دریاچه ارومیه به‌لطف بارش‌های کم‌سابقه جان دوباره گرفت

خشکسالی گسترده و کمبود بارش‌ها در سال ۱۴۰۴ موجب شد که سطح آب دریاچه ارومیه به پایین‌ترین حد ثبت‌شده در تمام سال‌های گذشته برسد. وضعیت بزرگ‌ترین دریاچه‌ی داخلی ایران در تابستان ۱۴۰۴ آن‌قدر بحرانی شد که در تصاویر ماهواره‌ای گرفته‌شده، تنها لکه‌ای سرخ از آن باقی مانده بود.

بااین‌حال، به‌لطف بارش‌های چشمگیر در زمستان گذشته و بهار ۱۴۰۵، به‌نظر می‌آید که دریاچه ارومیه جانی دوباره گرفته است. به‌گفته‌ی محمد قربان‌پور، مدیرکل هواشناسی آذربایجان غربی، حوضه آبریز دریاچه ارومیه از آغاز سال آبی جاری، نزدیک به ۳۱۱ میلی‌متر بارش دریافت کرده است که درمقایسه با مدت مشابه سال قبل، افزایشی تقریباً دو برابری محسوب می‌شود.

تصاویر منتشرشده در رسانه‌ها و عکس‌های ماهواره‌ای نیز از افزایش قابل‌توجه سطح آب دریاچه ارومیه در هفته‌های اخیر حکایت می‌کنند. فرهاد ایمان‌شعار، رئیس حوضه آبریز دریاچه ارومیه، ۱۶ فروردین اعلام کرد که تراز دریاچه به بیش از ۱۲۷۰ متر و حجم آب موجود در آن به دو میلیارد و ۱۲۰ میلیون متر مکعب رسیده است.

با وجود این امیدواری، کارشناسان باور دارند که احیای اخیر دریاچه ارومیه پایدار نیست. کارشناسان محیط‌زیست و داده‌های علمی می‌گویند که احیای کنونی دریاچه بیشتر رویدادی فصلی و نتیجه‌ی بارش‌های زیاد زمستانه و بهاری و برخی تدابیر مدیریتی است و نه نشانه‌ی احیای کامل و دائمی اکوسیستم دریاچه. تراز کنونی آب هنوز چند متر پایین‌تر از میانگین بلندمدت تاریخی است و حجم آب به‌طور چشمگیری کمتر از آن است که وضعیت پایدار و دائمی تلقی شود.

تحلیلگران می‌گویند دریاچه ارومیه در حال گذار از «دریاچه دائمی» به «سیستم تالابی فصلی» است؛ بدین معنا که افزایش تراز در فروردین ۱۴۰۵، رفتاری طبیعی برای تالاب در فصل بارش است و لزوماً به معنای خروج از بحران نیست. داده‌های اقلیمی هشدار می‌دهند که که به دلیل افزایش دمای جهانی و تبخیر شدید در منطقه، پایداری آب در ماه‌های گرم سال (خرداد تا شهریور) بسیار پایین خواهد بود.

پیش‌بینی می‌شود که با شروع فصل گرما از اواخر اردیبهشت و اوایل خرداد امسال، نرخ تبخیر به شکلی تصاعدی افزایش یابد و بخش اعظمی از این «احیای بهاری» تا اواسط مردادماه، دوباره دریاچه را به کویر نمک تبدیل کند.