راز برندهشدن در سنگ کاغذ قیچی چیست؟ پاسخ ساده اما اجرای آن بسیار دشوار است
حتی در بازی سادهای مثل سنگ، کاغذ، قیچی مغز ما به طور مداوم در حال امتیازدهی است و این امتیازها تأثیر زیادی روی تصمیماتمان میگذارند. برای برد در این بازی، بهترین کار این است که تا حد امکان غیرقابل پیشبینی باشیم؛ یعنی هیچ وقت نباید به نتیجهی دور قبلی توجه و باید سعی کنیم رفتارمان کاملاً تصادفی باشد. بااینحال، انجام دادن این کار اصلاً ساده نیست.
پژوهشگران دانشگاه سیدنی غربی برای بررسی توانایی افراد در داشتن رفتار تصادفی، از افراد خواستند تا ۱۵ هزار بار بازی سنگ، کاغذ، قیچی انجام دهند و همزمان فعالیت مغزی آنها را ثبت کردند. نتایج مطالعه نشان داد که احتمال باخت کسانی که تحت تأثیر دورهای قبلی قرار میگیرند، بیشتر است.
مطالعه همچنین نشان داد که انسانها نمیتوانند کاملاً به صورت تصادفی عمل کنند. تحلیل فعالیت مغزی افراد در طول بازی نشان داد که تصمیمگیریهای آنها در شرایط رقابتی به طور ناخودآگاه تحت تأثیر الگوهای خاصی قرار دارد. مغز انسان تمایل دارد به طور غیرارادی به برخی گرایشها یا عادتهای گذشته خود رجوع کند، حتی زمانی که تلاش میکند رفتار خود را تصادفی نشان دهد.
یادگیری از یک بازی ساده
پژوهشگران فعالیت مغزی بازیکنان را همزمان با بازی ۴۸۰ دور سنگ، قیچی، کاغذ روی کامپیوتر ثبت کردند. نتایج نشان داد که بازیکنان در انتخابهای بعدی خود آنطور که باید غیرقابل پیشبینی نیستند. به رغم اینکه بهترین استراتژی تصادفیبودن است، بیشتر افراد تمایل دارند گزینه خاصی را بیشتر از بقیه انتخاب کنند. جالب اینکه بیش از نیمی از بازیکنان بیشتر سنگ را انتخاب میکنند، بعد کاغذ و قیچی کمتر از همه.
همچنین، افراد معمولاً سعی میکنند از تکرار انتخابهای قبلی خود خودداری کنند. به همین دلیل، وقتی در دور بعدی بازی به تصمیمگیری میپردازند، تمایل دارند گزینهای متفاوت با دور قبلی انتخاب کنند. این رفتار نشان میدهد که مغز انسان همیشه در تلاش است تا از تکرار پیشبینیپذیر دوری کند و این حس تغییر برای پیشگیری از تکرار بهطور ناخودآگاه به تصمیمات آن شکل میدهد.
مغز انسان در شرایط رقابتی تمایل دارد به نتایج گذشته توجه کند
پژوهشگران توانستند پیشبینی کنند که بازیکن بعدی چه چیزی خواهد انتخاب کرد، حتی قبل از اینکه آنها تصمیم خود را بگیرند. این امر نشان میدهد که تصمیمگیری مغز در لحظه قابل پیگیری است. علاوهبراین، مغز اطلاعاتی درباره بازی قبلی بازیکن و حریف او در اختیار داشت؛ بدان معنا که وقتی تصمیم میگیریم، به گذشته نگاه میکنیم تا تصمیم بعدی را بگیریم.
همانطور که پژوهشگران توضیح میدهند، نتایج حاکی از آن است که تلاش برای پیشبینیناپذیر بودن، زمانی که به نتایج گذشته نگاه میکنیم، ممکن است به ضررمان تمام شود. در واقع، فقط مغز افرادی که بازی را باختهاند، به نتایج گذشته توجه میکند. اما مغز کسانی که برنده شدهاند، چنین کاری نمیکند. بنابراین، تمرکز زیاد بر گذشته میتواند استراتژیهای ما را مختل کند و مانع از تصمیمگیری صحیح شود.
علت اهمیت پژوهش چیست؟
همه ما در طول زندگی خود آرزو کردهایم که حریف بعدیمان در بازی چه خواهد کرد. این موضوع حتی در مسائل پیچیدهتری مانند سیاستهای جهانی هم به چشم میخورد. داشتن استراتژی خوب میتواند مزیت بزرگی ایجاد کند.
نتایج تحقیق نشان میدهد که مغز ما مثل کامپیوتر عمل نمیکند. ما نمیتوانیم از پیشبینی آنچه که در آینده خواهد رخ داد، اجتناب کنیم و همیشه به نتایج گذشته برای تصمیمگیریهایمان تکیه میکنیم، حتی زمانی که این کار ممکن است به ضررمان باشد.
البته سنگ، قیچی، کاغذ یکی از سادهترین بازیها برای انجام این تحقیق بود، اما پژوهشگران قصد دارند تحقیقات خود را به شرایط رقابتی پیچیدهتر که در آنها بررسی نتایج گذشته اهمیت بیشتری پیدا میکند، گسترش دهند.
مغز ما در ایجاد پیشبینیناپذیری عملکرد ضعیفی دارد. این ویژگی میتواند در بسیاری از شرایط اجتماعی مفید باشد، چرا که به ما کمک میکند روابط انسانی خود را مدیریت کنیم و بهطور طبیعی با تغییرات و نوسانات محیط سازگار شویم. اما در شرایط رقابتی، این ویژگی میتواند محدودکننده باشد.
در رقابت، بهویژه زمانی که هدف برتری یافتن بر دیگران است، پیشبینیناپذیری و توانایی پیچیدهسازی تصمیمات میتواند نقش مهمی ایفا کند. در اینجا، ناتوانی مغز در ایجاد و حفظ پیشبینیناپذیری به نوعی میتواند از اتخاذ استراتژیهای موثر ممانعت کند و حتی باعث محدودشدن شانس موفقیت شود. در نتیجه، در چنین شرایطی به توانایی بیشتری برای مدیریت تصمیمات غیرمنتظره و استراتژیک نیاز داریم تا بتوانیم رقابت را به نفع خود تغییر دهیم.
نتایج پژوهش در ژورنال Social Cognitive and Affective Neuroscience منتشر شده است.