قاره چند قرن پیش از رسیدن اروپایی‌ها به سواحل آمریکای شمالی به اوج رسیده بود. اگر اروپایی‌ها هرگز به این قاره نمی‌رسیدند، تاریخ می‌توانست مسیر متفاوتی را طی کند.

سابقه‌ی حضور انسان در آمریکا دست‌کم به ۱۴هزار سال پیش و عبور گروه‌های اولیه از منطقه‌ای پیرامون پل خشکی برینگ می‌رسد. شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که نخستین آمریکایی‌ها نسبتا سریع در سرزمین‌های تازه پراکنده شدند.

هنری دابینز، انسان‌شناس، از نخستین محققانی بود که تلاش کرد آمار جمعیت بومیان پیش از دوران کلمب را برآورد کند. او در کتابی در سال ۱۹۸۳، این رقم را حدود ۱۱۲ میلیون نفر تخمین زد که براساس ظرفیت زیستی و شواهد تاریخی بیماری‌های همه‌گیر در قرن شانزدهم میلادی، بیش از ۱۰۰ برابر برخی محاسبات پیشین بود. به گفته‌ی میلنر، دابینز با توجه به ظرفیت زیست‌محیطی و شیوع گسترده بیماری‌ها، بالاترین حد ممکن را برای جمعیت در نظر گرفته بود.

پژوهش‌های باستان‌شناسی در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی، نشان داد که شرایط ساکنان در قاره‌ی آمریکا یکنواخت نبوده است. ازاین‌رو، برآوردهای دابینز بیش‌ازحد بالا ارزیابی شد. پژوهشگران در آن زمان بر تخمین‌های منطقه‌ای تمرکز کردند و شاخص‌هایی مانند تراکم نسبی سفال‌ها، ابزارهای سنگی، اندازه‌ی خانه‌ها و روندهای مرگ‌ومیر در اسکلت‌های انسانی را به کار گرفتند.

جغرافیدانان نیز در مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۹، با گردآوری ۱۲۹ برآورد جمعیتی از ۸۲ مطالعه‌ی منتشرشده، توزیع جمعیت بومی آمریکا در سال ۱۴۹۲ را مدل‌سازی کردند. دژوهشگران نیم‌کره را به هفت منطقه تقسیم کردند که شامل کارائیب، مکزیک، آمریکای مرکزی، قلمرو اینکا، آمازون، آمریکای شمالی و سایر بخش‌های قاره بود.

برآورد ترکیبی به ۶۰٫۵ میلیون نفر رسید. جمعیت آمریکای شمالی، شامل کانادا و ایالات متحده امروزی نیز حدود ۳ تا ۶ میلیون نفر برآورد شد که حدود یک‌سوم تخمین ۱۸ میلیون نفری دابینز بود.

در سال ۱۴۹۲، آزتک‌ها در مکزیک امروزی و اینکاها در امتداد ساحل غربی آمریکای جنوبی، پرجمعیت‌ترین گروه‌های نیم‌کره‌ی غربی بودند. بااین‌حال، بیشترین اطلاعات باستان‌شناختی موجود به جوامع بومی ایالات متحده و کانادا مربوط است.

میلنر و جرج چاپلین، در مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۰ با تمرکز بر داده‌های شرق آمریکای شمالی و بررسی محوطه‌های باستانی، مکان و اندازه‌ی اجتماعات جمعیتی را تخمین زدند. برآورد کلی برای شرق ایالات متحده و جنوب شرقی کانادا، حدود ۱٫۶ میلیون نفر بود. براساس میانگین برآوردها، آمریکای شمالی در اوایل قرن شانزدهم و پیش از کاهش چشمگیر جمعیت بر اثر شیوع بیماری‌های اروپایی، در مجموع حدود ۲٫۸ تا ۵٫۷ میلیون نفر جمعیت داشته است. بهترین تخمین محققان، ۳٫۸ میلیون نفر بود.

رابرت کلی، باستان‌شناس در دانشگاه وایومینگ، می‌گوید تخمین جمعیت‌های خاص به معیارهایی نیاز دارد که در همه‌ی مناطق کارایی داشته باشند. یکی از این معیارها، اجاق‌هایی است که مردم برای گرما و پخت‌وپز روشن می‌کردند؛ آثار کربن‌دار باقی‌مانده را می‌توان تاریخ‌گذاری کرد.

