اختراع انقلابی برنده نوبل: تولید روزانه هزار لیتر آب شیرین از هوا بدون نیاز به برق

دانشمند برجسته و برنده‌ی جایزه نوبل، با ابداعی شگفت‌انگیز که از انرژی حرارتی محیط بهره می‌برد، دستگاهی طراحی کرده است که بر پایه‌ی اصول پایداری محیط‌زیست، در شرایط بحرانی نظیر وقوع توفان‌های سهمگین یا خشکسالی‌های طولانی که شبکه‌های آبرسانی مرکزی را از کار می‌اندازند، می‌تواند نقشی حیاتی در نجات جان ساکنان مناطق محروم و جزایر آسیب‌پذیر ایفا کند.

پروفسور عمر یاغی، دانشمند اردنی‌تبار و شیمیدان پیشرو از دانشگاه کالیفرنیا برکلی، با بهره‌گیری از حوزه‌ای پیشرفته به نام شیمی رتیکولار یا شیمی شبکه‌ای، موفق به خلق موادی با مهندسی مولکولی دقیق شده است که همانند اسفنج هوشمند، رطوبت موجود در اتمسفر را حتی در خشک‌ترین بیابان‌ها جذب و به آب مایع تبدیل می‌کنند.

انگیزه‌ی اصلی عمر یاغی برای رسیدن به دستاورد بزرگش، به دوران کودکی او در اردوگاه‌های پناهندگان اردن بازمی‌گردد؛ جایی که فقدان لوله‌کشی آب و برق، دشواری‌های بسیاری را به خانواده‌ی او تحمیل کرده بود.

یاغی در سخنرانی نوبل خود با یادآوری لحظات انتظار برای رسیدن تانکرهای دولتی، بر ضرورت «بازآفرینی ماده» برای حل چالش‌های بشری تأکید کرد. او از رهبران جهانی خواست با حمایت از آزادی‌های آکادمیک و جذب استعدادهای بین‌المللی، شجاعت لازم را برای مقابله با تغییرات اقلیمی نشان دهند تا سیاره‌ای شایسته‌ی امیدهای نسل آینده بر جای بماند.

عمر یاغی که در سال ۲۰۲۵ مدال نوبل شیمی را به گردن آویخت، دستاورد خود را نقطه عطفی در تاریخ علم می‌داند که می‌تواند سرنوشت مناطق در معرض بحران، به‌ویژه جزایر کارائیب را تغییر دهد. کشورهای این منطقه که همواره با توفندهای ویرانگری همچون «بریل» و «ملیسا» دست‌وپنجه نرم می‌کنند، اغلب با قطع کامل دسترسی به آب سالم مواجه می‌شوند. این فناوری نوین، راهکاری قطعی برای حل این بحران است.

استفاده از فناوری یادشده در مقایسه با روش‌های سنتی مانند شیرین‌سازی آب دریا، گزینه‌ای بسیار سازگارتر با اکوسیستم‌های طبیعی است. فرآیند نوین پروفسور یاغی برخلاف آب‌شیرین‌کن‌های صنعتی که با دفع پساب‌های غلیظ نمکی باعث تخریب زیستگاه‌های دریایی می‌شوند، هیچ اثر مخربی بر محیط‌زیست بر جای نمی‌گذارد.

طبق آخرین گزارش‌های سازمان ملل، جهان اکنون در دوران «ورشکستگی جهانی آب» به سر می‌برد و بیش از چهارمیلیارد نفر از جمعیت زمین، دست‌کم یک ماه در سال را با کمبود شدید منابع آبی سپری می‌کنند؛ آماری تکان‌دهنده که اهمیت تجاری‌سازی چنین اختراعاتی را دوچندان می‌کند.

کشور گرنادا و جزایر اقماری آن مانند کاریاکو که پس از توفند بریل در سال ۲۰۲۴ با بحران‌های زیست‌محیطی شدیدی روبرو شدند، اکنون به این فناوری به‌عنوان بارقه‌ای از امید می‌نگرند. مقامات محلی و فعالان محیط‌زیست در این مناطق معتقدند قابلیت فعالیت این دستگاه به صورت مستقل از شبکه، کلید حل چالش‌های مربوط به هزینه‌های گزاف واردات آب و ردپای کربنی ناشی از حمل‌ونقل تانکری است.