نروژ با حفر نخستین تونل دریایی دنیا، کشتی‌های عظیم را از دل کوه عبور خواهد داد

برخی پروژه‌های مهندسی آن‌قدر جاه‌طلبانه هستند که پس از شنیدنشان، این پرسش به ذهن می‌رسد که چرا چنین ایده‌ای تاکنون عملی نشده است. یکی از تازه‌ترین نمونه‌ها، پروژه‌ای است که نروژ برای ساخت نخستین تونل دریایی جهان ویژه عبور کشتی‌ها در دست اجرا دارد و در صورت تصویب نهایی بودجه، از سال ۲۰۲۷ وارد مرحله ساخت خواهد شد.

گرچه تونل‌هایی که امکان عبور شناورها را از میان خشکی فراهم می‌کنند، موضوع تازه‌ای نیستند و سابقه آن‌ها به قرن هفدهم بازمی‌گردد، همه این سازه‌ها تاکنون به آبراه‌های داخلی محدود بوده‌اند. نخستین نمونه شناخته‌شده، تونل «مالپاس» در کانال میدی فرانسه است که سال ۱۶۷۹ افتتاح شد. این تونل‌ها عمدتاً برای قایق‌های کوچک کانالی ساخته شده‌اند یا بندرها را به شبکه‌های داخلی آبراهی متصل می‌کنند.

اما به‌گزارش نیواطلس، نروژ اکنون قصد دارد کاری را انجام دهد که پیش از این سابقه نداشته است: ساخت تونل دریایی عظیمی که کشتی‌های مسافربری، کشتی‌های باری و حتی کشتی‌های کروز بتوانند از آن عبور کنند.

اما دلیل این سرمایه‌گذاری هنگفت، شرایط بسیار خطرناک دریا در منطقه است. دریای استدهاوت که در مجاورت این شبه‌جزیره قرار دارد، یکی از خشن‌ترین و متلاطم‌ترین مناطق دریایی جهان به شمار می‌رود. حدود ۱۰۰ روز از سال، طوفان‌های شدید این منطقه را دربرمی‌گیرند. در این شرایط، امواجی با ارتفاعی تا حدود ۳۰ متر شکل می‌گیرند و نکته خطرناک‌تر این است که این امواج می‌توانند هم‌زمان از چند جهت مختلف به کشتی‌ها برخورد کنند؛ شرایطی که عبور و مرور دریایی را بسیار دشوار و خطرناک می‌کند.

به همین دلیل، کشتی‌های ماهیگیری، شناورهای حمل ماهی سالمون، کشتی‌های باری و دیگر شناورها اغلب مجبور می‌شوند روزها منتظر بهبود وضعیت آب‌وهوا بمانند.

شرایط نامساعد دریایی باعث شده است شبه‌جزیره استادلانتت به یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های حمل‌ونقل ساحلی نروژ تبدیل شود. تأخیر در حرکت کشتی‌ها، به‌ویژه برای صنایع شیلات و پرورش ماهی سالمون، هزینه‌های زیادی به همراه دارد؛ زیرا محصولات دریایی فاسدشدنی هستند و زمان در انتقال آن‌ها اهمیت زیادی دارد.

در چنین شرایطی، راه‌آهن تنها جایگزین عملی محسوب می‌شود و همین موضوع فشار بیشتری بر شبکه ریلی کشور وارد می‌کند.

برای حل مشکل، اداره سواحل نروژ به نمایندگی از وزارت تجارت، صنعت و شیلات این کشور، پروژه تونل کشتی استد را طراحی کرده است. این تونل دو سوی شبه‌جزیره را به یکدیگر متصل می‌کند و به کشتی‌ها امکان می‌دهد بدون ورود به آب‌های خطرناک استدهاوت، مسیر خود را ادامه دهند.

ابعاد تونل بسیار بزرگ خواهد بود. پس از تکمیل، تونل از میان ۱٫۷ کیلومتر سنگ سخت عبور خواهد کرد و ارتفاع کلی آن به ۵۰ متر می‌رسد. فاصله سطح آب تا سقف تونل ۳۳ متر خواهد بود و عرض آن نیز ۳۶ متر در نظر گرفته شده است.

این ابعاد به شناورهایی با آبخور حداکثر ۱۲ متر و عرض حداکثر ۱۶ متر امکان عبور می‌دهد. در نتیجه، علاوه بر قایق‌های ماهی‌گیری و کشتی‌های باری، کشتی‌های مسافربری و کشتی‌های تفریحی بزرگ نیز خواهند توانست از این مسیر استفاده کنند.

ایده ساخت تونل دریایی در نروژ موضوع تازه‌ای نیست. این طرح چندین دهه مورد بحث قرار داشت و سرانجام پارلمان این کشور در سال ۲۰۲۱ با اجرای آن موافقت کرد. با‌این‌حال، افزایش شدید هزینه مصالح ساختمانی باعث شد دولت در اواخر سال ۲۰۲۵ پروژه را متوقف کند.

اکنون پس از بازنگری در بودجه و کاهش هزینه‌ها، این طرح دوباره احیا شده است. در صورت تأیید بودجه نهایی، پیمانکاران انتخاب خواهند شد و عملیات اجرایی در اوایل سال ۲۰۲۷ آغاز می‌شود. پیش‌بینی می‌شود ساخت تونل حدود پنج سال به طول بینجامد.

از سوی دیگر، تونل استد می‌تواند به یکی از جاذبه‌های مهندسی و گردشگری منطقه تبدیل شود و شمار بیشتری از گردشگران را به غرب نروژ جذب کند. همچنین، بر اساس برآوردهای دولت، استفاده از این مسیر جدید می‌تواند مصرف سوخت و انتشار آلاینده‌ها را تا حدود ۶۰ درصد کاهش دهد.