روزه‌داری متناوب معجزه نمی‌کند؛ برای لاغر شدن نیاز به گرسنگی کشیدن طولانی نیست

متد تغذیه‌ای فستینگ که طی سال‌های اخیر به یکی از محبوب‌ترین ترندهای سلامت تبدیل شده، بر پایه‌ی چرخش میان دوره‌های محدودیت غذایی و تغذیه عادی بنا شده است. مدل‌های معروفی همچون رژیم ۱۶:۸ که شامل ۱۶ ساعت روزه‌داری و صرف غذا در بازه‌ای ۸ ساعته است، یا رژیم ۵:۲ که در آن فرد پنج روز هفته را به صورت عادی تغذیه و در دو روز دیگر کالری دریافتی را به شدت محدود می‌کند، از شاخه‌های اصلی این رویکرد محسوب می‌شوند.

فرضیه‌ی محوری در فستینگ یا همان رژیم‌های روزه‌داری بر این استوار است که ایجاد محدودیت در بازه زمانی خوردن، به‌طور طبیعی به کاهش کل کالری دریافتی منجر می‌شود؛ با‌این‌حال، نتایج کارآزمایی تصادفی‌سازی و کنترل‌شده در پژوهشی تازه، با بررسی جامع داده‌های علمی حاصل از مطالعات متعدد روی افراد دارای شاخص توده بدنی بالا، نشان می‌دهد که این روش از نظر اثربخشی، تفاوتی با شمارش کالری ندارد.

مقایسه‌ی روزه‌داری متناوب با توصیه‌های مرسوم تغذیه در فاز اول پژوهش، نشان داد که احتمالاً تفاوت معناداری در شاخص‌های کاهش وزن میان این دو رویکرد وجود ندارد. محققان در مرحله‌ی دوم، رژیم فستینگ را با رعایت‌نکردن هیچ‌گونه برنامه غذایی مقایسه کردند و باز هم به نتیجه‌ای مشابه دست یافتند که نشان می‌داد روزه‌داری متناوب لزوماً به کاهش وزن بیشتر ختم نمی‌شود. گارگنیانی تأکید کرده است که این متد برای بزرگسالان چاق که به دنبال کاهش وزن پایدار هستند، کارآمد به نظر نمی‌رسد.

البته، ناهماهنگی‌های موجود در کارآزمایی‌های مختلف باعث شده است که نتیجه‌گیری قطعی در این زمینه با چالش‌هایی همراه باشد. تیم پژوهش حتی با دسته‌بندی نتایج براساس جنسیت یا نوع خاص روزه‌داری نیز به شواهدی مبنی بر اثربخشی متمایز این روش دست پیدا نکرد.

در این میان، ساچیداناندا پاندا از مؤسسه مطالعات بیولوژیک سالک کالیفرنیا، نقد قابل‌توجهی را وارد می‌داند. او معتقد است که بیشتر مطالعات بررسی‌شده در پژوهش، میزان پایبندی دقیق شرکت‌کنندگان به پروتکل‌های روزه‌داری را ثبت نکرده‌اند و بدون اطمینان از اجرای دقیق مداخله، تحلیل سیستماتیک نتایج با ابهام روبرو خواهد بود.

همچنین، تحلیل‌های فعلی صرفاً بر پارامتر کاهش وزن متمرکز بوده‌اند، بنابراین هنوز مشخص نیست که روزه‌داری متناوب چه تأثیرات جانبی دیگری بر سلامت عمومی بدن دارد. برخی گزارش‌های علمی به احتمال افزایش ریسک بیماری‌های قلبی اشاره دارند، در حالی که دسته‌ای دیگر از مطالعات، فوایدی نظیر تقویت سیستم ایمنی و بهبود عملکرد کبد و دستگاه گوارش را برای آن برمی‌شمارند.

گارگنیانی در نهایت خاطرنشان می‌کند که روزه‌داری متناوب نباید به‌عنوان راهکاری معجزه‌آسا در نظر گرفته شود و با وجود اینکه ممکن است برای برخی افراد مفید باشد، نباید جای استراتژی‌های کلان و عمومی در مدیریت بحران چاقی را بگیرد.

پژوهش در نشریه‌ی Cochrane Database of Systematic Reviews منتشر شده است.