نئاندرتال‌ها احتمالاً از قیر حاصل از پوست درختان برای درمان زخم استفاده می‌کردند

نئاندرتال‌ها احتمالاً از قیر به‌دست‌آمده از پوست درختان (قطران) به عنوان ماده ضدعفونی‌کننده جهت درمان زخم‌ها استفاده می‌کردند. آزمایش‌های مدرن روی قیر حاصل از پوست درخت توس نشان می‌دهد این ماده دارای خواص آنتی‌بیوتیکی است و این موضوع نشان می‌دهد که نئاندرتال‌ها ممکن است کاربردهای دارویی آن را کشف کرده باشند.

یافته جدید به شواهد رو به رشدی اضافه می‌کند که نشان می‌دهد نئاندرتال‌ها از گیاهان دارویی برای درمان آسیب‌ها و بیماری‌ها استفاده می‌کردند. تیارک سیمسن از دانشگاه آکسفورد به نیوساینتیست می‌گوید: «قیر درخت توس از دیرباز در محوطه‌های نئاندرتال‌های اروپا یافت شده است و قدمت آن به دوره پلیستوسن پسین می‌رسد.»

سیمسن توضیح می‌دهد که از مدت‌ها پیش قیر درخت توس به‌عنوان چسب به‌کار می‌رفته و برای نمونه، از آن برای اتصال نوک‌های سنگی به نیزه‌های چوبی استفاده می‌شده است. گرچه، او تأکید می‌کند که احتمالاً کاربرد این ماده محدود به چسبندگی نبوده است. شواهد نشان می‌دهد جوامع بومی در طول تاریخ از قیر درخت توس به‌عنوان مرهم و دارو استفاده می‌کردند.

در روش «ساختار برجسته»، آن‌ها حفره کوچکی حفر کردند و ظرفی را در پایین آن قرار دادند. در بالای این ظرف، پوست درخت توس را انباشته و روی آن را با رس پوشاندند. سپس آتشی روی این توده روشن کردند و پس از ۲ ساعت، قیر را که درون ظرف چکه کرده بود، جمع‌آوری کردند.

روش دوم، ساده‌تر بوده و احتمالاً اولین روشی است که نئاندرتال‌ها به کار گرفته بودند. در این روش، محققان مقادیر اندکی پوست درخت را زیر سنگی مقاوم در برابر حرارت قرار دادند تا با سوزاندن، قیر روی سنگ جمع شود. این فرآیندِ «تقطیر»، محصولی به‌مراتب کمتر نسبت به سایر روش‌ها تولید می‌کرد.

در نهایت، محققان روش مدرن مورد استفاده توسط جوامع بومی کانادا (Mi’kmaq) را امتحان کردند. آن‌ها پوست درخت را درون قوطی فلزی دربسته‌ای گرم کردند که سوراخ‌هایی در پایین آن ایجاد شده بود تا قیر چکه کند.

تمام قیرهای حاصل، ازنظر فعالیت‌های ضد میکروبی آزمایش شدند. تمام آن‌ها به جز یک نمونه، علیه استافیلوکوکوس اورئوس (گونه‌ای باکتری که اغلب در عفونت‌های پوستی یافت می‌شود) موثر بودند. قوی‌ترین قیر تولیدشده از درخت توس نقره‌ای با استفاده از روش ساختار برجسته بود. تنها قیری که مانع رشد استافیلوکوکوس اورئوس نشد، قیر حاصل از پوست درخت توس سفید با استفاده از روش تقطیر بود.

سیمسن توضیح می‌دهد که آزمایش‌ها نشان داده‌اند قیر درخت توس حتی با روش‌های ساده‌ای نیز که نئاندرتال‌ها در اختیار داشتند، خواص ضدمیکروبی خود را حفظ می‌کند. او تأکید می‌کند که محدودکردن کاربرد این ماده به چسبندگی، با توجه به پتانسیل‌های متنوع آن، ممکن است برداشت نادرستی باشد.

کارن هاردی از دانشگاه گلاسکو در بریتانیا خاطرنشان می‌کند که بسیاری از گیاهان به طور طبیعی دارای ویژگی‌های شفابخش هستند و نیازی به فرآوری ندارند. او همچنین تأکید می‌کند که استخراج قیر از پوست درخت توس فرایندی پیچیده و زمان‌بر است و برای اثبات این ادعا که نئاندرتال‌ها این ماده را به‌طور خاص برای اهداف دارویی تولید می‌کردند، لازم است نشان داده شود که قیر درخت توس ارزش یا ویژگی منحصربه‌فردی نسبت به سایر مواد داشته است.

تحقیقات پیشین نیز شواهدی مبنی بر استفاده نئاندرتال‌ها از گیاهان دارویی ارائه کرده‌اند. به عنوان مثال، برخی شواهد موجود نشان می‌دهد نئاندرتالی که دچار آبسه دندانی بوده، از گیاهانی با خواص تسکین‌دهنده درد و کاهش التهاب مصرف کرده است. هاردی و همکارانش همچنین مدارکی یافته‌اند که نشان می‌دهد نئاندرتال‌ها بابونه و بومادران مصرف می‌کردند که کاربردهای دارویی دارند اما فاقد ارزش غذایی هستند.

پژوهش در ژورنال PLoS One منتشر شده است.