جامعهی فناوری و توسعهدهندگان ایرانی طی روزهای گذشته با شوک جدیدی روبهرو شدهاند. دسترسی به دو مدل محبوب و قدرتمند هوش مصنوعی چینی یعنی Qwen متعلق به علیبابا و Kimi ساخت استارتاپ مونشات، برای کاربران داخل کشور با اختلال اساسی مواجه شده است.
گزارشهای پرشمار در شبکههای اجتماعی و انجمنهای تخصصی برنامهنویسی نشان میدهد تلاش برای استفاده از رابط کاربری تحت وب و همچنین اتصال به رابطهای برنامهنویسی نرمافزاری (API) دو سرویس Qwen و Kimi با خطاهای دسترسی همراه است. تا لحظهی تنظیم این گزارش، هیچیک از دو توسعهدهندهی چینی بیانیهی رسمی در خصوص قطع خدمات یا ایجاد محدودیت جغرافیایی برای کاربران ایرانی منتشر نکردهاند.
مدلهای هوش مصنوعی چینی طی یک سال گذشته به دلیل انعطاف بالا، هزینههای اقتصادیتر و متنباز بودن برخی نگارشها نظیر خانوادهی Qwen 2.5، به پناهگاهی امن برای برنامهنویسان، پژوهشگران و کاربران ایرانی تبدیل شده بودند. بسیاری از کاربران پس از روبهرو شدن با دیوارهای تحریمی سختگیرانهی شرکتهای آمریکایی مانند اوپنایآی (سازندهی ChatGPT) و آنتروپیک (توسعهدهندهی Claude)، به مدلهای آسیایی مهاجرت کرده بودند تا نیازهای روزمرهی خود را رفع کنند.
بررسی الگوهای خطای دریافتی کاربران حاکی از بازگشت کدهای خطای دسترسی غیرمجاز (مانند 403 Forbidden) و رد درخواستها در سطح شبکههای توزیع محتوا است. چنین رفتاری معمولا زمانی رخ میدهد که پلتفرمها فهرست سیاه جغرافیایی بر اساس موقعیت مکانی آدرسهای آیپی را فعال میکنند.
هنوز مشخص نیست مسدودسازی کنونی ناشی از تصمیم موقت جهت بازبینی سیستمهای امنیتی و ضدتقلب است یا آغاز تحریم دائمی و ساختاریافتهی آیپیهای ایران.