زغال اجاق‌ها یکی از اصلی‌ترین مواد ساخته دست بشر است که باستان‌شناسان برای تاریخ‌گذاری رادیوکربن محوطه‌ها به کار می‌برند. داده‌های رادیوکربن با ارائه‌ی بازه‌ای زمانی، محتمل‌ترین زمان استفاده از هیزم را نشان می‌دهد. در آمریکای شمالی بسیاری از تاریخ‌گذاری‌های کربن-۱۴ زغال چوب، استخوان حیوانات و بقایای گیاهی در پایگاه داده باستان‌شناسی رادیوکربن کانادا (CARD) ثبت شده‌اند.

براساس یافته‌ها، جمعیت آمریکای شمالی حدود سال ۵۰ پیش از میلاد به‌سرعت افزایش یافت و حدود سال ۱۱۵۰ میلادی به اوج خود رسید. جمعیت بومی‌ها از آن زمان تا تماس با اروپایی‌ها، احتمالا کاهش یافت؛ افزایش مرگ‌ومیر بر اثر بیماری‌هایی مانند سل، به دلیل تجمع افراد در سکونتگاه‌های متراکم‌تر، احتمالا از عوامل کاهش جمعیت بود.

پروس می‌گوید انتظار داشت که جمعیت پس از ورود اروپایی‌ها و حدود سال ۱۵۰۰ به اوج برسد. کلی و همکارانش نیز در مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۵ از مجموعه داده‌ی بسیار بزرگ‌تر CARD استفاده کردند که اکنون بیش از ۱۰هزار تاریخ را در بر می‌گیرد. پژوهش ۲۰۲۵ نیز به اوج زمانی مشابهی رسید و شواهدی از احیای جزئی جمعیت درست پیش از سال ۱۵۰۰ میلادی ثبت کرد.

پژوهشگران با ترکیب منحنی رادیوکربن، جمعیت اولیه و نرخ رشد سالانه، تخمین زدند که جمعیت آمریکای شمالی در سال ۱۱۵۰ با حدود ۲٫۵ میلیون نفر به اوج رسیده و تا سال ۱۴۹۲ به حدود ۱٫۸ میلیون نفر کاهش یافته است. بااین‌حال، اگر انسان‌ها بسیار زودتر از ۱۵هزار سال پیش وارد این قاره شده باشند، این ارقام حتی بیشتر خواهد بود. برای مثال، شواهد محوطه‌ی وایت سندز در نیومکزیکو به ۲۳هزار سال پیش بازمی‌گردد.

به گفته‌ی کلی، اگر اروپایی‌ها در سال ۱۰۰۰ میلادی برای استعمار قاره‌ی آمریکا اقدام می‌کردند، با جمعیت بومی بسیار پرشمارتری روبه‌رو می‌شدند. در آن دوره، شهر کاهوکیا در نزدیکی سنت‌لوئیس کنونی حدود ۱۶ کیلومتر مربع وسعت داشت و نزدیک به ۲۰هزار نفر در آن زندگی می‌کردند. این جوامع می‌توانستند هزاران جنگجو به میدان نبرد اعزام کنند. درنتیجه، ممکن بود اروپایی‌ها با تجربه‌ای متفاوت روبه‌رو شوند و مسیر تاریخ به‌گونه‌ای دیگر تغییر کند.

پیش از سال ۱۴۹۲، جمعیت محدوده‌ی ایالات متحده و کانادا بین ۲ تا ۴ میلیون نفر برآورد می‌شد. محققان امیدوارند که در آینده، پژوهش‌های دقیق باستان‌شناسی در منطقه، زمینه را برای برآورد کامل جمعیت نیم‌کره‌ی غربی فراهم کنند.

میلنر می‌گوید هرچقدر مسیر سخت و زمان‌بر باشد، علم جمعیت‌شناسی مبنای برنامه‌ریزی آینده و تصمیم‌گیری آگاهانه برای مدیریت سرزمین‌ها بر اساس روندهای بلندمدت محیطی است. آگاهی از جمعیت بومیان نیم‌کره‌ی غربی در سال ۱۴۹۲ در شناخت تاریخ قاره‌ی آمریکا نقشی کلیدی دارد. این قاره هنگام ورود اروپایی‌ها خالی از سکنه نبود و از دیرباز، اقوام و تمدن‌های گوناگونی در سراسر آن سکونت داشتند.