از شکایت اپل تا دوئل ماسک و آلتمن؛ روایت یک شب پرتنش در سیلیکون‌ولی

در پایتخت فناوری جهان بعضی جنگ‌ها در اتاق‌های جلسه شروع می‌شوند، بعضی در دادگاه‌ها اوج می‌گیرند و بعضی فقط با چند کلمه در شبکه‌ی اجتماعی بوی باروت و کینه‌های قدیمی را بلند می‌کنند؛ اما وقتی پای ایلان ماسک و سم آلتمن وسط باشد، فاصله‌ی میان یک جمله و یک درگیری تمام‌عیار چندان زیاد نیست.

گاهی حس می‌کنیم هرچه بیشتر می‌گذرد، رقابت شرکت‌های هوش مصنوعی از مقاله‌های علمی و کنفرانس‌های مهیج بیشتر فاصله می‌گیرد و شبیه نزاع خیابانی می‌شود؛ جایی‌که رفقای دیروز، برای نابودی هم در توییتر شمشیر می‌کشند؛ اما پیش‌از آنکه دوئل شبانه‌ی ایلان ماسک و سم آلتمن دوباره صف هوادارانشان را مقابل هم قرار دهد، این شرکت اپل بود که اولین ضربه‌ی کاری را وارد کرد.

غول کوپرتینو به‌صورت کاملاً غیرمنتظره و در میانه‌ی یک رقابت نفس‌گیر، از OpenAI به‌اتهام سرقت اسرار مالکیت معنوی شکایت کرد؛ پرونده‌ای جنجالی که نام دو کارمند سابق اپل به نام‌های تانگ تان و چانگ لیو در آن به‌چشم می‌خورد.

اپل ادعا می‌کند که OpenAI کاندیداهای استخدامی را تشویق کرده است تا اطلاعاتی درباره‌ی قطعات، طراحی‌ها و محصولات معرفی‌نشده‌ی اپل را با خود به جلسات مصاحبه بیاورند. خالق آیفون همچنین ادعا می‌کند OpenAI قصد دارد از این اطلاعات محرمانه برای نزدیک‌شدن به تأمین‌کنندگان قطعات تولیدی‌اش استفاده کند.

هرچند درو پوساتری، مدیر ارتباطات استراتژیک اوپن‌ای‌آی فوراً اتهامات واردشده را در شبکه‌ی اجتماعی ایکس رد کرد و گفت آن‌ها هیچ علاقه‌ای به اسرار تجاری سایر شرکت‌ها ندارند؛ اما اپل شمشیر را از رو بسته است و می‌خواهد از طریق دادگاه، استفاده از اطلاعات ارزشمندش را متوقف کند و آن‌ها را به خانه بازگرداند.

اما در دنیایی که رقابت هوش مصنوعی دیگر فقط بر سر ساخت مدل‌های بزرگ‌تر نیست، پرونده‌ی اپل و OpenAI یک سؤال بزرگ‌تر را مطرح می‌کند. برای شرکت‌های هوش مصنوعی چقدر اهمیت دارد کنترل دستگاه‌هایی را در دست داشته باشند که انسان‌ها هر روزشان را با آن‌ها زندگی می‌کنند؟

از طرف دیگر هفته‌ی گذشته، صنعت هوش مصنوعی شاهد طوفانی سه‌گانه و بی‌سابقه بود. در عرض تنها چند روز، سه غول بزرگ حوزه‌ی هوش مصنوعی؛ متا، اوپن‌ای‌آی و البته SpaceXAI پیشرفته‌ترین مدل‌های خود را به رخ دنیا کشیدند؛ اما این اوپن‌ای‌آی بود که دوباره تمام معادلات را به‌هم ریخت و خواب را از چشمان رقبا گرفت.

سروصدای مدل جدید Sol زنگ خطری بود برای رقبا؛ موفقیت خیره‌کننده‌ی OpenAI درست در میانه‌ی قدرت‌نمایی سایر شرکت‌ها، نشان داد که سم آلتمن به این راحتی‌ها قصد ندارد تاج‌وتخت پادشاهی هوش مصنوعی را واگذار کند.

ترکیب موفقیت مدل جدید اوپن‌ای‌آی و شکایت اپل دیگ جوشانی از حاشیه ساخت که فقط منتظر یک جرقه بود و چه فرصتی بهتر از این برای ایلان ماسک تا دوباره سراغ رقیب قدیمی‌اش برود و همان اتهام‌هایی را تکرار کند که سال‌هاست به سم آلتمن نسبت می‌دهد.

ماسک ابتدا با بازنشر پستی از کاربری به‌نام DogeDesigner که نوشته بود: «ایلان ماسک درباره‌ی آلتمنِ کلاهبردار به دنیا هشدار داد و حالا همه دلیلش را می‌فهمند»، آتش‌بازی را شروع کرد؛ البته این بازنشر کافی به‌نظر نمی‌رسید، چون خودش هم جمله‌ای کوتاه و تخریبی به آن اضافه کرد:

او کلاهبرداری را به سطح کاملاً جدیدی ارتقا می‌دهد.

