علم پشت شادی هواداران: تماشای ورزش محبوب به سلامت روان شما کمک می‌کند

تماشای رقابت‌های ورزشی، چه مسابقات فوتبال جام جهانی باشد، چه بازی‌های المپیک یا تیم فوتبال محبوب شهرتان، تجربه‌ای پرفراز و نشیب است. اگر تیمتان ببرد، سرخوشی وصف‌ناپذیری سراغتان می‌آید و اگر ببازد، حال‌وهوایی غم‌انگیز، با اضطراب و تنش در تمام مسیر همراه شماست.

خبر خوب این است که در مجموع، هواداری از تیم‌های ورزشی تجربه‌ای مثبت است. پژوهش‌ها نشان داده‌اند افرادی که رویدادهای ورزشی تماشا می‌کنند، در مقایسه با دیگران از رفاه ذهنی بالاتری برخوردارند و این ارتباط احتمالاً به ابعاد اجتماعی تماشای ورزش گره خورده است.

واژه رفاه در اینجا به وضعیت روان‌شناختی فرد اشاره دارد؛ یعنی اینکه چقدر احساس می‌کند حالش خوب است. افرادی که از رفاه ذهنی بالاتری بهره‌مندند، به‌طور معمول سلامت جسمانی بهتری دارند و عمر طولانی‌تری می‌کنند.

به‌گزارش کانورسیشن، مطالعه‌ای از پژوهشگران دانشگاه آنگلیا روسکین به سرپرستی هلن کیز، داده‌های ۷٬۲۰۹ بزرگسال در بازه‌ی سنی ۱۶ تا ۸۵ سال ساکن انگلستان را بررسی کرد. این افراد در پیمایش مشارکت (طرح ملی به سفارش دولت بریتانیا) شرکت کرده بودند.

اگر امکان حضور در رویدادهای زنده را ندارید، تماشای ورزش از طریق تلویزیون یا اینترنت نیز می‌تواند مفید باشد. پژوهش‌ها نشان داده‌اند این دسته از تماشاگران نیز علائم افسردگی کمتری دارند و هرچه تعداد دفعات تماشا بیشتر باشد، احتمال افسردگی نیز بیشتر کاهش می‌یابد. به‌علاوه، صرف‌نظر از اینکه ورزش را به‌صورت حضوری، از تلویزیون یا آنلاین تماشا کنید، احساس رضایت از زندگی در این افراد بالاتر از کسانی است که اصلاً مسابقات ورزشی را نمی‌بینند.

البته لازم است این نکته‌ی روش‌شناختی را یادآور شویم: نمی‌توان با قطعیت مشخص کرد که بین هواداری ورزشی و سلامت روان، کدام عامل بر دیگری تأثیر می‌گذارد، یا آیا هر دو تحت‌تأثیر عاملی سوم (مثل سطح درآمد یا گستردگی شبکه‌ی دوستی) قرار دارند. با‌این‌حال، نظریه‌ی هویت اجتماعی و پژوهش‌های تصویربرداری مغزی نشان می‌دهند که احتمالاً خودِ تماشای ورزش عامل اصلی بهبود رفاه است، نه متغیرهای دیگر.

اثر مثبت تماشای ورزش به احتمال زیاد ریشه در هویت اجتماعی دارد. انسان‌ها طبیعتاً به دنبال گسترش ارتباطات خود هستند و این ارتباط را از طریق شکل‌گیری روابط درون‌گروهی، یعنی افرادی که با آن‌ها وجه مشترکی داریم، دنبال می‌کنند.

روابط درون‌گروهی با چنین افرادی، بخشی از هویت ما و منبعی برای حمایت اجتماعی و عاطفی می‌سازد. هواداران یک تیم ورزشی نمونه‌ای آشکار از چنین گروه‌هایی به شمار می‌روند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند کسانی که بیشتر با تیم مورد علاقه‌شان هم‌ذات‌پنداری می‌کنند، حمایت عاطفی بیشتری نیز از سوی سایر هواداران احساس می‌کنند و در نتیجه، رضایت بالاتری از زندگی خود دارند.

هواداران از طریق هویت اجتماعی مشترک، موفقیت‌های گروه را نیز به سهم خود تجربه می‌کنند. پژوهشگران این پدیده را «افتخار انعکاسی» یا افتخار بازتابی نامیده‌اند که به معنی لذت بردن از انعکاس موفقیت دیگران است.

اما آنگاه که تیم مورد علاقه می‌بازد، هواداران تمایل دارند فاصله‌ای روان‌شناختی از آن بگیرند تا از پیامدهای منفی اجتماعی و روان‌شناختی نیز در امان بمانند؛ پدیده‌ای که «قطع شکست انعکاسی» خوانده می‌شود؛ به معنای فاصله‌ گرفتن روانی از یک فرد، گروه یا تیمی که شکست خورده است.

نقش فرایندهای اجتماعی در این رابطه را مطالعه‌ای ژاپنی با کمک تصویربرداری مغزی به تصویر کشیده است. در این پژوهش مشخص شد هنگامی که افراد به تماشای ورزشی محبوب و پرطرفدار مثل بیسبال می‌نشستند، نواحی مغزی مرتبط با پاداش روان‌شناختی (همان احساس خوب) در آن‌ها فعال‌تر بود. اما این اتفاق زمانی که ورزش کم‌طرفداری مثل گلف تماشا می‌کردند، دیده نمی‌شد.

بنابراین، مزایای اجتماعی تماشای ورزش لزوماً به حضور فیزیکی در استادیوم محدود نمی‌شود. همراهی با ورزشکاران مورد علاقه، چه از پشت صفحه‌نمایش خانگی، چه در میان جمعیت استادیوم، می‌تواند همان حس تعلق به جامعه و منافع روان‌شناختی را به ارمغان بیاورد. پس چه طرفدار خانگی باشید چه استادیومی، فراز و نشیب‌های هواداری را با این آگاهی پشت سر بگذارید: تا زمانی که این تجربه را با دیگران به اشتراک می‌گذارید، برای سلامت شما نیز مفید است.