چین دیگر در آستانه عبور از اقتصاد آمریکا نیست

برای نزدیک به دو دهه، عبور چین از آمریکا به‌عنوان بزرگ‌ترین اقتصاد جهان نه یک احتمال دور، بلکه نتیجه‌ای کم‌وبیش اجتناب‌ناپذیر تلقی می‌شد. رشد سریع تولید، صادرات و سرمایه‌گذاری چین باعث شده بود بسیاری از اقتصاددانان زمان تقاطع دو اقتصاد را تخمین بزنند. بعضی پیش‌بینی‌ها حتی از وقوع چنین تغییری پیش از سال ۲۰۲۰ خبر می‌دادند. تقاطع مورد انتظار رخ نداد و موعدهای بعدی نیز یکی پس از دیگری عقب رفتند.

بر اساس گزارش فایننشال تایمز بر پایه‌ی داده‌های Oxford Economics، اقتصاد چین در سال ۲۰۲۱ به حدود ۷۷ درصد تولید ناخالص داخلی آمریکا رسید. مسیر پس از آن معکوس شد و نسبت در سال ۲۰۲۵ به حدود ۶۷ درصد کاهش یافت. افتی به‌اندازه‌ی ۱۰ واحد درصد در چهار سال نشان می‌دهد که فاصله‌ی اسمی دو اقتصاد، برخلاف انتظارهای قدیمی، دوباره بیشتر شده است.

پیش‌بینی‌های پیشین بر تداوم رشد پرشتاب چین و کاهش تدریجی فاصله با آمریکا تکیه داشتند. چنین تصویری از تجربه‌ی چند دهه توسعه‌ی چین نیرو می‌گرفت؛ دوره‌ای که دومین اقتصاد بزرگ جهان با سرعتی چشمگیر گسترش یافت و سهم بزرگ‌تری از تولید جهانی را به دست آورد.

داده‌های تازه روایت متفاوتی می‌سازند. برآورد Oxford Economics نشان می‌دهد ابعاد اقتصاد چین تا سال ۲۰۴۰ تنها به حدود ۸۴ درصد اقتصاد آمریکا خواهد رسید. در نتیجه، حتی با فرض افزایش دوباره‌ی نسبت از سطح سال ۲۰۲۵، فاصله کاملا بسته نمی‌شود و آمریکا همچنان اقتصاد بزرگ‌تر باقی می‌ماند.

مبنای محاسبه در گزارش، تولید ناخالص داخلی اسمی بر حسب دلار آمریکا است. بنابراین نتیجه فقط به مقدار کالا و خدمات تولیدشده در دو کشور وابسته نیست؛ نرخ تبدیل یوآن و دلار نیز می‌تواند فاصله‌ی اندازه‌گیری‌شده را تغییر دهد. تضعیف یوآن در برابر دلار، ارزش دلاری اقتصاد چین را پایین‌تر نشان می‌دهد و تقویت آن می‌تواند نسبت را افزایش دهد.

تولید ناخالص داخلی اسمی با سنجش مبتنی بر برابری قدرت خرید تفاوت دارد. معیار اسمی برای مقایسه‌ی اندازه‌ی اقتصادها در قیمت‌ها و نرخ‌های ارز جاری به کار می‌رود، در حالی که برابری قدرت خرید اختلاف سطح قیمت‌ها میان کشورها را نیز در نظر می‌گیرد. گزارش حاضر درباره‌ی معیار نخست سخن می‌گوید؛ از همین رو تغییرات ارزی بخشی جدایی‌ناپذیر از نتیجه‌اند.

کاهش سهم نسبی چین به معنای کوچک‌شدن قطعی تولید واقعی آن نیست. ممکن است هر دو اقتصاد رشد کنند، اما اگر ارزش دلاری اقتصاد آمریکا سریع‌تر بالا برود، نسبت چین کاهش می‌یابد. همچنین رشد سریع‌تر قیمت‌های اسمی در آمریکا یا تغییر نرخ ارز می‌تواند شکاف محاسبه‌شده با دلار را گسترش دهد.

حرکت از ۶۷ درصد در سال ۲۰۲۵ به حدود ۸۴ درصد در سال ۲۰۴۰ نیز حاکی از آن است که Oxford Economics برای چین مقداری همگرایی مجدد در نظر گرفته است.

اقتصاد چین طی دهه‌های گذشته صعودی کم‌سابقه را تجربه کرده و به نزدیک‌ترین رقیب آمریکا تبدیل شده است. بااین‌حال، تجربه‌ی سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ نشان می‌دهد نزدیک‌شدن دو اقتصاد الزاما مسیری خطی ندارد. پیش‌بینی‌هایی که زمانی عبور چین را پیش از سال ۲۰۲۰ محتمل می‌دانستند، در برابر داده‌های واقعی دوام نیاوردند.

دیدگاه شما درباره‌ی آینده‌ی رقابت اقتصادی چین و آمریکا چیست؟