فیزیک علیه انگلیس؛ مکزیک تنها حریف سه‌شیرها در یک‌هشتم جام جهانی نیست

جام جهانی فوتبال را می‌توان اوج رقابت‌های این ورزش دانست؛ اما برای تیم ملی انگلیس، این «اوج» در مرحله یک‌هشتم نهایی معنایی کاملاً واقعی هم پیدا می‌کند. شاگردان توماس توخل باید تا دقایقی دیگر در استادیوم تاریخی آزتکا مقابل مکزیک صف‌آرایی کنند؛ ورزشگاهی که در ارتفاع حدود ۲۲۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد و زمین بازی یکی از سرسخت‌ترین میزبان‌های فوتبال دنیا به شمار می‌رود. به همین دلیل، انگلیس در این دیدار نه‌تنها با حریفی قدرتمند، بلکه با چالشی فیزیولوژیکی نیز روبه‌رو خواهد بود.

انگلیس پیش از آغاز مرحله حذفی یکی از مدعیان اصلی قهرمانی جام جهانی ۲۰۲۶ محسوب می‌شد و بسیاری از کارشناسان، تنها فرانسه، آرژانتین و شاید اسپانیا را دارای شانس بیشتر برای فتح جام می‌دانستند. بااین‌حال، شرایط مسابقه پیش‌رو با تمام بازی‌های قبلی سه‌شیرها تفاوت دارد. انگلیسی‌ها تمام دیدارهای مرحله گروهی و دور قبل را در شهرهایی مانند آتلانتا، تگزاس، ماساچوست و نیوجرسی و در ارتفاعی نزدیک به سطح دریا برگزار کرده‌اند و اکنون باید ناگهان خود را با شرایط کاملاً متفاوت مکزیکوسیتی وفق دهند.

برنامه فشرده مسابقات نیز کار را برای تیم توماس توخل دشوارتر کرده است. اعضای تیم ملی انگلیس تنها ۴۹ ساعت پیش از شروع مسابقه وارد مکزیک شدند؛ زمانی که برای سازگاری بدن با ارتفاع تقریباً ناچیز است. توخل نیز پیش از مسابقه اذعان کرد که غلبه بر این «نقطه‌ضعف بزرگ» تقریباً غیرممکن خواهد بود.

از سوی دیگر، مکزیک از مزیت بزرگی برخوردار است. این تیم از سال ۱۹۶۶ تاکنون در ۸۹ مسابقه رسمی که در ورزشگاه آزتکا برگزار کرده، تنها دو بار شکست خورده است؛ آماری که نشان می‌دهد ارتفاع، شرایط آب‌وهوایی و حمایت هواداران، آزتکا را به یکی از دشوارترین ورزشگاه‌های جهان برای تیم‌های میهمان تبدیل کرده‌اند.

کاهش فشار هوا تنها به این موضوع محدود نمی‌شود. انتقال اکسیژن از ریه‌ها به جریان خون نیز دشوارتر می‌شود و در نتیجه، میزان اشباع اکسیژن خون که در شرایط عادی حدود ۹۸ درصد است، ممکن است تا حدود ۹۱ یا ۹۲ درصد کاهش یابد. این افت باعث می‌شود اکسیژن کمتری به عضلات و سایر بافت‌های بدن برسد؛ اتفاقی که خود را به شکل خستگی زودهنگام، کاهش توان بدنی و افت عملکرد نشان می‌دهد.

بدن برای جبران این کمبود اکسیژن ناچار است بیشتر به متابولیسم بی‌هوازی متکی شود؛ فرایندی که اسید لاکتیک بیشتری در عضلات تولید می‌کند. تجمع اسید لاکتیک همان عاملی است که احساس سوزش و درد عضلات پس از فعالیت شدید را به وجود می‌آورد. در نتیجه، بازیکنان سریع‌تر خسته می‌شوند و بازیابی توان جسمی آن‌ها نیز دشوارتر خواهد بود.

علاوه بر این، هوای ارتفاعات معمولاً خشک‌تر است. هوای خشک باعث می‌شود بدن سریع‌تر آب از دست بدهد و خطر کم‌آبی افزایش یابد؛ موضوعی که می‌تواند عملکرد بازیکنان را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد.

البته بدن انسان در بلندمدت توانایی سازگاری با چنین شرایطی را دارد. یکی از مهم‌ترین واکنش‌های بدن، افزایش تولید هورمون اریتروپویتین (EPO) است که مغز استخوان را به ساخت گلبول‌های قرمز بیشتر تحریک می‌کند. افزایش تعداد گلبول‌های قرمز، ظرفیت انتقال اکسیژن را بالا می‌برد و به بدن کمک می‌کند کمبود اکسیژن محیط را بهتر جبران کند.

اما این فرایند درطول چند روز اتفاق نمی‌افتد و معمولاً هفته‌ها زمان می‌برد. بازیکنان مکزیک که سال‌ها در چنین شرایطی تمرین کرده و مسابقه داده‌اند، از مدت‌ها قبل با ارتفاع سازگار شده‌اند. در مقابل، انگلیسی‌ها تا چند روز پیش در ایالات متحده حضور داشتند و آخرین مسابقه خود را اول ژوئیه در آتلانتا برگزار کردند؛ بنابراین فرصت کافی برای تطبیق با شرایط جدید نداشته‌اند.

این مسئله از آن جهت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که فوتبال ورزشی مبتنی بر استقامت و انفجار سرعت است. بازیکنان باید ۹۰ دقیقه یا بیشتر به‌طور مداوم در حال حرکت باشند و در هر لحظه بتوانند با حداکثر سرعت استارت بزنند. کاهش اکسیژن در ارتفاع دقیقاً هر دو ویژگی را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ هم استقامت بازیکنان را کاهش می‌دهد و هم توانایی آن‌ها برای انجام دوهای انفجاری را محدود می‌کند.

در مقابل، راهکارهایی مانند حفظ آب کافی بدن، تغذیه مناسب، استراحت کافی و خواب باکیفیت، روش‌هایی مطمئن‌تر برای کاهش اثرات ارتفاع محسوب می‌شوند. نوشیدن مایعات کافی حجم خون را افزایش می‌دهد و گردش خون را بهبود می‌بخشد؛ موضوعی که می‌تواند تا حدی فشار ناشی از کمبود اکسیژن را کاهش دهد.

در نهایت، مکزیک علاوه بر حمایت هواداران، از مزیت طبیعی ارتفاع نیز بهره می‌برد؛ مزیتی که سال‌هاست به یکی از مهم‌ترین سلاح‌های این تیم در ورزشگاه آزتکا تبدیل شده است. بااین‌حال، اگر انگلیس قصد دارد جام جهانی ۲۰۲۶ را فتح کند، دیر یا زود باید از چنین چالش‌هایی عبور کند. قهرمانی در جام جهانی فقط به شکست‌دادن حریفان خلاصه نمی‌شود؛ گاهی برای رسیدن به قله، باید با خود ارتفاع نیز مبارزه کرد.