اورکاها طعمه را با ضربه سر متلاشی می‌کنند؛ رفتار عجیب شکارچیان شکست‌ناپذیر اقیانوس

ویدیویی تازه از برخورد اورکاها با خورشیدماهی یا سان‌فیش نشان می‌دهد این شکارچیان دریایی می‌توانند با ضربه‌ای بسیار شدید، لاشه‌ی طعمه را از هم بپاشند. پژوهشگران می‌گویند شاید هدف از این رفتار، آسان‌تر کردن خوردن شکار بزرگ باشد، اما این احتمال هم وجود دارد که اورکاها به بازی تازه‌ای روی آورده باشند.

به‌گزارش ساینس‌نیوز، اورکاها پیش‌تر هم به بازیگوشی با طعمه‌هایشان مشهور بوده‌اند؛ از سیلی‌زدن به سفره‌ماهی‌ها گرفته تا پرتاب فک‌ها به هوا. در ژوئیه‌ی ۲۰۲۴، کاترین آیرز، زیست‌شناس دریایی، هنگام غواصی در خلیج کالیفرنیا به همراه تیمش یک گله اورکا را دیدند و با قایق آن‌ها را دنبال کردند. آیرز سپس از فاصله‌ای ایمن وارد آب شد تا نگاهی نزدیک‌تر به نهنگ‌ها بیندازد. هر آنچه بعد از آن رخ داد و توسط دوربین ثبت شد، به گفته آیرز حیرت‌انگیز بود.

آیرز در فاصله‌ای نه‌چندان دور از سطح آب، مشاهده کرد که یک اورکای ماده‌ی بالغ، یک سان‌فیش دم‌تیز مرده را که یکی از بزرگ‌ترین ماهی‌های استخوانی اقیانوس به شمار می‌رود، در دهان خود نگه داشته است. اندام‌های داخلی ماهی پیش‌تر کاملاً خورده و بدنش توخالی شده بود. سپس، ناگهان، یک اورکای نر در حالی که شکمش رو به بالا بود، وارد صحنه شد و با شدت سرش را به بدن ماهی مرده کوبید. لاشه ماهی متلاشی و به شکل ابری از تکه‌ها در آب پراکنده شد.

اریک هیگوئرا، فیلم‌بردار و زیست‌شناس دریایی در سازمان مردم‌نهاد اورکاس مه‌خیکو، می‌گوید این نوع رفتار که او و همکارانش آن را «کوبش پُرشدت» می‌نامند، کاملا ناشناخته نبود، اما هیچوقت با چنین جزئیاتی ثبت نشده بود.

دلیل دقیق متلاشی کردن سان‌فیش توسط اورکاها هنوز مشخص نیست. پژوهشگران حدس می‌زنند شاید این کار خوردن طعمه‌ی بزرگ را آسان‌تر کند؛ در ویدیویی که آیرز ثبت کرده، یک اورکای نابالغ تکه‌های متلاشی‌شده را که روی آب شناور شده‌اند، می‌بلعد.

هیگوئرا توضیح می‌دهد سان‌فیش‌ها زیر پوستشان لایه‌ای ژله‌ای دارند که می‌تواند برای اورکاها منبع آب و مواد مغذی باشد. احتمال دیگر هم این است که نهنگ‌ها فقط برای تفریح چنین می‌کنند. اورکاها به بازی با طعمه معروف‌اند و گاهی طعمه‌ی در حال مرگ را مثل بازی موش و گربه میان خودشان دست‌به‌دست می‌کنند؛ رفتاری که شاید به آموزش شکار به نسل‌های جوان‌تر کمک کند. آیرز می‌افزاید: «اورکاها ممکن است فقط در حال تفریح باشند» و یادآوری می‌کند که این حیوانات به بازی با غذای خود شناخته می‌شوند.

هیگوئرا می‌گوید: «این رفتار ثابت می‌کند که راهبردهای شکار اورکاها ثابت و تغییرناپذیر نیست». به گفته‌ی او، اورکاها می‌توانند بسته به نوع طعمه، شیوه‌های شکار یا تغذیه‌ی خود را دائما تغییر دهند. پیش‌تر دیده شده که اورکاها گروه‌هایی از سفره‌ماهی‌ها را محاصره می‌کنند، با ایجاد موج پنگوئن‌ها را از روی تکه‌های یخ پایین می‌اندازند و جگر کوسه‌های سفید را بیرون می‌کشند. هرچند برای سان‌فیش‌ها خبر بدی است، برای زیست‌شناسان یک موهبت به حساب می‌آید. هیگوئرا می‌گوید درک این رفتارها برای تعریف فرهنگ‌های متمایز اورکا و اکوتیپ‌ها و نیز مدیریت حفاظت محلی حیاتی است.

هیگوئرا و همکارانش در پایان تأکید می‌کنند که در همان رویداد نخست، وقتی اورکای نر لاشه را تکه‌تکه کرد، صحنه‌ای خلق شد که حتی آیرز نیز آن را با شوک و ناباوری توصیف کرد. واکنش آیرز پس از دیدن آن صحنه نشان می‌دهد این رفتار هنوز هم برای انسان‌ها تازه و تکان‌دهنده است. هیگوئرا می‌گوید: «اورکاها از شکارچیان نمادین اقیانوس‌اند، با‌این‌حال همچنان ما را غافلگیر می‌کنند.»

گزارش هیگوئرا، آیرز و همکارانشان همراه با رویدادی مشابه که بیش از یک سال بعد در خلیج کالیفرنیا و با حضور سه ماده اورکا و یک بچه اورکا رخ داد، در نشریه‌ی Frontiers in Ethology منتشر شده است.