خبر خوب برای مبتلایان به چاقی: قیمت داروهای لاغری در سال ۲۰۲۶ کاهش مییابد
داروهای انقلابی کاهش وزن، وعده دادهاند که همهگیری جهانی چاقی را مهار کنند، اما این وعدهی بزرگ شرطی اساسی دارد: قیمت دارو باید با جیب مردم همخوانی داشته باشد. خبر خوش برای سال ۲۰۲۶ این است که بالاخره درهای امید به روی میلیونها نفر گشوده خواهد شد.
بازار از سالها پیش با کمبود عرضه داروهای لاغری دست و پنجه نرم میکند، اما با رسیدن به سال ۲۰۲۵، تولیدکنندگان موفق شدند سطح تولید را به تقاضای انبوه بازار برسانند. بااینحال، سد بزرگتری به نام «قیمت» همچنان باقی مانده است.
داروهایی مثل سماگلوتاید با نامهای تجاری ویگووی یا اوزمپیک، به قدری گران هستند که هزینه سالانه آنها به چندین هزار دلار میرسد؛ بدین معنی که از میان بیش از یک میلیارد مبتلا به چاقی در جهان، تنها بخش کوچکی از ثروتمندان (مثلاً ۳ درصد در آمریکا و کمتر از یک درصد در سایر نقاط جهان) به این درمان دسترسی دارند.
اما سال ۲۰۲۶ نقطه عطفی در تاریخ پزشکی خواهد بود. اولین تحول بزرگ، تأیید نهایی دارویی به نام اورفورگلیپرون (Orforglipron) است. این دارو دقیقاً مثل سماگلوتاید با تقلید از هورمون اشتها (GLP-1) کار میکند، اما یک تفاوت ساختاری بنیادی دارد: اورفورگلیپرون مولکولی کوچک است و برخلاف سماگلوتاید که مولکولی بزرگ و پروتئینی است، به راحتی از طریق دستگاه گوارش جذب میشود و میتوان آن را به شکل قرص مصرف کرد.
بهگزارش نیوساینتیست، لورا هیسلر از دانشگاه آبردین بریتانیا، برتری فرم دارویی جدید را اینگونه توضیح میدهد: «تولید قرصها ارزانتر، نگهداری آنها راحتتر و توزیعشان بسیار سادهتر است. خلاصه بگویم؛ قرصها میتوانند درمان را به دست افراد بسیار بیشتری برسانند.»
تولید داروهای مولکول بزرگ (مثل سماگلوتاید تزریقی) فرآیندی پیچیده و پرهزینه است. علاوه بر این، هزینه تولید قلمهای تزریق و چالشهای نگهداری آنها، قیمت نهایی را بالا میبرد. شاید بگویید هماکنون قرص سماگلوتاید (ریبلسوس) در بازار وجود دارد؛ اما ریبلسوس یک قرص معمولی نیست. این دارو به دلیل ساختار پروتئینیاش، باید با مواد شیمیایی خاصی ترکیب شود تا اسید معده آن را نابود نکند. به همین دلیل مصرف آن قوانین سختگیرانهای دارد، مثل هشت ساعت ناشتایی پیش از مصرف. اورفورگلیپرون این محدودیتها را ندارد و پیشبینی میشود با قیمتی بسیار رقابتی وارد بازار شود.
غولهای داروسازی محلی میتوانند نسخههای مشابه داروهای لاغری را با کیفیت یکسان و قیمت کمتر تولید کنند
دومین انفجار خبری در سال ۲۰۲۶، پایان یافتن حق انحصاری سماگلوتاید در کشورهای پرجمعیتی مثل چین، هند، برزیل، کانادا و ترکیه است، یعنی غولهای داروسازی محلی میتوانند نسخههای مشابه این دارو را با کیفیتی یکسان اما قیمت کمتر تولید کنند.
جرمی دورانت، از متخصصان صنعت داروهای ژنریک، معتقد است: «وقتی حفاظت انحصاری یک دارو تمام میشود، رقابت نسخههای ژنریک معمولاً قیمت را تا ۹۰ درصد کاهش میدهد.»
سقوط آزاد قیمت، رویای لاغری و سلامت را برای عموم به واقعیت تبدیل میکند. بااینحال، سازمان جهانی بهداشت (WHO) هشدار میدهد که دارو تنها نیمی از مسیر است. فرانچسکا سلتی از این سازمان تأکید میکند که برای ماندگاری نتایج و حل بحران چاقی، مصرف دارو حتماً باید با مشاوره سبک زندگی و تغییر رفتارهای غذایی همراه باشد؛ چرا که هیچ دارویی به تنهایی نمیتواند بار سنگین چاقی جهانی را از دوش جوامع بردارد.