کشف ارتباط بین تماشای زیاد تلویزیون و کوچک‌شدن مغز؛ خطری جدی به‌ویژه برای مردان

اگر عادت دارید ساعت‌ها پای سریال‌های تلویزیونی بنشینید، شاید بهتر باشد این عادت را بازنگری کنید. پژوهشی جدید نشان می‌دهد تماشای طولانی‌مدت تلویزیون، به ویژه در مردان میانسال، می‌تواند به کوچک‌شدن مغز و افزایش خطر زوال عقل منجر شود. البته همه‌ی نشستن‌ها یکسان نیستند و فعالیت‌های ذهنی در حین نشستن، می‌توانند از مغز محافظت کنند.

پژوهشگران با بررسی بیش از ۱۷۰۰ بزرگسال به مدت نزدیک به ۲۴ سال، دریافتند که نشستن طولانی‌مدت پای تلویزیون، تأثیر منفی بر مغز دارد که با نشستن پشت میز و انجام فعالیت‌های ذهنی دیده نمی‌شود.

مطالعه که داده‌های آن از پروژه‌ی طولانی‌مدت ARIC استخراج شده، نشان می‌دهد مردانی که در میانسالی زیاد تلویزیون تماشا می‌کردند، در مناطق خاصی از مغز که در برابر بیماری آلزایمر آسیب‌پذیر هستند، حجم کمتری داشتند. همچنین در مغز آن‌ها نشانه‌های بیشتری از آسیب‌های مرتبط با زوال شناختی و زوال عقل دیده شد. نکته‌ی جالب اینکه این ارتباط در زنان به چشم نخورد و این تفاوت جنسیتی، خود پژوهشگران را هم شگفت‌زده کرده است.

یافته‌ها نشان می‌دهد همه‌ی نشستن‌ها یکسان نیستند. تماشای تلویزیون یک فعالیت ذهنی منفعل محسوب می‌شود، در حالی که حتی کارهای اداری معمولاً شامل حل مسئله، تصمیم‌گیری، خواندن و نوشتن هستند.

دیوید ریچلن، زیست‌شناس دانشگاه کالیفرنیای جنوبی و از پژوهشگران مطالعه، می‌گوید قبلاً فکر می‌کردیم فقط مدت نشستن مهم است، اما حالا فهمیده‌ایم که نوع فعالیت در حین نشستن هم مهم است. وقتی مغزمان را با کارهای فکری درگیر کنیم، یک سپر محافظتی برای خودمان می‌سازیم که به ما کمک می‌کند در برابر پیری و آسیب‌های مغزی مقاوم‌تر باشیم.

نکته‌ی قابل‌توجه پژوهش، تفاوت آشکار بین مردان و زنان بود. ناتان فیتر، دانشمند علوم زیستی از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، در گفت‌وگو با ساینس‌آلرت به این موضوع پرداخت و گفت این تفاوت بین زنان و مردان می‌تواند به چند دلیل باشد.

مثلاً ممکن است زنان در طول روز بیشتر نشستن خود را قطع کرده و بلند می‌شوند تا کارهای دیگری انجام دهند، یا اینکه هورمون‌ها و ساختار زیستی بدن زنان و مردان، واکنش متفاوتی به نشستن طولانی‌مدت نشان دهد. همچنین سبک تماشای تلویزیون هم می‌تواند تأثیرگذار باشد. تحقیقات قبلی نشان داده بود که زنان بیشتر به تماشای برنامه‌های کوتاه‌تر تمایل دارند، در حالی که مردان زمان بیشتری را صرف تماشای طولانی‌مدت ورزش و فیلم می‌کنند.

گرچه مطالعه از داده‌های گزارش شده توسط خود افراد استفاده کرده که ممکن است دقیق نباشد، نقاط قوت زیادی دارد. پیگیری شرکت‌کنندگان به مدت یک ربع قرن و استفاده از اسکن‌های ام‌آرآی برای بررسی ساختار مغز، اعتبار یافته‌ها را افزایش می‌دهد.

با وجود این محدودیت‌ها، پژوهش به خوبی نشان می‌دهد که مغز در حالت نشستن و فعالیت ذهنی، در مقایسه با نشستن منفعل، واکنش کاملاً متفاوتی نشان می‌دهد. به عبارت دیگر، همان‌طور که تحقیقات قبلی نشان دادند کتابخوان‌ها عمر طولانی‌تری دارند، به نظر می‌رسد مشغول نگه‌داشتن مغز در حین نشستن، کلید حفظ سلامت آن در دوران سالمندی است.

پژوهش در ژورنال Alzheimer's and Dementia: Journal of the Alzheimer's Association منتشر شده است.