نوشیدن روزانه چند فنجان قهوه کافئین‌دار یا چای با کاهش خطر زوال عقل ارتباط دارد

مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد افرادی که روزانه حدود دو تا سه فنجان قهوه کافئین‌دار یا یک تا دو فنجان چای می‌نوشند، درمقایسه با کسانی که اصلاً این نوشیدنی‌ها را مصرف نمی‌کنند، کمترین خطر ابتلا به زوال عقل را دارند. نکته مهم این است که مصرف بیشتر از این مقدار، کاهش بیشتری در خطر به همراه ندارد. همچنین هیچ ارتباطی بین نوشیدن قهوه بدون کافئین و کاهش خطر زوال عقل مشاهده نشد.

پژوهش جدید بر پایه داده‌هایی انجام شده که از دهه ۱۹۸۰ تا اوایل سال ۲۰۲۳ در دو مطالعه بسیار بزرگ در آمریکا جمع‌آوری شده‌اند: «مطالعه سلامت پرستاران» و «مطالعه پیگیری متخصصان سلامت». این دو پروژه از معروف‌ترین مطالعات بلندمدت در حوزه سلامت هستند و سال‌هاست سبک زندگی و وضعیت سلامت شرکت‌کنندگان را دنبال می‌کنند.

به‌گزارش ساینس‌نیوز، در تحلیل اخیر، بیش از ۱۳۰هزار نفر بررسی شدند؛ افرادی که در ابتدای مطالعه به سرطان، بیماری پارکینسون یا زوال عقل مبتلا نبودند. شرکت‌کنندگان هر چند سال یک‌بار پرسشنامه‌های دقیقی درباره رژیم غذایی خود، از جمله میزان مصرف قهوه و چای، تکمیل کرده بودند. سپس پژوهشگران با استفاده از گواهی‌های فوت و گزارش‌های پزشکی خود افراد، موارد جدید زوال عقل را در طول زمان ثبت کردند.

بررسی‌ها نشان داد در میان زنانی که مصرف قهوه کافئین‌دار در حد متوسط داشتند، میزان مصرف روزانه حدود ۲٫۵ فنجان بود و در گروه پرمصرف این عدد به حدود ۴٫۵ فنجان می‌رسید. مردان در همین دسته‌ها کمی کمتر قهوه می‌نوشیدند. به طور کلی، افرادی که بیشترین قهوه را مصرف می‌کردند معمولاً جوان‌تر بودند و احتمال سیگار کشیدن در آن‌ها بیشتر بود؛ عواملی که پژوهشگران در تحلیل نهایی خود آن‌ها را در نظر گرفتند تا نتایج دقیق‌تر شود.

همچنین افرادی که چای بیشتری می‌نوشیدند، کاهش خطر مشابهی نشان دادند. البته پژوهشگران اطلاعات دقیقی درباره میزان کافئین چای مصرفی شرکت‌کنندگان در اختیار نداشتند، بنابراین مشخص نیست چه مقدار از این اثر ممکن است به کافئین مربوط باشد.

اما چرا قهوه یا چای ممکن است چنین اثری داشته باشند؟ مطالعه به طور مستقیم علت را بررسی نکرده است، اما دانشمندان چند توضیح احتمالی مطرح می‌کنند. یکی از فرضیه‌ها نقش التهاب در بروز زوال عقل است. مطالعات قبلی نشان داده‌اند کافئین می‌تواند التهاب را کاهش دهد. علاوه بر این، قهوه و چای حاوی ترکیبات آنتی‌اکسیدانی هستند که می‌توانند استرس اکسیداتیو را کاهش دهند. استرس اکسیداتیو نوعی آسیب سلولی است که در بسیاری از بیماری‌های مرتبط با افزایش سن، از جمله بیماری‌های مغزی، نقش دارد.

بااین‌حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که رابطه بین رژیم غذایی و زوال عقل بسیار پیچیده است. پژوهش از نوع مطالعات مشاهده‌ای است؛ یعنی نشان می‌دهد بین مصرف قهوه یا چای و کاهش خطر زوال عقل ارتباط وجود دارد، اما نمی‌تواند ثابت کند که این نوشیدنی‌ها علت مستقیم کاهش خطر هستند. عوامل سبک زندگی دیگر نیز می‌توانند در این ارتباط نقش داشته باشند.

به همین دلیل، دانشمندان هشدار می‌دهند که کاهش خطر زوال عقل احتمالاً به یک یا دو فنجان قهوه یا چای محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از عوامل مانند رژیم غذایی، فعالیت بدنی، خواب، سلامت قلب و عروق و عوامل ژنتیکی همگی در این موضوع دخیل‌اند. با‌این‌حال، نتایج نشان می‌دهد مصرف متعادل قهوه کافئین‌دار یا چای می‌تواند بخشی از یک سبک زندگی سالم باشد که با سلامت مغز در ارتباط است.

پژوهش در ژورنال Journal of the American Medical Association منتشر شده است.