۴۴۲ میلیارد دلار خسارت؛ هوش مصنوعی ظاهرا کلاهبرداری اینترنتی را به صنعتی جهانی تبدیل کرده است.
وقتی پلیس کنیا در اوایل تیرماه به طبقه‌ی هجدهم ساختمانی مدرن در نایروبی یورش برد، با ده‌ها گذرنامه‌ی چینی و مالزیایی، کامپیوترهای سامسونگ و گوشی‌های هواوی و ردمی روبه‌رو شد. نزدیک به ۲۰ شهروند چینی بازداشت شدند و تعدادی از مظنونان گریختند. به گفته‌ی منابع پلیس، این گروه ظاهراً با وعده‌ی سرمایه‌گذاری جعلی، کاربران چین، هنگ‌کنگ و مالزی را هدف قرار می‌داد و میلیون‌ها شیلینگ را از طریق بانک‌های کنیا پول‌شویی می‌کرد.
این عملیات، به روایت گزارش اختصاصی بلومبرگ، نشانه‌ی تغییری مهم در جغرافیای کلاهبرداری اینترنتی است. شبکه‌هایی که زمانی از مجتمع‌های محصور در کامبوج و میانمار فعالیت می‌کردند، اکنون به آپارتمان‌ها، هتل‌ها و حتی خودروها نقل مکان می‌کنند. هوش مصنوعی و بازارهای زیرزمینی آنلاین نیز راه‌اندازی چنین فعالیت‌هایی را کم‌هزینه‌تر کرده‌اند.
ابعاد مالی ماجرا چشمگیر است. «ائتلاف جهانی مقابله با کلاهبرداری» (GASA) برآورد می‌کند که قربانیان در ۴۲ کشور، طی سال ۲۰۲۵ حدود ۴۴۲ میلیارد دلار از دست داده‌اند؛ عددی بالاتر از برخی برآوردها درباره‌ی ارزش تجارت جهانی کوکائین. البته این عدد برآورد زیان قربانیان در کشورهای بررسی‌شده است، نه درآمد خالص کلاهبرداران.
بلومبرگ توضیح می‌دهد که برای راه‌اندازی یک عملیات کلاهبرداری، دیگر الزاماً به تشکیلات بزرگ یا مهارت فنی پیشرفته نیاز نیست. در بازارهای غیرقانونی، ابزارهای سوءاستفاده با اشتراک ماهانه‌ی ۵۰۰ دلار عرضه می‌شوند؛ ارسال انبوه پیام به ۱۰ هزار نشانی ایمیل تنها یک دلار هزینه دارد و برخی خدمات پایه‌ی فیشینگ کمتر از ۱۰۰ دلار قیمت دارند. داده‌های سرقتی، حساب‌های جعلی، وب‌سایت‌های تقلبی و خدمات پول‌شویی نیز در همین بازارها معامله می‌شوند.
یکی از نمونه‌ها «شین‌بی گارانتی» (Xinbi Guarantee) بود؛ بازاری چینی‌زبان که پیش از توقیف کانال‌های تلگرام و کیف‌پول‌های رمزارزی‌اش به دست مقام‌های آمریکایی در شهریورماه، حدود ۲۴ میلیارد دلار تراکنش پردازش کرده بود.
شرکت تحلیل بلاکچین چینالیسیس برای بلومبرگ مسیر پرداخت‌ها را ردیابی کرد و به فروشندگان اطلاعات شخصی سرقت‌شده، نرم‌افزار جعل عمیق، حساب‌های آماده و خدمات پول‌شویی رسید. حتی پس از تعطیلی این بازار، برخی فروشندگان به مشتریان خبر دادند که فعالیت‌شان را در کانال‌های دیگر ادامه خواهند داد.
هوش مصنوعی سرعت اجرای فریب را هم افزایش داده است. بررسی شرکت امنیت سایبری زیروفاکس برای بلومبرگ نشان می‌دهد تعداد صفحات فیشینگ شناسایی‌شده در نسخه‌های رایگان ۹ پلتفرم توسعه‌ی نرم‌افزار و ابزار ساخت اپلیکیشن با هوش مصنوعی، ظرف دو سال بیش از چهار برابر شده و به ۱۰ هزار و ۶۰۰ صفحه رسیده است. ابزارهای تولید کد به افراد کم‌تجربه امکان می‌دهند در چند دقیقه صفحه‌ی ورود جعلی یک بانک را بسازند.
گزارشگران بلومبرگ در بازدیدی کم‌سابقه از یک مرکز تعطیل‌شده در کامبوج، به دفترهای ثبت عملکرد و دستورالعمل‌های جذب قربانیان دست یافتند. در یکی از برگه‌ها به کارکنان توصیه شده بود زنان ۴۰ تا ۵۰ ساله را زیر پست‌های مربوط به کالاهای لوکس پیدا کنند. دفترچه‌ی آموزشی دیگری روش جلب اعتماد، ساخت شخصیت جعلی و پیش‌برد گفت‌وگو تا دریافت پول را شرح می‌داد. بعضی کارکنان طبق اسناد تا هشت درصد از درآمد حاصل را کمیسیون می‌گرفتند.
طبق گزارش بلومبرگ، نزدیک به دوسوم قربانیان کلاهبرداری اکنون ظرف ۲۴ ساعت نخست پس از تماس اولیه پول پرداخت می‌کنند.
شرکت‌های فناوری نیز با موجی مداوم روبه‌رو شده‌اند. متا به بلومبرگ گفته از سال گذشته بیش از ۱۶ میلیون حساب مرتبط با مراکز کلاهبرداری و ۶۵ میلیون آگهی تقلبی را حذف کرده است. بااین‌حال، مجرمان به‌سرعت حساب‌ها و ابزارهای تازه می‌سازند. در همین حال، این صنعت با قاچاق انسان نیز گره خورده است؛ به گفته‌ی اینترپل، شمار ملیت‌های شناسایی‌شده در میان افرادی که به مراکز کلاهبرداری کشانده شده‌اند به ۸۹ رسیده است.
مسئله فقط شناسایی وب‌سایت‌های جعلی نیست. پول، قربانیان و گردانندگان این شبکه‌ها از مرزهای مختلف عبور می‌کنند، درحالی‌که هماهنگی پلیس، بانک‌ها و پلتفرم‌ها زمان‌بر است. گزارش بلومبرگ نشان می‌دهد تعطیلی یک مرکز یا بازار غیرقانونی، لزوماً به پایان فعالیت شبکه‌های پشت آن منجر نمی‌شود؛ زیرساخت تازه ممکن است ظرف چند ساعت جای قبلی را بگیرد.