- ایلان ماسک، مدیرعامل SpaceX

استفاده از واژه‌ی «کلاهبردار»، آن هم در شبی که کاربران از قدرت و درخشش مدل جدید اوپن‌ای‌آی می‌نوشتند، نشان می‌داد که زخم‌های قدیمی ماسک دوباره سر باز کرده‌اند؛ البته اولین‌بار نیست که ایلان ماسک رفیق قدیمی و دشمن فعلی‌اش را کلاهبردار خطاب می‌کند.

فراموش نکنیم که ایلان ماسک در سال ۲۰۱۵ یکی‌از هم‌بنیان‌گذاران OpenAI بود و در سال‌های ابتداییِ شرکت، بودجه‌ی استارتاپ را تأمین می‌کرد؛ اما در سال ۲۰۱۸، پس از اختلاف‌نظر بر سر مسیر مدیریت و رهبری شرکت، اوپن‌ای‌آی را ترک کرد.

احتمالاً ماسک انتظار نداشت OpenAI روزی به‌عنوان یکی از دو شرکت پیشگام جهان در عرصه‌ی هوش مصنوعی شناخته شود. او xAI را راه‌اندازی کرد تا سهم خودش را از بازار خوش‌آتیه‌ی هوش مصنوعی حفظ کند و در این مدت برای جذب برترین متخصصان هوش مصنوعی سایر شرکت‌ها کم نگذاشت.

ماسک دقیقاً سر همین تغییر ساختار از سم آلتمن و گرگ براکمن شکایت کرد؛ اما هیئت‌منصفه در سال جاری به‌دلیل مسئله‌ی مرور زمان به‌ضرر ماسک رأی داد؛ شکستی که مدیرعامل تسلا می‌گوید به آن اعتراض خواهد کرد.

در جریان دادگاه دو طرف به‌قدری علیه یکدیگر افشاگری کردند و نامه‌ها، پیام‌ها و اسناد قدیمی‌شان را روی میز گذاشتند که به‌زعم افراد پیگیر ماجرا، درنهایت شخصیت و شأن خود را بیشتر از هر چیز پایین آورند.

ثروتمندترین مرد جهان عمیقاً باور دارد آلتمن مؤسسه‌ی خیریه‌ی علمی و متن‌بازی را که باید به بشریت خدمت می‌کرد، دزدیده است و به‌جز سودآوری به چیزی فکر نمی‌کند.

سم آلتمن برخلاف ماسک، مرد فریاد و جنجال نیست؛ او شبیه یک شطرنج‌باز خونسرد، منتظر می‌ماند تا حریف اشتباه کند و بعد نشان می‌دهد در جنگ روانی دست‌کمی از رقیبش ندارد. او در واکنش به این حمله روی نقطه‌ضعف یا بهتر بگوییم؛ روی ادعاهای بزرگ خود ماسک دست گذاشت و نوشت:

رفیق جان، تو کسی هستی که داری دیتاسنترهای فضایی کوتاه‌مدت را به سرمایه‌گذاران بازارهای عمومی می‌فروشی.

- سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI

آلتمن با کلمه‌ی عامیانه‌ی Homeboy، مستقیماً به برنامه‌های فضایی شرکت SpaceX حمله کرد. ایده‌ی ساخت دیتاسنترهای مداری در فضا، یکی از کلیدی‌ترین وعده‌های ایلان ماسک در جریان عرضه‌ی اولیه‌ی سهام اسپیس‌ایکس بود که بزرگ‌ترین IPO تاریخ را رقم زد؛ همان اتفاقی که ماسک را به اولین تریلیونر روی زمین تبدیل کرد.

آلتمن با توییتش به ماسک پاتک می‌زند که کسی که دارد به سرمایه‌گذاران رؤیا می‌فروشد و سرشان کلاه می‌گذارد، خود تو هستی.

ظاهراً ایلان ماسک از جواب گزنده‌ی سمن آلتمن حسابی برافروخته شد؛ چون با پکیجی کامل جواب آلتمن را داد؛ جوابی که تک‌تک کلماتش را با دقت و برای تحقیر حداکثری انتخاب کرده بود:

ما از سال آینده، آن‌ها را به پرواز درمی‌آوریم. شاید تو هم بتوانی بیایی و آن‌ها را ببینی؛ البته اگر مأمور آزادی مشروطت اجازه بدهد. بعد از دزدیدن یک خیریه‌ی هوش مصنوعیِ متن‌باز، حالا کل تکنولوژی گوشی‌های اپل را هم دزدیده‌ای! وای. برای حرکت بعدی چه برنامه‌ای داری؟ سخت است بهتر از این عمل کنی.

