سرعت تبدیل غذا به مدفوع؛ شاخصی حیاتی که سلامت شما را تعیین می‌کند

حتماً برایتان پیش آمده که بعد از خوردن یک وعده غذایی سنگین، چند ساعت بعد احساس کنید که غذا کاملاً هضم شده و حالا نوبت به دفع می‌رسد. اما آیا تا به حال فکر کرده‌اید که این فاصله‌ی زمانی، یعنی مدت زمانی که طول می‌کشد تا غذای خورده‌شده به مدفوع تبدیل شود، چقدر بر سلامت کلی شما تأثیر دارد؟

شاید باور نکنید، اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد این زمان‌بندی به ظاهر ساده، می‌تواند نقشی کلیدی در خطر ابتلا به بیماری‌های مختلف، از مشکلات گوارشی گرفته تا بیماری‌های عصبی، ایفا کند. در ادامه با هم بررسی می‌کنیم که چرا این موضوع تا این اندازه مهم است.

به مسافتی که غذا از لحظه‌ی ورود به دهان تا خروج از مقعد طی می‌کند، «زمان عبور روده» می‌گویند. این مدت زمان در افراد مختلف بسیار متفاوت است و تحت تأثیر عواملی مانند نوع رژیم غذایی، جنسیت، سن، میزان فعالیت بدنی، سطح استرس، داروها و حتی ژنتیک قرار می‌گیرد. به عنوان مثال، معمولاً این زمان در مردان کوتاه‌تر از زنان است و با افزایش سن، طولانی‌تر می‌شود.

به گزارش ساینس‌آلرت، تیمی از محققان دانمارکی و بلژیکی با مرور ده‌ها مطالعه، به این نتیجه رسیدند که زمان عبور روده، یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر ترکیب و عملکرد میکروبیوم روده است. به عبارت ساده‌تر، سرعت عبور غذا از روده، تعیین می‌کند که کدام نوع باکتری‌ها فرصت رشد و تکثیر پیدا می‌کنند و چه موادی تولید می‌کنند.

دکتر هنریک روگر، محقق ارشد پروژه از دانشگاه کپنهاگ، دراین‌باره می‌گوید: «شواهد نشان می‌دهد زمان عبور روده، عامل کلیدی در شکل‌دهی به میکروبیوتای روده است که ارتباط مستقیمی با سلامت انسان دارد اما این عامل در بسیاری از مطالعات میکروبیوم به ندرت مورد توجه قرار می‌گیرد.»

اگر زمان عبور روده به هر دلیلی طولانی‌تر از حد معمول شود، چه اتفاقی می‌افتد؟ این وضعیت می‌تواند زنجیره‌ای از رویدادهای مضر را در بدن به راه بیندازد:

۱. تغییر رژیم غذایی باکتری‌ها: در شرایط عادی، باکتری‌های روده از کربوهیدرات‌های موجود در غذا تغذیه و آنها را به اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر تبدیل می‌کنند که برای سلامتی روده بسیار مفید هستند. اما وقتی حرکت مواد در روده کند می‌شود، کربوهیدرات‌ها زودتر تمام می‌شوند و باکتری‌ها مجبور می‌شوند به سراغ پروتئین‌ها بروند.

۲. تولید مواد سمی: تخمیر پروتئین‌ها توسط باکتری‌ها، ترکیباتی به نام متابولیت تولید می‌کند که برخی از آنها مانند آمونیاک، سولفید هیدروژن و فنل‌ها برای سلول‌های پوشاننده‌ی روده سمی هستند. این مواد می‌توانند به دی‌ان‌ای سلول‌ها آسیب بزنند و زمینه‌ساز جهش‌های سرطان‌زا شوند.

دکتر کتان تانکی، جراح کولورکتال از مرکز پزشکی لانگ بیچ کالیفرنیا که در مطالعه نقشی نداشته است، دراین‌باره توضیح می‌دهد: «هنگامی که حرکت روده کند می‌شود، باکتری‌ها به جای تولید اسیدهای چرب مفید، شروع به تولید ترکیبات سمی می‌کنند که نه تنها به دیواره‌ی روده آسیب می‌رسانند، بلکه باعث نشت مواد به جریان خون و ایجاد التهاب در سراسر بدن می‌شوند.»

تأثیرات منفی فقط به دستگاه گوارش محدود نمی‌شود. پژوهش‌ها نشان داده‌اند زمان طولانی عبور روده و مشکلاتی مانند یبوست مزمن، با افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های جدی مرتبط هستند:

• سرطان روده بزرگ: که سومین علت شایع مرگ ناشی از سرطان در جهان است، با رژیم‌های غذایی غربی و زمان عبور طولانی روده ارتباط مستقیم دارد.
• بیماری‌های التهابی روده مانند کرون و کولیت اولسراتیو.
• بیماری‌های عصبی از جمله پارکینسون، آلزایمر و ام‌اس که به نظر می‌رسد با تغییرات در میکروبیوم روده و التهاب سیستمیک مرتبط باشند.

دکتر روگر و همکارانش در انتهای مقاله تأکید کرده‌اند که یافته‌ها می‌توانند در تمام مراحل زندگی، برای پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری‌های گوارشی و حتی بیماری‌های فراتر از آن، حیاتی باشند. به عبارت ساده‌تر، شاید به زودی اندازه‌گیری سرعت هضم به یکی از ابزارهای اصلی سنجش سلامت عمومی تبدیل شود که با کمک آن بتوانیم با تنظیم رژیم غذایی و تغییر سبک زندگی، از بروز بسیاری از بیماری‌ها جلوگیری کنیم.

پژوهش در ژورنال Gut منتشر شده است.