فرودگاه بارا در اسکاتلند تنها فرودگاه مسافربری جهان روی شنهای ساحلی است که زمانبندی پروازهایش به بالا و پایین رفتن آب دریا بستگی دارد.
تصور کنید هواپیمایی برای فرود بهجای باند آسفالتی، روی ساحلی شنی بنشیند که چند ساعت بعد زیر آب دریا ناپدید میشود. این اتفاق عجیب در فرودگاه «بارا» در جزیرهی بارا، واقع در مجمعالجزایر هبریدهای بیرونی اسکاتلند، کاملاً عادی است. این فرودگاه تنها فرودگاه جهان محسوب میشود که پروازهای برنامهریزیشدهی مسافربری در آن از ساحل جزرومدی بهعنوان باند پرواز استفاده میکنند.
فرودگاه بارا روی ساحل تریگ مور قرار دارد؛ نامی گالیک بهمعنای «ساحل بزرگ». برخلاف فرودگاههای معمولی، در اینجا خبری از آسفالت و بتن نیست و هواپیماها مستقیماً روی شنهای فشردهی ساحل فرود میآیند.
البته این باند همیشه در دسترس نیست: با بالا آمدن آب دریا، مسیرهای فرود زیر آب میروند و هواپیماها امکان استفاده از آنها را ندارند. به همین دلیل، برنامهی پروازها باید با زمان جزرومد هماهنگ باشد و ساعت پروازها در روزهای مختلف تغییر میکند.
سه باند روی شنهای ساحل
یکی از ویژگیهای جالب فرودگاه بارا، وجود سه باند پرواز در ساحل است که بهشکل مثلث کنار یکدیگر قرار گرفتهاند. این باندها با تیرکهایی در ابتدا و انتهای مسیر مشخص شدهاند تا خلبان بتواند با توجه به جهت باد، مناسبترین مسیر را برای فرود یا برخاستن انتخاب کند. چنین طراحیای اهمیت زیادی دارد، چون هواپیماهای کوچک این فرودگاه باید تا حد امکان در خلاف جهت باد فرود بیایند.
پروازهای مسافربری بارا را شرکت هواپیمایی لوگانایر با هواپیماهای دوموتورهی توربوپراپ تویین اوتر انجام میدهد. این پروازها جزیره را به گلاسگو متصل میکنند و برای ساکنان بارا، علاوهبر جابهجایی مسافران، ارتباطی حیاتی با سرزمین اصلی اسکاتلند به شمار میروند.
تاریخ استفادهی هواپیماها از این ساحل به سال ۱۹۳۳ برمیگردد؛ زمانی که نخستین هواپیما روی شنهای آن فرود آمد. نخستین پرواز برنامهریزیشده نیز در سال ۱۹۳۶ انجام شد. از آن زمان، ساحل تریگ مور به فرودگاهی غیرمعمول تبدیل شده که هم مسافران عادی و هم علاقهمندان هوانوردی را به خود جذب میکند.
وقتی فرودگاه دوباره به ساحل تبدیل میشود
فرودگاه بارا فقط هنگام انجام پروازها فرودگاه است. وقتی فعالیتش متوقف میشود و بادنماهای بزرگ نارنجی جمع میشوند، مردم میتوانند دوباره وارد ساحل شوند و از آن برای پیادهروی، شنا، موجسواری و تفریح استفاده کنند. حتی برخی از ساکنان برای جمعآوری صدف به این ساحل میروند؛ البته باید مراقب باشند در مسیرهای مشخصشدهی باند چالهای حفر نکنند.
این وضعیت به معنای آن نیست که هر زمان آب عقب میرود، ورود به ساحل آزاد است. هنگام فعالیت فرودگاه، بادنماها بالا هستند و ورود افراد به محدودهی باند ممنوع میشود. تنها زمانی که فرودگاه تعطیل است و بادنماها پایین آمدهاند، ساحل دوباره در اختیار عموم قرار میگیرد.
بارا نمونهای کمنظیر از سازگاری حملونقل هوایی با شرایط طبیعی است؛ جایی که بهجای ساخت باندی دائمی و تغییر دادن ساحل، برنامهی پروازها با ریتم دریا تنظیم میشود. در این فرودگاه، جزرومد نه یک عامل مزاحم، بلکه بخشی از برنامهی روزانهی هوانوردی است.