کشف گونهای منقرضشده از کوالا که روزگاری در غرب استرالیا زندگی میکرد
کوالاها امروز به یکی از شناختهشدهترین نمادهای حیاتوحش استرالیا تبدیل شدهاند؛ جانورانی آرام که بیشتر عمر خود را روی درختان اکالیپتوس میگذرانند. اما پژوهش تازهای نشان میدهد تاریخ تکامل این کیسهداران پیچیدهتر از تصور پیشین بوده است.
امروزه تنها یک گونه کوالا (Phascolarctos cinereus) روی زمین باقی مانده است. این جانور بیشتر در جنگلهای اکالیپتوس شرق استرالیا زندگی میکند و به دلیل نابودی زیستگاه، بیماری، برخورد با خودروها و حمله جانوران مهاجم با خطرهای متعددی روبهرو است.
در طول بیش از یک قرن، دیرینهشناسان تعداد زیادی فسیل کوالا را از غارهای غرب استرالیا جمعآوری کرده بودند. قدمت این بقایا بین ۱۳۷هزار تا ۳۱هزار سال برآورد شده است. اما تا مدتها دانشمندان مطمئن نبودند این استخوانها متعلق به همان کوالای امروزی هستند یا به گونهای متفاوت تعلق دارند؛ زیرا شواهد کافی برای تشخیص قطعی وجود نداشت.
در ۲۵ سال اخیر، فسیلهای بیشتری در اختیار پژوهشگران قرار گرفت و همین موضوع امکان بررسی دقیقتر را فراهم کرد. بخشی از این فسیلها توسط خانواده لیندسی هچر، غارنورد فقید استرالیایی، به پژوهشگران اهدا شد. هچر درطول سالها کاوش در غارهای جنوبغرب غرب استرالیا بقایای باستانی فراوانی کشف کرده بود.
فسیلهای کشفشده در غارهای غرب استرالیا حاکی از وجود کوالایی منقرضشده با ویژگیهای متفاوت از کوالای امروزی است
کنی تراوویون، پژوهشگر از موزه استرالیای غربی به نیوساینتیست میگوید در میان مجموعهی اهدایی، جمجمه یک کوالا در وضعیت بسیار خوبی حفظ شده بود. پژوهشگران پس از بررسی متوجه تفاوتهایی میان این جمجمه و جمجمه کوالاهای امروزی شدند؛ تفاوتهایی که آنها را به مطالعه دوباره تمام فسیلهای موجود واداشت.
در نهایت، پژوهشگران اعلام کردند بقایا به گونهای ناشناخته از کوالا تعلق دارد که اکنون نام کوالای غرب استرالیا (Phascolarctos sulcomaxilliaris) برایش انتخاب شده است. این گونه در نگاه اول شباهت زیادی به کوالای امروزی داشت و افراد عادی احتمالاً نمیتوانستند تفاوت آن را تشخیص دهند، اما بررسی دقیق استخوانها و دندانها تفاوتهای مهمی را آشکار کرد.
کوالاهای غرب استرالیا جمجمهای کوتاهتر داشتند و عضلات فک آنها نسبت به کوالاهای شرق استرالیا کمتر رشد کرده بود. بااینحال، آنها از دندانهای بزرگتر و فکی کوتاهتر و کارآمدتر برای خردکردن برگها استفاده میکردند. این تفاوتها نشان میدهد آنها احتمالاً به شیوه متفاوتی تغذیه میکردند و با محیط زندگی خود سازگار شده بودند.
- چرا در استرالیا حیوانات کیسهدار فراوان وجود دارد؟04 شهریور 01مطالعه '5
- چرا حیوانات زهرآلود در استرالیا فراوان هستند؟23 آذر 02مطالعه '3
- تأیید رسمی انقراض یک گونه؛ تنها حشرهخوار استرالیا دیگر وجود ندارد10 دی 04مطالعه '2
یکی از جالبترین ویژگیهای گونهی تازه کشفشده، وجود شیاری بزرگ روی استخوان گونه بود. پژوهشگران معتقدند این شیار محل اتصال عضلهای بزرگ بوده است که شاید به جانور کمک میکرده لبهای بزرگتری را حرکت دهد و برگها را راحتتر بگیرد. احتمال دیگر این است که این عضله در بازکردن سوراخهای بینی نقش داشته و به کوالا امکان میداده بوهای مربوط به برگها را از فاصله بیشتری تشخیص دهد.
اسکلت کوالای غرب استرالیا نیز تفاوتهایی با کوالای امروزی داشت. بررسی استخوانها نشان میدهد گونهی غربی احتمالاً چابکی کمتری داشته و زمان کمتری را صرف جابهجایی میان درختان میکرده است. این موضوع میتواند بازتابی از تفاوت شرایط زیستگاهی در غرب استرالیا نسبت به جنگلهای انبوه شرق این قاره باشد.
حدود ۳۰هزار سال پیش، اقلیم غرب استرالیا بهتدریج خشکتر شد و بسیاری از جنگلها از بین رفتند. با نابودی این زیستگاهها، کوالای غرب استرالیا نیز منقرض شد. این گونه تنها جانوری نبود که در آن دوره ناپدید شد؛ جانوران بزرگ و عجیبی از جمله شیطان تاسمانی، ببر تاسمانی، مورچه خورک غولپیکر، کانگوروهای کوتاهچهره و کیسهدار عظیمالجثهای به نام زیگوماتوروس (Zygomaturus) نیز در همان زمان از میان رفتند. نخستین مردمان غرب استرالیا در کنار این جانوران زندگی میکردند و احتمالاً شاهد ناپدیدشدن آنها بودهاند.
تیم فلنری از موزه استرالیا در سیدنی میگوید پژوهش اخیر بهطور قانعکنندهای نشان میدهد کوالاهای غرب استرالیا گونهای مستقل و منحصربهفرد بودهاند. او ابراز امیدواری کرده است که در آینده بتوان از این فسیلها DNA استخراج کرد؛ اقدامی که میتواند اطلاعات بیشتری درباره تکامل کوالاها و ارتباط آنها با گونه امروزی فراهم کند.
پژوهش در ژورنال Royal Society Open Science منتشر شده است.