پروژهای که قرار بود انقلاب شهرسازی باشد، اکنون به هدفی متواضعانهتر فکر میکند
شکست پروژه نئوم عربستان و چالشهای زیرساختی آن، برای ناظران دنیای تکنولوژی و مهندسی چندان عجیب نیست. ابرپروژهی ۱٫۵ تریلیون دلاری محمد بن سلمان که قرار بود نمادی از شهرهای آینده در دل بیابانهای عربستان سعودی باشد، اکنون با بنبستهای اجرایی جدی روبرو شده است. هسته مرکزی بلندپروازی، سازهی عظیم لاین بود؛ آسمانخراشی به طول ۱۷۰ کیلومتر که طبق ادعای طراحان، قرار بود میلیونها نفر را در خود جای دهد. بااینحال، قوانین فیزیک و منطق اقتصادی از همان ابتدا زمزمههای امکانناپذیری این طرح را به گوش میرساندند.
گزارش تازه فایننشال تایمز نشان میدهد که حماسه بیابانی عربستان قرار است با چرخشی دراماتیک تغییر مسیر دهد. دولت سعودی اکنون در حال بررسی طرحی است که طی آن، ابعاد شهر خطی لاین بهشدت کاهش یافته و در عوض، نئوم به قطبی برای استقرار مراکز داده تبدیل شود. این تغییر رویکرد، نشاندهندهی تلاش جدی برای خروج از چاه مالی عمیقی است که با صرف میلیاردها دلار هزینه حفر شده است. عربستان سعودی در تلاش است تا با سوارشدن بر موج داغ هوش مصنوعی، سرمایهگذاریهای خود را به سمت حوزهای پولسازتر هدایت کند.
تحلیلگران نزدیک به دولت سعودی معتقدند تغییر استراتژی، نشاندهندهی قدرت انطباقپذیری بالای سیستم در مدیریت بحران است. به گفتهی یکی از منابع آگاه، توانایی اصلاح اهداف در میانهی راه، یک ویژگی مثبت برای مدیریت چنین پروژه عظیمی محسوب میشود. بازنگری در حالی صورت میگیرد که ریاض فرآیند بررسی پیشرفت یکسالهی نئوم را به پایان رسانده است. کاهش هزینهها در این مرحله، بخشی از سیاست کلی «انقباض مالی» دولت در پروژههای پرخرجی است که از خرید تیمهای ورزشی تا مسابقات بازیهای ویدئویی را شامل میشود.
- رؤیای غیرممکن؛ آیا ابرپروژه لاین عربستان به پایان خط رسیده است؟21 آبان 04مطالعه '8
- پروژه نئوم عربستان: بزرگترین چالش معماری تاریخ یا رویایی دستنیافتنی؟23 مرداد 03مطالعه '4
- سرنوشت نامعلوم لاین: آیا جاهطلبانهترین شهر آینده عربستان شکست میخورد؟27 تیر 04مطالعه '2
- جاهطلبانه اما به چه قیمت؟ بودجه ابرپروژه نئوم عربستان سر به فلک کشیده است24 اسفند 03مطالعه '3
نوسانات قیمت نفت و کاهش درآمدهای نفتی، صندوق سرمایهگذاری عمومی (PIF) عربستان را با محدودیت نقدینگی مواجه کرده است. در چنین شرایطی، سرمایهگذاری در زیرساختهای هوش مصنوعی که در دسترسترین گزینه برای بازگشت سرمایه به نظر میرسد، میتواند راه نجات جذابی باشد. موقعیت جغرافیایی نئوم در مجاورت خلیج عقبه، پتانسیل بالایی برای میزبانی از دیتاسنترهای غولپیکر ایجاد کرده است. اگرچه استفاده از آب دریا برای خنکسازی سرورها هنوز به عنوان استانداردی جهانی فراگیر نشده، دسترسی مستقیم به ساحل، هزینههای سیستمهای خنککننده را که حیاتیترین بخش یک مرکز داده است، بهشدت کاهش میدهد.
به نظر میرسد سازه لاین بهطور کامل از نقشه حذف نخواهد شد
آیندهی لاین پس از بازنگری همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد، اما به نظر میرسد این سازه بهطور کامل از نقشه حذف نخواهد شد. معماران پروژه در حال حاضر مشغول بازطراحی این کلانسازه هستند تا آن را به پروژهای متواضعانهتر تبدیل کنند که با واقعیتهای موجود همخوانی داشته باشد. طبق گفتههای منابع مطلع، مفهوم اصلی شهر خطی دستخوش تغییرات بنیادین خواهد شد و زیرساختهای ساختهشده تاکنون، با کاربریهای کاملاً متفاوتی به بهرهبرداری خواهند رسید.
انتقادات به شهر خطی از همان روزهای نخست به دلیل ابعاد غیرمنطقی، هزینههای نجومی و گزارشهای تلخ از نقض حقوق بشر و مرگ هزاران کارگر در جریان ساختوساز، شدت گرفته بود. اکنون این پروژه با جدیترین آزمون خود روبرو شده است، هرچند مدیریت نئوم در گذشته همواره گزارشهای مربوط به کوچکسازی پروژه را تکذیب میکرد. سرنوشت نهایی رویای بیابانی، پس از پایان بازنگریهای دولتی در اواخر فصل اول سال جاری میلادی مشخص خواهد شد.