موج هوش مصنوعی حتی به میمون‌های وحشی هم رسیده است؛ البته کپوچین‌های جنگل‌های کاستاریکا قرار نیست برای تولید محتوای بی‌کیفیت هوش مصنوعی به کار گرفته شوند. پژوهشگران در عوض، سامانه‌ای کامپیوتری ساخته‌اند که به آن‌ها امکان می‌دهد توانایی‌های شناختی این میمون‌های کنجکاو را در زیستگاه طبیعی‌شان بررسی کنند.

به‌گزارش آی‌اف‌ال ساینس، دانشمندان دانشگاه اموری و مؤسسه فناوری جورجیا در پژوهشی تازه، سامانه‌ی کامپیوتری نوآورانه‌ای به نام «کپوچین‌اِی‌آی» (CapuchinAI) طراحی کردند و آن را در منطقه حفاظت‌شده جنگلی تابوگا در کاستاریکا مستقر کردند. تمام اجزای پیچیده‌ی این سامانه درون جعبه‌ای مقاوم در برابر شرایط جوی و آسیب‌های احتمالی حیات‌وحش قرار گرفت؛ جعبه‌ای که پژوهشگران آن را در گاراژ خود و با قطعات خریداری‌شده از فروشگاه محلی لوازم ساخت‌وساز سرهم کردند.

پس از استقرار سامانه در جنگل‌های کاستاریکا، نرم‌افزار تشخیص چهره حضور کپوچین‌های سرسفید (Cebus imitator) را شناسایی و سامانه را فعال کرد. نمایشگر با نور آبی درخشانی روشن شد و همین صحنه کنجکاوی میمون‌ها را برانگیخت. فدریکو سانچس وارگاس، نویسنده‌ی اول مقاله و دانشجوی دکترای انسان‌شناسی در دانشگاه اموری، می‌گوید: «کپوچین‌ها عموماً حیواناتی بسیار کنجکاو هستند. هرگاه با چیزی تازه یا غیرعادی روبه‌رو شوند، به‌سرعت به آن نزدیک می‌شوند.»

پخش از رسانه

میمون‌ها هنگام بازی با صفحه‌نمایش، گاهی ناخواسته باعث آزادشدن یک برش موز می‌شدند. سانچس وارگاس توضیح می‌دهد: «در این مرحله، هنوز هیچ‌کدام نمی‌دانستند موز را چطور به دست آورده‌اند، اما حالا می‌دانستند که می‌توانند یک تکه موز بگیرند. یکی از ویژگی‌های مهم کپوچین‌ها، در کنار روحیه جست‌وجوگرشان، پشتکار آن‌ها است.» در ادامه، بیشتر کپوچین‌ها متوجه شدند که با لمس صفحه به شیوه‌ای خاص می‌توانند خوراکی دریافت کنند؛ برای مثال، بعضی از آن‌ها لب‌های خود را به صفحه می‌چسباندند.

از هر ۱۰ میمونی که برای نخستین‌بار به‌طور تصادفی صفحه را لمس کردند، ۸ میمون نشان دادند که نحوه کار با سامانه را کامل یاد گرفته‌اند

سانچس وارگاس می‌گوید: «در هر گروه، پس از شش جلسه، از میان ۱۰ میمونی که برای نخستین‌بار به‌طور تصادفی صفحه را لمس کردند، هشت میمون رفتارهایی نشان دادند که بیانگر درک کامل نحوه کار با سامانه بود؛ از جمله اینکه فقط صفحه را لمس می‌کردند و هم‌زمان با لمس آن، دستشان را کنار محل تحویل خوراکی قرار می‌دادند تا پاداش غذایی را پیش‌بینی کنند.»

به گفته‌ی وارگاس، سامانه ساخت آن‌ها از پژوهش‌های فرانس دوال، نخستی‌شناس فقید و پیشگامی که درطول دهه‌ها مشاهده و آزمایش دقیق، نگاه انسان به هوش، همدلی و اخلاق در دیگر جانوران را تغییر داد، الهام گرفته است.

کپوچین‌ای‌آی می‌تواند در آینده برای جمع‌آوری داده‌های دقیق و باکیفیت درباره نخستی‌ها، در حالی که آن‌ها در زیستگاه طبیعی خود به زندگی روزمره ادامه می‌دهند، به کار گرفته شود. نرم‌افزار تشخیص چهره‌ی سامانه نیز می‌تواند کپوچین‌ها را به‌صورت جداگانه شناسایی و داده‌های رفتاری آن‌ها را با کمترین اختلال در زندگی طبیعی‌شان ثبت کند.

بیشتر بخوانید

سانچس وارگاس می‌گوید: «در گذشته، هر آزمایش شناختی جدید در طبیعت به ساخت دستگاهی کاملا جدید و اختصاصی نیاز داشت. اما حالا اگر بخواهیم یک توانایی شناختی تازه را آزمایش کنیم، کافی است آزمون جدید را کدنویسی و بلافاصله آن را روی صفحه اجرا کنیم.»

سانچس وارگاس به‌طور ویژه می‌خواهد بداند آیا میان میمون‌های مختلف نیز تفاوت‌های شناختی وجود دارد و اگر چنین تفاوتی وجود دارد، چه عواملی آن را ایجاد می‌کنند. او معتقد است ابزاری مانند کپوچین‌ای‌آی می‌تواند به پژوهشگران امکان دهد میمون‌ها را به‌صورت خودکار شناسایی و داده‌هایی درباره‌ی زندگی آن‌ها جمع‌آوری کنند و این اطلاعات را در کنار هم قرار دهند تا مشخص شود چه عواملی بر رفتار و توانایی‌های شناختی آن‌ها تأثیر می‌گذارد.

کپوچین‌ای‌آی، همان‌طور که از نامش پیداست، فعلا برای میمون‌های کوچک‌تر طراحی شده است. اما تیم پژوهش معتقد است می‌توان سامانه را برای مطالعه‌ی دیگر نخستی‌ها نیز سازگار کرد. سانچس وارگاس می‌گوید: «دوست دارم این روش به ابزاری برای تولید داده‌های باکیفیت و قابل‌مقایسه در پایگاه‌های میدانی مختلف نخستی‌شناسی و حتی میان گونه‌های مختلف تبدیل شود.»

وارگاس در پایان افزود: «ما عمیقا به ماهیت باز و مشارکتی علم متعهد هستیم. به همین دلیل، همه‌ی منابعی را که برای توسعه‌ی این پروژه استفاده کردیم، به‌صورت آزاد در مقاله‌ی خود به اشتراک گذاشته‌ایم.»

پژوهش در مجله‌ی American Journal of Primatology منتشر شده است.