دستاورد بی‌سابقه در پزشکی؛ پیوند بافت بیضه، مرد بلژیکی را قادر به تولید اسپرم کرد

گرچه پزشکی مدرن در پیوند اعضای حیاتی مانند قلب، ریه و کلیه به موفقیت‌های چشم‌گیری دست یافته، پیوند بافت بیضه و بازگرداندن عملکرد باروری آن، همواره یکی از چالش‌های حل‌نشده بود.

اکنون، گروهی از پزشکان بلژیکی از موفقیت‌آمیز بودن پیوند بافت بیضه در یک بیمار خبر داده‌اند. این فرد به کم‌خونی داسی‌شکل مبتلا بود و از آنجایی که بیماری‌اش می‌تواند باعث ناباروری شود، سال‌ها پیش، بافت بیضه‌اش منجمد شده بود. اکنون، پزشکان همان بافت منجمد بیمار را به خودش پیوند زدند.

پیش از این، تلاش‌هایی برای پیوند بیضه از دهه‌ی ۱۹۱۰ میلادی انجام شده بود، اما این اولین باری است که چنین روشی در انسان به تولید اسپرم منجر می‌شود. هرمان تورنای، نویسنده‌ی همکار مطالعه از دانشگاه آزاد بروکسل، توضیح می‌دهد که استفاده از بافت خود بیمار (پیوند اتولوگ) تنها راه برای جلوگیری از پس‌زدن بافت توسط سیستم ایمنی بدن بوده است. به عبارت دیگر، اگر بافت بیضه از فرد دیگری به بیمار پیوند زده می‌شد، بدن آن را به عنوان جسم خارجی شناسایی و رد می‌کرد.

داستان این پیشرفت از سال ۲۰۰۲ آغاز شد، زمانی که تیم بلژیکی شروع به جمع‌آوری و انجماد بافت بیضه‌ی پسران جوانی کردند که قرار بود تحت درمان‌هایی قرار بگیرند که احتمال ناباروری بالایی داشتند. روش کار به این صورت بود که یکی از بیضه‌ها را برداشته، آن را به قطعات کوچک برش داده و در دمای بسیار پایین منجمد می‌کردند. سپس، سال‌ها بعد، زمانی که بیمار آماده‌ی فرزنددارشدن می‌شد، بافت را به کیسه‌ی بیضه‌ی خودش پیوند می‌زدند.

بیمار که بافت بیضه‌اش در سال ۲۰۰۸ منجمد شده بود، به تیم پزشکی اعلام کرد که آماده بچه‌دارشدن است. آن‌طور که ساینتیفیک آمریکن می‌نویسد، پزشکان در دسامبر ۲۰۲۴، ۱۱ قطعه از بافت منجمد را ذوب کردند و در ۸ نقطه از کیسه‌ی بیضه‌ی او کاشتند. یک سال بعد، بررسی‌ها نشان داد این قطعات شروع به تولید سلول‌های اسپرم کرده‌اند. این موفقیت، پس از سال‌ها تحقیق روی مدل‌های حیوانی به دست آمد و اکنون برای اولین بار در انسان به نتیجه رسیده است.

اگرچه موفقیت پزشکان بسیار امیدوارکننده است، هنوز راه زیادی تا تبدیل رویکرد مورد استفاده به درمان کامل باقی مانده است. امیلی جانسون، دانشیار اورولوژی در دانشگاه نورث‌وسترن که در پژوهش شرکت نداشت، می‌گوید هنوز برای نتیجه‌گیری قطعی زود است.

روش درمانی جدید فعلاً فقط برای بیمارانی کاربرد دارد که بیماری‌شان (مثل کم‌خونی داسی‌شکل) از نوع غیرسرطانی است و خطر بازگشت سلول‌های سرطانی به همراه بافت پیوندی به بدن، وجود ندارد. اما پژوهشگران امیدوارند در آینده، با استفاده از روش‌های دقیق‌تر برای پاکسازی بافت از سلول‌های سرطانی، بتوانند این روش را برای بازماندگان سرطان نیز ایمن کنند.

هرچند رویکرد جدید پرهزینه و پیچیده است، در مقایسه با درمان‌های سنگین سرطان، روش نسبتاً ساده‌ای محسوب می‌شود و می‌تواند برای کسانی که باروری خود را به دلیل بیماری یا درمان‌های پزشکی از دست داده‌اند، امیدی تازه ایجاد کند.

پژوهش به شکل پیش‌انتشار در پایگاه داده medrxiv منتشر شده است.