جنگ هستهای میان هند و پاکستان میتواند لایه اوزون را نابود کند
براساس مدلهای اقلیمی تازه، حتی جنگ هستهای محدود در مناطق گرمسیری، نسبت به جنگ بزرگتری که در عرضهای جغرافیایی شمالی رخ میدهد، آسیب بیشتری به لایه اوزون وارد میکند. این مسئله میتواند باعث افزایش مواجهه انسانها و سایر موجودات زنده با پرتوهای خطرناک فرابنفش در سراسر جهان شود.
جنگ هستهای تنها به تخریب مستقیم شهرها و زیرساختها محدود نمیشود. انفجار بمبها و کلاهکهای هستهای، گرمای شدید و تابشهای مرگبار میتواند به مرگ میلیونها نفر در همان لحظات اولیه منجر شود.
پیامدهای ثانویه بسیار گستردهتر هستند. آتشسوزیهای عظیم ناشی از انفجارها مقدار بسیار زیادی دوده را وارد جو میکنند. این ذرات میتوانند جلوی رسیدن نور خورشید به سطح زمین را بگیرند و موجب کاهش شدید دما در مقیاس جهانی شوند. ژیهونگ ژوئو، پژوهشگر مطالعه از دانشگاه کبک در مونترال، توضیح میدهد: «در چند سال نخست، کاهش دمای سطح زمین بسیار شدید خواهد بود.»
جنگ هستهای در مناطق گرمسیری از نظر آسیب به لایه اوزون خطرناکتر از عرضهای جغرافیایی بالاتر است
مطالعات پیشین، ازجمله پژوهشی در سال ۲۰۰۷، تخمین زده بودند که پیامدهای ناشی از قحطی گسترده در اثر زمستان هستهای ناشی از جنگی میان هند و پاکستان میتواند به مرگ حدود یک میلیارد نفر منجر شود.
لایه اوزون در بخش استراتوسفر جو زمین قرار دارد و نقش آن جذب بخش عمدهای از پرتوهای فرابنفش خورشید است. آسیب به این لایه باعث میشود تابش فرابنفش که برای سلامت انسانها، جانوران و گیاهان خطرناک است، بسیار بیشتر به سطح زمین برسد. افزایش پرتو فرابنفش میتواند باعث کاهش عملکرد محصولات کشاورزی شود، حتی زمانی که دمای زمین پس از زمستان هستهای به تدریج در حال بازگشت به شرایط عادی است.
پدیدههایی مانند فورانهای آتشفشانی بزرگ یا آتشسوزیهای گسترده جنگلی نیز میتوانند به لایه اوزون آسیب وارد کنند، اما مدلهای جدید نشان میدهند جنگ هستهای میتواند این آسیب را به مراتب تشدید کند.
- بمب اتم چیست؟ از نحوه ساخت و عملکرد تا انواع سلاح هستهای17 مرداد 02مطالعه '19
- جنگ هستهای میتواند تولید غذای جهان را تا ۸۷ درصد نابود کند22 مرداد 04مطالعه '3
- میراث آزمایشهای هستهای جنگ سرد هنوز بر فراز صحرای بزرگ آفریقا میوزد22 بهمن 03مطالعه '3
- فاجعهبارترین حوادث هستهای تاریخ؛ از چرنوبیل تا سن لورن13 مرداد 02مطالعه '10
به گزارش نیوساینتیست، پژوهشگران برای بررسی اثرات احتمالی، دو سناریوی متفاوت را در مدلهای اقلیمی خود شبیهسازی کردند: جنگ هستهای میان هند و پاکستان که حدود ۵ میلیون تُن دوده وارد جو میکند و جنگی گستردهتر میان ایالات متحده و روسیه که حدود ۱۶ میلیون تُن دوده تولید میکند.
در پژوهش اخیر همچنین برخلاف بسیاری از مطالعات قبلی، آلایندههای دیگری مانند کربن آلی نیز در محاسبات لحاظ شدهاند.
نتایج نشان داد که الگوهای گردش جوی در مناطق گرمسیری نقش مهمی در شدت اثرات دارند. در سناریوی هند و پاکستان، آلایندهها به دلیل شرایط جوی خاص این مناطق میتوانند سریعتر به ارتفاعات بالاتر جو صعود کنند، مدت طولانیتری در آنجا باقی بمانند و در نهایت به شکلی گستردهتر در سراسر جهان پخش شوند.
به گفته ژیهونگ ژوئو، همین فرآیند باعث میشود که با وجود تولید دوده کمتر نسبت به سناریوی آمریکا و روسیه، اثرات تخریب لایه اوزون در جنگ هند و پاکستان بهمراتب شدیدتر باشد.
براساس مدلهای اقلیمی، بیشترین میزان تخریب لایه اوزون در مناطق قطبی رخ خواهد داد؛ وضعیتی که شباهتهایی با آسیبهای ناشی از مواد شیمیایی مخرب اوزون مانند CFCها دارد. بااینحال، اثرات محدود به قطبها نخواهد بود و حتی در مناطق گرمسیری نیز ممکن است میزان پرتو فرابنفش تا حدود ۳۰ درصد افزایش یابد.
بیشترین میزان تخریب لایه اوزون در مناطق قطبی رخ خواهد داد
چنین افزایشی میتواند پیامدهای جدی برای سلامت انسان داشته باشد؛ از جمله افزایش خطر سرطان پوست، آسیبهای چشمی و تضعیف سیستم ایمنی. همچنین حیاتوحش و اکوسیستمهای طبیعی نیز در معرض فشار شدید قرار خواهند گرفت.
درنهایت، یافتهها نشان میدهد پیامدهای جنگ هستهای محدود به تخریب مستقیم یا حتی زمستان هستهای نیست، بلکه میتواند ساختار محافظتی جو زمین را نیز بهطور جدی مختل کند و کل سیاره را تحت تأثیر قرار دهد.
نتایج پژوهش در نشست عمومی اتحادیه علوم زمین اروپا ارائه شده است.