باستانشناسان در آلمان معبدی متعلق به خدای جنگ روم را کشف کردند که بقایای تندیس مارس و پیکرهای احتمالی از الهه پیروزی را در خود جای داده است.
باستانشناسان در آلمان، در جنگلهایی در محوطهی یک دژ نظامی متعلق به روم باستان، موفق به کشف معبدی شدهاند که به مارس، خدای جنگ رومیها، اختصاص داشته است. این عبادتگاه در مجاورت سکونتگاهی واقع شده که در قرن سوم میلادی در مرزهای امپراتوری روم و نزدیکی قلمرو قبایل ژرمن شکل گرفت. همچنین در جریان کاوشها، بخشهایی از یک کتیبهی کهن و بقایای مجسمههایی مرتبط با جنگ و پیروزی به دست آمده است.
بهگزارش لایوساینس، کشف معبد تنها بخشی از یافتههای تازه در محوطهی دژ نظامی کاپرسبورگ است. باستانشناسان در جریان کاوشها، افزونبر بقایای تندیس مارس، پیکرهی کوچکی از شخصیتی بالدار پیدا کردهاند که شاخهای از درخت نخل و حلقهای از برگ بو در دست دارد. این پیکره احتمالاً به ویکتوریا، الهه پیروزی در اساطیر روم تعلق دارد؛ شخصیتی که پیروزی در نبرد را نمایندگی میکرد.
کای موکنبرگر، باستانشناس مؤسسه باستانشناسی هسن، میگوید یکی از یافتههای مهم گروه، قطعات کتیبهای است که در داخل معبد پیدا شده است. کارشناسان تاکنون بخشی از نوشته را ترجمه کردهاند و این بخش نشان میدهد که معبد به مارس، خدای جنگ روم، تقدیم شده بود.
موکنبرگر در ویدئویی درباره کاوشها گفت: «در داخل معبد، چند قطعه از یک کتیبه تقدیمی پیدا کردیم.» او همچنین از کشف بقایای تندیس مارس و پیکره بالدار خبر داد که احتمال میرود تصویرگر الهه ویکتوریا باشد.
سکونتگاهی که زیر جنگل پنهان مانده بود
کاوشهای دژ کاپرسبورگ و سکونتگاه مجاورش از سال ۲۰۲۴ آغاز شد. این محوطه در ایالت هسن آلمان، حدود ۲۶ کیلومتری شمال فرانکفورت قرار دارد. باستانشناسان پیشتر نیز بقایای دژ را بررسی کرده بودند، اما از سکونتگاه غیرنظامی کنار آن اطلاعات چندانی نداشتند.
نخستین کاوشها در آغاز قرن بیستم نشان داد که دژ در اوایل قرن دوم میلادی ساخته شده است. احتمال میرود ساخت آن به دوران حکومت تراژان، امپراتور روم از سال ۹۸ تا ۱۱۷ میلادی، یا هادریان، امپراتور این سرزمین از سال ۱۱۷ تا ۱۳۸ میلادی، بازگردد. هادریان در دوران حکومت خود قلمرو روم را در شمال انگلستان گسترش داد و ساخت دیوار مشهور هادریان را در دستور کار قرار داد.
دژ کاپرسبورگ حدود ۱۵۰ سال محل استقرار یک یگان نظامی متشکل از سربازان پیاده و سوارهنظام بود
دژ کاپرسبورگ حدود ۱۵۰ سال محل استقرار یک یگان نظامی متشکل از سربازان پیاده و سوارهنظام بود و تا حدود سال ۲۷۵ میلادی استفاده میشد. رومیان در جریان گسترش امپراتوری خود هزاران دژ در اروپا، شمال آفریقا و غرب آسیا ساختند. در کنار بسیاری از این دژها، سکونتگاههایی غیرنظامی به نام «ویکوس» ساخته میشد که بازرگانان، خانوادهها و دیگر غیرنظامیان در آنها زندگی میکردند.
در کاپرسبورگ بخشهایی از استحکامات دفاعی و دیوارهای دژ از دوران باستان باقی مانده، اما سکونتگاه مجاور تا پیش از کاوشهای جدید تقریباً ناشناخته بود. وضعیت حفظشدگی محوطه نیز پژوهشگران را شگفتزده کرده است.
موکنبرگر میگوید لایههای باستانشناختی درست زیر سطح جنگل قرار دارند و به شکل چشمگیری سالم ماندهاند. در میان لایهها بقایای مواد سوخته نیز دیده میشود؛ آثاری که تقریباً هیچگاه در مناطق کشاورزی به همین خوبی حفظ نمیشوند. او این وضعیت را فرصتی ارزشمند برای شناخت بهتر گذشته میداند.
کاوشها تصویری غیرمنتظره از فعالیتهای ساکنان سکونتگاه نیز ارائه دادهاند. تعداد خانههای کشفشده بسیار کمتر از چیزی بوده که پژوهشگران انتظار داشتند؛ در مقابل، شواهد فراوانی از فعالیتهای پیشهورانه و تولیدی به دست آمد. گودالهای آهنگری و کورههایی برای خشککردن گندم و پخت نان ازجمله این یافتهها هستند.
به گفتهی موکنبرگر، شواهد نشان میدهند که بخش کاوششده احتمالاً مستقیم به دژ نظامی متصل نبوده و شاید بهعنوان محدودهای برای فعالیتهای کارگاهی و ارائه خدمات به دژ استفاده میشده است.
معبد و تندیسهای کشفشده نیز اطلاعات تازهای دربارهی باورهای مذهبی رومیان در مرزهای امپراتوری ارائه میکند. بااینحال، سرنوشت دژ پس از پایان کاربری نظامی هم بخشی از داستان این محوطه است: باستانشناسان دریافتهاند که رومیان پس از کنارگذاشتن دژ، استحکامات آن را هموار کردند و ساختمانهای مسکونی را جایگزین آن ساختند.
گروه موکنبرگر قصد دارند کاوشها را سال آینده ادامه دهد تا اطلاعات بیشتری دربارهی زندگی روزمره، فعالیتهای اقتصادی و باورهای مذهبی ساکنان این سکونتگاه باستانی کشف کنند.