دو فسیل کشف‌شده در آمریکا از وجود جانوری عجیب در دوران ژوراسیک خبر می‌دهند که یکی از تنومندترین گونه‌های شبیه به ماهی مرکب بوده است.
دیرینه‌شناسان در ایالت وایومینگ آمریکا فسیل موجودی شبیه ماهی مرکب را کشف کرده‌اند که حدود ۱۶۰ میلیون سال پیش در دوران ژوراسیک زندگی می‌کرد. به گفته پژوهشگران، این جانور یکی از «تنومندترین گونه‌های شناخته‌شده» در میان خویشاوندان پیشاتاریخی خود بوده است.
به‌گزارش ساینس‌آلرت، گونه‌ی جدید وایوتئوتیس لینستروروم (Wyoteuthis linsterorum) نام‌گذاری شده و به گروهی منقرض‌شده از جانوران دریایی به نام بلمنیت‌ها تعلق دارد. این موجودات از خویشاوندان ماهی‌های مرکب و اختاپوس‌های امروزی بودند و در دوران ژوراسیک به‌وفور در دریاها زندگی می‌کردند.
بلمنیت‌ها مانند ماهی‌های مرکب امروزی ۱۰ زائده داشتند، اما برخلاف آن‌ها، درون بدنشان صدفی سخت و مخروطی‌شکل وجود داشت. بخش انتهایی این صدف که روستروم نامیده می‌شود، ساختاری ضخیم، کشیده و معمولاً نوک‌تیز از جنس کلسیت، نوعی ماده‌ی معدنی بود.
روستروم در انتهای بدن جانور قرار داشت و احتمالاً با ایجاد تعادل، به پایداری بدن هنگام شنا کمک می‌کرد. این بخش به‌دلیل جنس سخت و مقاومتش در برابر تجزیه، بهتر از بافت‌های نرم بدن حفظ می‌شد و امروزه بیشتر فسیل‌های شناخته‌شده‌ی بلمنیت‌ها را تشکیل می‌دهد.
بیشتر فسیل‌های بلمنیت کشف‌شده در وایومینگ بین ۵ تا ۱۰ سانتی‌متر طول و یک تا دو سانتی‌متر عرض دارند. اما قطر روستروم گونه‌ی جدید به حدود ۶ سانتی‌متر می‌رسد؛ یعنی ضخیم‌تر از تمام نمونه‌های شناخته‌شده‌ی این گروه.
پژوهشگران با بررسی دو فسیل آسیب‌دیده، طول این ساختار را حدود ۱۶ تا ۱۷٫۵ سانتی‌متر تخمین زده‌اند. به‌گفته‌ی آن‌ها، طول کامل بدن جانور، همراه با بازوهایش، احتمالاً بین ۵۵ تا ۶۰ سانتی‌متر بوده است. به همین دلیل، دانشمندان وایوتئوتیس را یکی از تنومندترین بلمنیت‌های شناخته‌شده توصیف کرده‌اند. البته ضخامت زیاد ساختار داخلی لزوماً به معنای جثه‌ی بزرگ یا شکارچی قدرتمندبودن این جانور نیست.
با وجود فراوانی فسیل‌های بلمنیت‌ها در وایومینگ، تاکنون فقط دو نمونه از وایوتئوتیس کشف شده است. پژوهشگران احتمال می‌دهند این کمیابی به شرایط خاص زندگی جانور مربوط باشد؛ برای مثال، شاید فقط از طعمه‌های مشخصی تغذیه می‌کرده یا در زیستگاه‌های محدودی زندگی می‌کرده است.
وایوتئوتیس به خانواده‌ای از بلمنیت‌های منقرض‌شده به نام مگاتئوتیدیده (Megateuthididae) تعلق داشت که بزرگ‌ترین بلمنیت شناخته‌شده، یعنی مگاتئوتیس (Megateuthis)، نیز از اعضای آن بود. این گروه پس از رویداد انقراض توآرسین، حدود ۱۸۳ میلیون سال پیش، گسترش یافت؛ رویدادی که با کاهش شدید اکسیژن اقیانوس‌ها و مرگ گسترده‌ی جانداران دریایی همراه بود. در چنین شرایطی، برخی سرپایان توانستند با تغییرات محیطی سازگار شوند و جمعیت خود را افزایش دهند.
بااین‌حال، در ژوراسیک میانی، بیشتر شاخه‌های تکاملی این خانواده از میان رفتند و گروه‌های دیگری از بلمنیت‌ها جای آن‌ها را گرفتند. پژوهشگران معتقدند وایوتئوتیس که حدود ۱۶۰ میلیون سال پیش زندگی می‌کرد، احتمالاً از بازماندگان نادر یکی از تبارهای قدیمی این گروه بوده است؛ تباری که بیشتر اعضایش مدت‌ها پیش منقرض شده بودند.
پژوهش در ژورنال Papers in Palaeontology منتشر شده است.
