چگونه برای قطع برق آماده شویم؟ راهنمای کامل آمادگی برای خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده

خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده در خیلی از شهرهای ایران به‌خصوص در ماه‌های گرم سال، دیگر یک اتفاق غیرمنتظره محسوب نمی‌شود و به بخشی از تقویم تابستان تبدیل شده است. وقتی مصرف برق برای خنک نگه‌داشتن خانه‌ها از ظرفیت تولید و انتقال شبکه جلو می‌زند، توانیر برای حفظ پایداری شبکه‌ی سراسری، خاموشی‌های نوبتی را اجرا می‌کند. اگرچه این وضعیت برای مردم خوشایند نیست اما چند عادت ساده و کم‌هزینه، باعث می‌شود همین چند ساعت را از بحران کوچک خانگی به وقفه‌ی قابل‌مدیریت تبدیل کرد.

در این مقاله راهکارهایی برای آمادگی در برابر قطع برق ارائه می‌دهیم تا با کمترین آسیب و ناراحتی از آن عبور کنید. برای آمادگی در برابر قطع هم‌زمان آب و گاز سری به مقاله‌ی چگونه برای زمان قطع برق، آب و گاز آماده باشیم بزنید.

بزرگ‌ترین اهرم برای کم‌کردن استرس خاموشی، دانستن زمان دقیق آن است. اطلاع‌رسانی خاموشی‌ها از مسیرهای رسمی زیر انجام می‌شود:

• سایت و اپلیکیشن «برق من»: با واردکردن شناسه‌ی قبض یا شماره موبایل، برنامه‌ی خاموشیِ مخصوص اشتراک شما را نشان می‌دهد.
• ربات «برق من» در پیام‌رسان بله: برای دریافت اعلان لحظه‌ای خاموشی.
• کد دستوری #۱۲۱*۵۰۰*: برنامه‌ی قطع برق برای کسانی که به اینترنت یا گوشی هوشمند دسترسی ندارند با شماره‌گیری این کد روی هر مدل گوشی نمایش داده می‌شود.
• شماره تلفن ۱۲۱ (سامانه‌ی فوریت‌های برق): برای گزارش قطعی‌های خارج از برنامه یا پیگیری مشکلات.

پس‌از مشاهده‌ی زمان شروع قطعی برق، یک یادآور برای ۳۰ دقیقه تا یک ساعت قبل از این زمان روی گوشی‌تان تنظیم کنید تا وقت کافی برای شارژ وسایل و ذخیره‌ی آب داشته باشید.

بهترین زمان برای شارژ کردن وسایل، لحظه‌ای نیست که خبر خاموشی می‌رسد؛ بهتر است برخی لوازم همیشه در حالت آماده باشند:

• پاوربانک: خرید پاور بانک با ظرفیت مناسب (حدود ۱۰ تا ۲۰ هزار میلی‌آمپرساعت برای اغلب خانواده‌ها کافی است) و شارژکردن آن را فراموش نکنید. همچنین بلافاصله بعد از هر استفاده آن را دوباره شارژ کنید؛ نه این‌که منتظر اعلام خاموشی بعدی باشید.
• چراغ اضطراری شارژی: به‌جای گشتن دنبال چراغ‌قوه در تاریکی، یک چراغ کوچک شارژی را در جای ثابت مثل کنار تخت یا نزدیک در ورودی نگه دارید. مدل‌هایی که همیشه به پریز وصل می‌مانند و خودشان با قطع برق روشن می‌شوند، برای راهرو یا راه‌پله مناسب هستند.
• پنکه شارژی: در گرمای تابستان، همین وسیله‌ی کوچک فاصله‌ی معناداری بین «خاموشی قابل‌تحمل» و «خاموشی عذاب‌آور» ایجاد می‌کند. برای خرید این دستگاه سری به مقاله‌ی بهترین پنکه‌های شارژی و خورشیدی بزنید.
• گوشی و لپ‌تاپ: عادت کنید باتری این دو دستگاه را زیر پنجاه درصد رها نکنید، مخصوصاً وقتی از برنامه‌ی خاموشی منطقه‌تان خبر دارید.
• یو‌پی‌اس (برق اضطراری) برای مودم و کامپیوتر: اگر برای کار در خانه به اینترنت نیاز دارید، وصل‌کردن مودم و روتر به یو‌پی‌اس (UPS) کوچک، چند دقیقه تا نیم ساعت اینترنت‌تان را زنده نگه می‌دارد. البته اگر همان لحظه پست برق محلی یا دکل مخابراتیِ منطقه‌تان هم بی‌برق شود، خرید یو پی اس به‌تنهایی کاری از پیش نمی‌برد؛ این وسیله بیشتر برای قطعی‌های کوتاه و افت ناگهانی ولتاژ کاربرد دارد و از سوختن قطعات حساس کامپیوتر جلوگیری می‌کند.
• اینترنت همراه به‌عنوان پشتیبان: کمی حجم اینترنت موبایل برای ساعات بری‌برقی کنار بگذارید، هرچند احتمال دارد در خاموشی‌های گسترده آنتن‌دهی هم ضعیف شود.
• خودشور برقی مسافرتی: یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های قطع هم‌زمان برق و آب، مسائل سرویس بهداشتی و استحمام اضطراری است. خرید خودشور یا دوش مسافرتی که آب را از داخل سطل یا مخزن کوچک پمپ می‌کند برای حل این مشکل توصیه می‌شود. قبل از شروع خاموشی، باتری خودشور را کامل شارژ کنید و یک سطل آب هم کنار بگذارید تا درصورت نیاز به سرویس بهداشتی یا استحمام اضطراری، با مشکل مواجه نشوید.

