اعتیاد پنهان به هوش مصنوعی؛ سلامت ذهن مردم در خطر است

هنک گرین، یوتیوبر برجسته و مروج علم، در پی انتقادهای شدید کاربران از نحوه‌ی به‌کارگیری هوش مصنوعی در فعالیت‌های خود، از تولید محتوا کناره‌گیری کرد. گرین استفاده‌ی خود از این فناوری را «غیرسالم» توصیف کرد، هرچند یادآور شد که از ابزارهای یادشده تنها برای یافتن منابع پژوهشی بهره می‌برده و نگارش فیلم‌نامه‌ها را شخصا انجام داده است.

بر اساس گزارش جدید ورج، جنجال‌های پیرامون تصمیم هنک گرین، پرسش‌های مهمی را درباره‌ی تعادل میان اصالت کاری و استفاده از فناوری‌های مبتنی بر آثار دیگران ایجاد کرده است.

کارشناسان حوزه‌ی روان‌شناسی، فراتر از این پرونده‌ی خاص به شکاف عمیق در درک عمومی پیامدهای روانی هوش مصنوعی اشاره می‌کنند. در حالی که بحث‌های عمومی معمولا میان دو طیف استفاده‌ی بی‌ضرر و بحران‌های حاد روانی نوسان دارد، فضای خاکستری بزرگی نادیده گرفته می‌شود که در آن کاربران بدون ورود به مرحله‌ی بحران، دچار رفتارهای وسواسی و وابستگی شدید به چت‌بات‌ها می‌شوند.

طراحی مدل‌های زبانی بزرگ به‌گونه‌ای است که کاربر را به ادامه‌ی گفت‌و‌گو ترغیب می‌کنند. این ویژگی که با هدف افزایش تعامل طراحی شده، شباهت زیادی به سازوکار شبکه‌های اجتماعی دارد و می‌تواند به رفتارهای اعتیادآور دامن بزند. گزارش‌های متعددی نشان می‌دهند که افراد برای حل مسائل، تصمیم‌گیری یا کسب آرامش روانی به‌طور غریزی به چت‌بات‌ها پناه می‌برند و حتی پیوندهای عاطفی عمیقی با آن‌ها برقرار می‌کنند.

پژوهش‌های اولیه در این حوزه نشان می‌دهند که استفاده‌ی مکرر از ابزارهای هوش مصنوعی می‌تواند مهارت‌های فردی را در انجام کارهایی که به ماشین واگذار شده‌اند، تضعیف کند.

بررسی فعالیت مغزی کاربران چت‌بات‌ها هنگام انجام وظایف مشخص، کاهش معنادار کارکرد مغز و افت مهارت‌های تفکر انتقادی را نشان می‌دهد. پدیده‌ی برون‌سپاری شناختی که در آن کارهای ذهنی مانند به یاد سپردن اطلاعات یا محاسبات ریاضی به ابزارهای بیرونی واگذار می‌شود، پیش از این نیز در دوران رونق موتورهای جست‌و‌جو و شبکه‌های اجتماعی مشاهده شده بود.

با توجه به آمار خیره‌کننده‌ی استفاده از این ابزارها، حتی اگر درصد کمی از کاربران دچار وابستگی غیرسالم شوند، میلیون‌ها انسان تحت تأثیر قرار خواهند گرفت. شرکت OpenAI به‌تنهایی اعلام کرده است که بیش از ۹۰۰ میلیون کاربر فعال هفتگی دارد. درک کامل تأثیر این فناوری بر آگاهی انسان، همانند تجربه‌ی شبکه‌های اجتماعی، نیازمند سال‌ها مطالعه و تحقیق خواهد بود.