- ایلان ماسک، مدیرعامل SpaceX

ماسک در توئییتش مستقیماً به شکایت جدید اپل اشاره می‌کند و با لحنی تمسخرآمیز به آلتمن می‌گوید که به‌زودی پایش به زندان باز می‌شود و برای تردد باید از افسر ناظرش اجازه بگیرد.

البته دعوا به همین‌جا ختم نشد. ماسک برای اینکه خودش را برنده‌ی این راند نشان دهد، اسکرین‌شاتی از مصاحبه‌ی قدیمی آلتمن را منتشر کرد. در این تصویر، آلتمن می‌گوید: «من فقط به اندازه‌ی بیمه درمانی‌ام حقوق می‌گیرم و هیچ سهامی در اوپن‌ای‌آی ندارم. من این کار را فقط به‌خاطر عشق انجام می‌دهم».

 ماسک در بالای این تصویر با کنایه‌ نوشت:

منظورش از «این کار»، کلاهبرداری است 🤣🤣

- ایلان ماسک، مدیرعامل SpaceX

و سپس در توییتی دیگر میخ آخر را کوبید:

او احتمالاً بیشتر از هر انسان زنده‌ی دیگری، عاشق کلاهبرداری است!

درحالی‌که ایلان ماسک با تمام توان و با استفاده از هر ابزاری از جمله شکایت اپل و مصاحبه‌های قدیمی، در حال کوبیدن آلتمن بود، مدیرعامل اوپن‌ای‌آی تصمیم گرفت این کل‌کل را با یک ضربه‌ی نهایی تمام کند.

آلتمن به‌جای اینکه در مقام دفاع برآید یا بخواهد اتهامات مربوط به اپل و کلاهبرداری را توجیه کند، از خشم ماسک به‌عنوان یک ابزار تبلیغاتی رایگان برای مدل جدیدش استفاده کرد و در توییت پایانی خود، موفقیت‌های مدل ۵٫۶ را مستقیماً به رخ ماسک کشید:

بنچمارک‌های زیادی وجود دارند که نشان می‌دهند در حال حاضر 5.6 Sol بهترین مدل در جهان است؛ اما مطمئن‌ترین راه برای فهمیدنش این است که ایلان دوباره به من وسواس پیدا کرده و گیر می‌دهد.

آلتمن با این توییت تیر خلاص را شلیک کرد و به‌طور ضمنی گفت که دلیل اصلی حملات دیشب ماسک، چیزی جز حسادت به قدرت‌نمایی مدل GPT-5.6 Sol در برابر رقبا نیست.

در نگاه اول، ماجرای این هفته شبیه یکی دیگر از دعواهای پرسروصدا در شبکه‌های اجتماعی بود؛ ولی ما در بهترین حالت هم نمی‌توانیم نزاع توییتری اخیر را کل‌کل ساده‌ی دو غول تکنولوژی روی کیبوردهایشان ببینیم.

نبرد گاه‌به‌گاه ماسک و آلتمن تلاش آن‌ها را برای اثبات تسلطشان بر آینده بازتاب می‌دهد؛ جنگی که در آن خودخواهی و غرور میلیاردرها به‌اندازه‌ی الگوریتم‌های پیچیده‌ی هوش مصنوعی نقش بازی می‌کنند.

در یک‌سوی میدان، سم آلتمن زیر تیغ سنگین شکایت فدرال از سوی اپل قرار دارد؛ اما می‌خواهد صحنه را طوری برای مخاطبان بازآرایی کند که انگار همیشه تاج قدرتمندترین هوش مصنوعی جهان را بر سرش نگه می‌دارد.

در سوی دیگر، ایلان ماسک را می‌بینیم قرار دارد که باوجود تبدیل‌شدن به اولین تریلیونر تاریخ، ظاهراً هرگز نتوانسته است با این کابوس کنار بیاید که شرکتی که خودش در سال ۲۰۱۵ خلق کرد، حالا بدون حضور او قله‌های جهان را فتح می‌کند.

درهرحال سیلیکون‌ولیِ امروز، دیگر به مدینه‌ی فاضله‌ی گیک‌هایی شباهت ندارد که می‌خواستند با تکنولوژی دنیا را جای بهتری کنند. حالا همه‌چیز شبیه بازی تاج‌وتخت پیش می‌رود؛ جایی که رقبا از پشت به هم خنجر می‌زنند و شمشیرها در توییتر کشیده می‌شوند.

در نهایت، شاید عجیب‌ترین بخش داستان این باشد که در میانه‌ی رقابت برای ساخت ماشین‌های هوشمندتر، هنوز انسان‌ها به الگوهای شخصیتی‌شان تکیه دارند و با جاه‌طلبی و هر ابزاری که در دستشان باشد، به‌دنبال اثبات برحق بودن خودشان‌اند.

شب‌های پایتخت فناوری بلندند و همه می‌دانیم که سکانس پایانی این داستان پر از تعلیق و اتهام، به این زودی فرانمی‌رسد.