دانشمندان در تکتک سرخرگهای انسان میکروپلاستیک پیدا کردند
در سالهای اخیر، ذرات ریز پلاستیک که به «میکروپلاستیک» معروفاند، در نقاط مختلف بدن انسان از جمله استخوانها و حتی مغز پیدا شدهاند. حالا مطالعهی جدیدی نشان میدهد این ذرات نه تنها به بافتهای مختلف نفوذ کردهاند، بلکه در سرخرگهای بدن نیز به وفور یافت میشوند و این موضوع میتواند پیامدهای جدی برای سلامت قلب و عروق داشته باشد.
به گزارش ساینسآلرت، پژوهشگران دانشگاه پزشکی کپیتال در چین، با بررسی ۱۷ نمونهی بافت سرخرگ که در جریان عملهای جراحی از بیماران گرفته شده بود، به نتیجهای هشداردهنده دست یافتند. آنها در تمامی این نمونهها میکروپلاستیک پیدا کردند. نگرانکنندهتر اینکه غلظت این ذرات در بافت سرخرگها، از غلظت آنها در خون نیز بیشتر بود.
این کشف، زنگ خطری جدی برای سلامت عمومی به شمار میرود؛ بهویژه که تحقیقات قبلی روی حیوانات نشان داده بود میکروپلاستیکها میتوانند با بیماری تصلب شرایین مرتبط باشند. در این بیماری، دیوارهی سرخرگها به دلیل تجمع پلاکهای چربی، ضخیم و سفت میشود و این وضعیت، خطر بروز سکتههای قلبی و مغزی را به شدت افزایش میدهد.
نکتهی قابلتوجه دیگر، تفاوت در میزان میکروپلاستیکها در انواع مختلف سرخرگها بود. نمونههای گرفتهشده از سرخرگهای کرونری و کاروتید که مستعد تشکیل پلاکهای چربی هستند، تقریباً دو برابر بیشتر از نمونههای گرفتهشده از سرخرگ آئورت (که چنین پلاکهایی در آنها کمتر دیده میشود) میکروپلاستیک داشتند.
در سرخرگهایی که پلاکهای چربی داشتند، میزان میکروپلاستیک حدود دو برابر سرخرگهای سالم بود
یافتهها حاکی از ارتباطی بالقوه و بسیار هشداردهنده بین وجود میکروپلاستیکها و بیماریهای قلبی-عروقی است. بااینحال، خود محققان نیز تأکید میکنند که برای اثبات رابطهی علت و معلولی، به پژوهشهای گستردهتری نیاز است.
پرسش اصلی این است که ذرات ریز پلاستیک چگونه به جریان خون و سپس به بافت سرخرگها نفوذ میکنند. به نظر میرسد بلعیدن از طریق غذا و آب آشامیدنی و همچنین استنشاق از هوای تنفسی، دو مسیر اصلی ورود آنها به بدن باشند. مطالعات حیوانی نیز نشان داده که این ذرات میتوانند با ایجاد استرس اکسیداتیو (آسیب به سلولها)، اختلال در متابولیسم انرژی و چربی و تحریک پاسخهای التهابی، به بافتهای بدن آسیب برسانند.
نوع غالب پلاستیک که در این بافتها یافت شد، پلیاتیلن ترفتالات (PET) بود که بیش از ۷۳ درصد از کل ذرات شناساییشده را تشکیل میداد. این ماده به طور گسترده در تولید بطریهای آب، بستهبندی مواد غذایی و الیاف پوشاک استفاده میشود.
یافتههای پژوهش، توسط مطالعهای مستقل در مجلهی New England Journal of Medicine تأیید شده است. در آن مطالعه، محققان وضعیت ۲۵۷ بیمار را به مدت ۳۴ ماه پیگیری کردند و دریافتند که تقریباً ۶۰ درصد از آنها، مقادیر قابلاندازهگیری از پلیاتیلن را در پلاکهای سرخرگهای خود داشتند. همچنین، این تحقیق نشان داد بین سطوح بالاتر میکروپلاستیک و افزایش خطر حملات قلبی و سکتههای مغزی، ارتباط مستقیمی وجود دارد.
با توجه به اینکه پلاستیکها به بخش جداییناپذیر از زندگی مدرن تبدیل شدهاند، اجتناب کامل از آنها غیرممکن به نظر میرسد. بااینحال، پژوهشهایی از این دست، نیاز فوری به درک بهتر از مسیرهای ورود این ذرات به بدن و تأثیرات درازمدت آنها بر سلامت انسان، به ویژه بر سیستم قلبی-عروقی، را دوچندان میکند.
پژوهش در ژورنال Journal of Hazardous Materials منتشر شده است.