یکی از آزاردهنده‌ترین اتفاق‌ها برای ساکنان آپارتمان این است که با قطع برق، آب هم قطع می‌شود، درحالی‌که هیچ قطعی آب اعلام نشده است. این اتفاق دلیل ساده‌ای دارد؛ زیرا در بسیاری از ساختمان‌ها، پمپ آب با برق شهری کار می‌کند. با قطع برق، پمپ هم از کار می‌افتد و احتمال دارد جریان آب حتی در طبقات پایین قطع شود.

دو راه‌حل برای مشکل پمپ آب ساختمان‌ها وجود دارد که شاید ارزش مطرح‌کردن در جلسه‌ی هیئت‌مدیره را داشته باشد:

• لوله‌کشی بای‌پس (کنارگذر): مسیری که آب شهر را بدون عبور از پمپ و منبع، مستقیم به لوله‌کشی داخلی ساختمان می‌رساند. با این روش دست‌کم طبقات پایین‌تر با همان فشار طبیعی آب شهری، آب دارند.
• منبع آب روی پشت‌بام: منبعی که بدون‌نیاز به پمپ، آب را فقط با نیروی گرانش به داخل ساختمان می‌فرستد. این روش مطمئن‌تر است، اما هزینه‌ی بیشتری برای اهالی ساختمان دارد.

راهکارهای فوق برای بلند‌مدت توصیه می‌شوند و برای مواقع فوری می‌توان از روش‌های زیر بهره برد:

• چند بطری آب آشامیدنی و یک ظرف بزرگ آب برای مصارف غیرخوراکی (مثل سیفون یا شست‌وشو) ذخیره کنید.
• اگر روی پشت‌بام ساختمان‌تان منبع آب وجود دارد، درست قبل از خاموشی مصرف آب را کم کنید تا منبع پُرتر بماند و آب بیشتری به واحدهای طبقه‌ی بالا برسد.
• اگر ساختمان‌تان هنوز بای‌پس یا یو‌پی‌اس مخصوص پمپ ندارد، پیشنهادش را با هیئت‌مدیره در میان بگذارید؛ هزینه‌اش بین همه‌ی واحدها تقسیم می‌شود ولی دردسر قطعی آب را برای همیشه از بین می‌برد.

درِ یخچال و فریزر را بیهوده باز نکنید؛ یخچالی که درِ آن بسته بماند معمولاً تا حدود چهار ساعت سرمای کافی را حفظ می‌کند. فریزر پُر و بسته، بیشتر از این زمان هم دوام می‌آورد. هر بار باز کردن در، این زمان را کوتاه‌تر می‌کند.

وسایل برقی حساس مثل تلویزیون، کامپیوتر را قبل از قطع برق خاموش کنید یا از پریز بکشید. همچنین اگر ماشین لباسشویی درحال شست‌وشو است، می‌توانید روی دکمه‌ی Pause بزنید و پس‌از وصل‌شدن برق، ادامه‌ی شست‌وشو را انجام دهید. استفاده از چندراهی محافظ نوسان نیز برای تلویزیون و کامپیوتر باعث کاهش آسیب به وسایل الکترونیکی می‌شود.

کمی پول نقد کنار بگذارید زیرا بسیاری از دستگاه‌های کارت‌خوان و گاهی حتی خودپردازها در ساعت‌های خاموشی از کار می‌افتند. چند اسکناس برای نانوایی یا تاکسی خیال‌تان را راحت می‌کند.

برنامه‌ی پخت‌وپز را جلو بیندازید. اگر گاز شهری دارید مشکلی برای پخت‌وپز نیست؛ اما درصورتی که برای کتری، فر یا اجاق به برق نیاز دارید، غذا و آب جوش موردنیازتان را قبل از ساعت خاموشی آماده کنید.

کارهای سنگین اینترنتی را بیرون از بازه‌ی خاموشی انجام دهید. جلسه‌ی تصویری آنلاین، آپلود فایل حجیم یا هر کاری که قطع‌شدنش دردسرساز است را طوری زمان‌بندی کنید که با ساعت خاموشی منطقه‌تان تداخل نداشته باشد و عادت ذخیره‌ی مکرر فایل‌ها را هم فراموش نکنید.

به اعضای آسیب‌پذیر خانواده فکر کنید. اگر کسی در خانه به دستگاه برقی پزشکی مثل دستگاه اکسیژن‌ساز نیاز دارد، از قبل، یک منبع برق پشتیبان برایش در نظر بگیرید. سری هم به همسایه‌های سالمند بزنید زیرا ساعت‌های گرم و تاریک برای آن‌ها سخت‌تر می‌گذرد.

قبل‌از قطع برق چک‌لیست زیر را در چند دقیقه مرور کنید:

• برنامه‌ی خاموشی منطقه‌تان را با اپلیکیشن یا سایت برق من یا کد #۵۰۰*۱۲۱# چک کنید.
• گوشی، لپ‌تاپ، دوش مسافرتی و پاوربانک را شارژ کنید.
• چراغ اضطراری را در مکان در دسترس قرار دهید.
• اگر پمپ آب ساختمان‌تان سیستم بای‌پس ندارد، چند ظرف آب ذخیره کنید.
• تلویزیون، کامپیوتر و لباسشویی را خاموش کنید یا از پریز بکشید.
• کمی پول نقد کنار بگذارید.

اگرچه هیچ‌کدام از اقدامات بالا ساعت خاموشی را کوتاه‌تر نمی‌کند؛ اما با کمی آمادگی، همان چند ساعت از بحران خانگی به وقفه‌ی ساده تبدیل می‌شود.