دو هواپیما در ارتفاع مشابه؛ یکی از مرگبارترین برخوردهای هوایی تاریخ

۱۲ نوامبر ۱۹۹۶ (۲۲ آبان ۱۳۷۵)، دو هواپیمای مسافربری در آسمان هند با یکدیگر برخورد کردند؛ حادثه‌ای که جان هر ۳۴۹ سرنشین دو هواپیما را گرفت و به یکی از مرگبارترین برخوردها میان دو هواپیما در آسمان تبدیل شد. برخورد در نزدیکی شهر چَرخی دادری، در ایالت هاریانا و غرب دهلی، رخ داد.

یک فروند بویینگ ۷۴۷ متعلق به خطوط هوایی سعودی، (پرواز ۷۶۳)، از دهلی برخاسته بود و به مقصد ظهران عربستان پرواز می‌کرد. هم‌زمان، هواپیمای ایلیوشین ایل-۷۶ متعلق به شرکت هواپیمایی قزاقستان، (پرواز ۱۹۰۷)، از شیمکنت به سمت دهلی در حال نزدیک‌شدن به فرودگاه بود.

بر اساس دستور کنترل ترافیک هوایی، بویینگ باید در ارتفاع ۱۴ هزار پایی صعود می‌کرد و ایلیوشین در ارتفاع ۱۵ هزار پایی به پرواز ادامه می‌داد؛ اختلافی که برای جدا نگه‌داشتن مسیر دو هواپیما در نظر گرفته شده بود.

هواپیمای قزاقستانی از ارتفاع مجاز خود پایین‌تر رفت و در نهایت دو هواپیما در یک ارتفاع با یکدیگر برخورد کردند. هر دو هواپیما سقوط کردند و هیچ‌یک از سرنشینان زنده نماندند.

تحقیقات نشان داد که خدمه‌ی ایلیوشین نتوانسته بودند دستورهای کنترل ترافیک هوایی را به‌درستی دنبال کنند. محدودیت در تسلط به زبان انگلیسی و اتکای خدمه به اپراتور رادیویی برای انتقال پیام‌های کنترلر، از عوامل مهم این خطا بودند.

دو هواپیمای درگیر همچنین به سامانه‌ی هشدار و جلوگیری از برخورد هوایی یا TCAS مجهز نبودند؛ سامانه‌ای که می‌تواند خطر نزدیک‌شدن بیش‌ازحد دو هواپیما را تشخیص دهد و برای مانور گریز به خلبانان هشدار بدهد.

پس از سانحه، گزارش تحقیق مجموعه‌ای از توصیه‌های ایمنی، از جمله نصب سامانه‌های جلوگیری از برخورد، بهبود تجهیزات راداری و اصلاح رویه‌های کنترل ترافیک هوایی را مطرح کرد. این حادثه بار دیگر نشان داد که در هوانوردی، رعایت دقیق ارتفاع تعیین‌شده و ارتباط روشن میان خلبانان و کنترلرها می‌تواند تفاوت میان پروازی عادی و فاجعه‌ای مرگبار باشد.