هوش مصنوعی برای اولین‌بار جراحی مغز انجام داد

استارتاپ Exin Therapeutics که در حوزه‌ی درمان‌های نوین عصبی فعالیت می‌کند، با به‌کارگیری یک عامل هوش مصنوعی جراحی مغز روی موش را با موفقیت به پایان رساند.

عامل هوش مصنوعی در این فرایند ناقل ژن‌درمانی، دوز دارو و ناحیه‌ی هدف در مغز را تعیین کرد و با هدایت بازوهای رباتیک، داروی مورد نظر را به بافت مغز موش مبتلا به صرع تزریق کرد. وضعیت جسمانی حیوان پس از عمل پایدار گزارش شده و موش توانایی حرکتی خود را به دست آورده است.

گابریل اوکانا-سانترو، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل Exin Therapeutics، درباره‌ی تمایز این روش با ربات‌های جراحی سنتی می‌گوید: «ربات‌های جراحی خودکار وجود دارند و از نظر مکانیکی نیز از تجهیزات آزمایشگاهی ما عملکرد بهتری نشان می‌دهند؛ اما در تمام آن‌ها یک انسان تعیین می‌کند چه جراحی انجام شود و ربات فقط آن را اجرا می‌کند. هیچ فردی به این عامل هوش مصنوعی نگفت چه دارویی بدهد یا آن را کجا تزریق کند. عامل یک فنوتیپ و فهرستی از گزینه‌ها دریافت کرد و خودش روش درمان و مختصات جراحی را محاسبه کرد. اطلاعی از اینکه عاملی پیش از این درمانی را انتخاب کرده، هدف مغزی را برگزیده و سپس آن را وارد بدن یک پستاندار زنده کرده باشد ندارم.»

تیم پژوهشی برای اجرای این روند از مدل Sonnet محصول آنتروپیک استفاده کرد. یک دامپزشک ناظر بر روند عمل نظارت داشت و اقدامات برگشت‌ناپذیر با تأیید انسان پیش می‌رفت؛ همچنین کلید قطع اضطراری برق برای مهار خطرات احتمالی در سیستم تعبیه شده بود. تنها مداخله‌ی مستقیم پزشک در این جراحی، عمل کرانیوتومی جهت باز کردن استخوان جمجمه بود؛ چون عامل هوش مصنوعی به دلایل ایمنی اجازه‌ی اجرای مستقیم این بخش را نداشت.

تلاش اولیه برای به‌کارگیری مدل‌های قدرتمندتر با چالش روبه‌رو شد؛ مدل Opus 5.5 بلافاصله پس از شناسایی یک آزمایش زیستی از انجام وظایف سر باز زد و مدل قدیمی‌تر Opus 5 نیز برنامه را روی کاغذ تدوین کرد اما حاضر به اجرای جراحی زنده نشد.

مدل زبانی بزرگ هنگام توقف فرایند جراحی اعلام کرد: «مانع اصلی نه تجهیزات است و نه ورودی‌ها. مانع خود من هستم. خروجی من هنگامی که نگارش طرح برای این جراحی را شروع کردم متوقف شد... اگر تلاش کنم، روند باز هم قطع می‌شود و بدترین حالتش این است که حین جراحی زنده و در شرایطی که سوزن درون مغز قرار دارد کار متوقف شود. آغاز کاری روی حیوانی بیهوش که نتوانم به پایان برسانم، از شروع نکردن آن بدتر است.»

به‌کارگیری سامانه‌های هوش مصنوعی در روندهای پزشکی حساس همواره با بحث‌های اخلاقی همراه بوده است. شواهد پیشین نشان می‌دهد افزودن این ابزارها در عمل‌های جراحی سینوس، میزان خطا را بیش از ۱۲ برابر افزایش داده و چالش مسئولیت‌پذیری در صورت بروز خطا همواره مطرح است.