خارش ممکن است ارگان حسی مخصوص به خود را داشته باشد
حتماً تا به حال برایتان پیش آمده که ناگهان احساس کردهاید چیزی روی پوستتان راه میرود و بدون اینکه فکر کنید، دستتان به سمت آن ناحیه رفته است. این واکنش، یک عادت ساده نیست، بلکه یکی از سیستمهای هشدار طبیعی در بدن شماست که به ما میگوید عاملی خارجی (چه یک تار مو، گرد و غبار یا نیش حشره) روی پوست قرار گرفته است. این حس، ما را به خاراندن وادار میکند تا عامل مزاحم را از سطح پوست دور کنیم. دانشمندان به تازگی دریافتهاند این واکنش محافظتی ممکن است بسیار تخصصیتر از آن چیزی باشد که تصور میکردیم.
حس خارش ممکن است اندام حسی اختصاصی داشته باشد که از طریق موهای کرکی و مسیر عصبی ویژه، سیگنالهای خارش را به مغز منتقل میکند
پژوهشگران دانشگاه میشیگان در مطالعهای به بررسی مکانیسم خارش ناشی از حرکت موها پرداختهاند. در حالی که تحقیقات قبلی بیشتر بر خارش ناشی از تماس مستقیم مواد تحریککننده با پوست متمرکز بود، این تیم به نقش موها در ایجاد حس خارش توجه کردند. به عنوان مثال، آنها اشاره میکنند که لرزش بسیار خفیف موهای کرکی روی چانه، در مقایسه با سایر نقاط بدن مانند پیشانی یا بازوها، میتواند خارش شدیدی ایجاد کند. این مشاهدات، آنها را به این فرضیه رساند که ساختارهای مویی تخصصی و اعصاب اختصاصی برای این نوع خاص از خارش وجود دارد.
برای بررسی این فرضیه، دانشمندان به سراغ موشها رفتند. آنها دریافتند که موشها در نواحی خاصی از بدن مانند پشت گوشها و روی پنجههای عقبی، موهای ریزی دارند که شباهت زیادی به موهای کرکی در انسان دارد. این موها که در انسان تقریباً تمام بدن را میپوشانند، علاوه بر نقش در تنظیم دمای بدن (با ایستادن در سرما و دفع عرق در گرما)، به نظر میرسد در تشخیص برخی از انواع لمس، به ویژه خارش، نیز نقش دارند.
محققان با انجام آزمایشهای دقیق متوجه شدند هر یک از این موهای کرکی به نوع خاصی از سلولهای عصبی حسی متصل است که با سرعت بالایی سیگنالهای خارش را منتقل میکنند. در واقع، لمس بسیار ملایم نوک این موها برای فعالسازی این نورونها و ایجاد حس خارش کافی بود. جالبتر اینکه، در موشهایی که دچار التهاب مزمن پوست در نواحی دارای این موها بودند، فعالیت این سلولهای عصبی به شدت افزایش یافته و موشها رفتارهای خاراندن مداوم از خود نشان میدادند.
- روشهای موثر برای درمان خارش پوست24 شهریور 03مطالعه '12
- علت خارش بدن در شب16 مهر 02مطالعه '5
- چرا لباسهای پشمی موجب خارش پوست میشوند؟09 بهمن 02مطالعه '2
شگفتانگیزترین بخش آزمایش، آنجا بود که پژوهشگران ژنهای مسئول فعالسازی این نورونهای خاص را در موشها غیرفعال کردند. به گزارش ساینس آلرت، در این حالت، حتی با وجود التهاب پوستی، موشها دیگر احساس خارش نمیکردند و خود را نمیخاراندند. این یافته به وضوح نشان میدهد که این نورونهای اختصاصی، نقش اساسی در انتقال حس خارش به مغز ایفا میکنند.
گرچه ممکن است بررسی مکانیسم خارش در موشها دور از ذهن به نظر برسد، با توجه به اشتراکات ژنتیکی فراوان بین انسان و موش، این مطالعه میتواند راه را برای توسعهی درمانهای جدید برای خارشهای مزمن در انسان هموار کند. بیماریهایی مانند اگزما، نیش حشرات و حساسیت به گیاهانی مانند پیچک سمی، همگی با خارش شدید و آزاردهنده همراه هستند و یافتن یک هدف درمانی جدید میتواند به میلیونها نفر کمک کند.
بوی دوآن، زیستشناس مولکولی این پروژه، در این باره میگوید: «برای درمان خارش مزمن به مسیر هدفمند جدیدی نیاز داریم. تحقیقات ما نشان میدهد این جمعیت از سلولهای عصبی میتوانند یک هدف درمانی بالقوه در آینده باشند.» به عبارت دیگر، با شناسایی دقیق این مسیر عصبی، ممکن است روزی بتوانیم داروهایی تولید کنیم که به طور خاص، بدون ایجاد عوارض جانبی گسترده، حس خارش را مهار کنند. این کشف، درک ما را از یکی از پیچیدهترین و رایجترین احساسات بدن، یعنی خارش، به سطح جدیدی ارتقا میدهد و امیدهای تازهای را برای درمان اختلالات مرتبط با آن ایجاد میکند.
پژوهش در ژورنال Neuron منتشر شده است.
