پایان انحصار Copilot+ PC؟ مایکروسافت هوش مصنوعی محلی را روی GPU آزمایش می‌کند

به‌نظر می‌رسد مایکروسافت در حال آزمودن مسیری تازه برای اجرای قابلیت‌های هوش مصنوعی ویندوز است؛ مسیری که دیگر به وجود واحد پردازش عصبی (NPU) وابسته نیست. گزارشی تازه نشان می‌دهد این شرکت امکان اجرای برخی قابلیت‌های Copilot+ AI روی گرافیک‌های مجزا، به‌ویژه گرافیک‌های انویدیا را آزمایش می‌کند؛ تغییری که اگر به نسخه‌ی عمومی ویندوز راه پیدا کند، می‌تواند دایره‌ی کاربران قابلیت‌های هوش مصنوعی محلی را به‌شکل چشمگیری گسترش دهد.

کامپیوترهای کوپایلت‌پلاس از زمان معرفی در سال ۲۰۲۴، بخش مهمی از راهبرد مایکروسافت برای آوردن هوش مصنوعی به قلب ویندوز بوده‌اند. ردموندی‌ها طی دو سال گذشته تلاش کردند کاربران را به خرید لپ‌تاپ‌ها و پی‌سی‌های مجهز به NPU ترغیب کنند؛ واحدی در دل تراشه که برای پردازش‌های هوش مصنوعی کم‌مصرف طراحی شده‌ است؛ اما حالا نشانه‌هایی دیده می‌شود که مایکروسافت شاید بخواهد بخشی از این انحصار سخت‌افزاری را کنار بگذارد.

براساس گزارش Windows Latest، نسخه‌ای آزمایشی از Windows App SDK که در گیت‌هاب در دسترس قرار گرفته، به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد API مدل‌های زبانی را روی GPU-های پشتیبانی‌شده اجرا کنند. در گام نخست، این پشتیبانی ظاهرا شامل گرافیک‌های سری RTX 30 و مدل‌های جدیدتر با دست‌کم ۶ گیگابایت حافظه می‌شود؛ البته فعال‌سازی قابلیت یادشده فعلا ساده و عمومی نیست؛ کاربر باید عضو کانال آزمایشی Windows Insider باشد و حالت Developer Mode را نیز در ویندوز فعال کند.

به‌بیان ساده‌تر، مایکروسافت هنوز امکان اجرای API مدل‌های زبانی را به‌عنوان قابلیتی آماده و مصرف‌کننده‌محور ارائه نداده؛ اما همین آزمایش نشان می‌دهد که شرکت در حال بررسی راه‌هایی است تا پردازش AI محلی در ویندوز، فقط به دستگاه‌های مجهز به NPU محدود نماند. حتی اگر کاربر همه‌ی مراحل لازم را طی کند، باز هم قرار نیست تمام قابلیت‌های کوپایلت‌پلاس را در اختیار داشته باشد؛ اما همین تغییر می‌تواند نشانه‌ای از آینده‌ای بازتر برای هوش مصنوعی روی دستگاه‌های ویندوزی باشد.

توجه کنید که NPU-ها لزوما از GPU در پردازش‌های هوش مصنوعی قدرتمندتر نیستند. مزیت اصلی آن‌ها به بهره‌وری انرژی بازمی‌گردد. پردازش عصبی روی NPU می‌تواند مصرف برق کمتری داشته باشد و همین ویژگی برای لپ‌تاپ‌ها که به شارژدهی باتری وابسته‌اند، بسیار حیاتی است. در مقابل، GPU-های مجزا معمولا توان خام بالاتری دارند؛ اما مصرف انرژی بیشتری هم طلب می‌کنند و بیشتر در لپ‌تاپ‌های گیمینگ، ورک‌استیشن‌ها و سیستم‌های دسکتاپ دیده می‌شوند.

یکی از دلایلی که مایکروسافت در ابتدا روی NPU-ها تمرکز کرد، همین امکان آوردن قابلیت‌های هوش مصنوعی به لپ‌تاپ‌های باریک‌تر، کم‌مصرف‌تر و حتی مقرون‌به‌صرفه‌تر بود؛ اما بازار آن‌گونه که شرکت‌های فناوری انتظار داشتند، به استقبال «کامپیوترهای هوش مصنوعی» نرفت. گزارش‌هایی در سال ۲۰۲۴ نشان می‌داد بسیاری از کاربران، دستگاه‌های AI PC را نه به‌دلیل قابلیت‌های هوش مصنوعی، بلکه صرفا چون گزینه‌های موجود هنگام ارتقا بودند، خریداری کرده‌اند.

وضعیت در سال ۲۰۲۶ پیچیده‌تر هم شده؛ کمبود تراشه‌های حافظه و ذخیره‌سازی که بخشی از آن به تقاضای سنگین دیتاسنترهای هوش مصنوعی مربوط می‌شود، قیمت کامپیوترها و قطعات سخت‌افزاری را بالا برده است. در چنین شرایطی، فروش دستگاه‌های شخصی و قطعات آن‌ها تحت فشار قرار می‌گیرد و حتی پیش‌بینی می‌شود لپ‌تاپ‌های اقتصادی تا سال ۲۰۲۸ به‌تدریج از بازار ناپدید شوند.

در نهایت، اگر آزمایش‌های مایکروسافت به عرضه‌ی عمومی منتهی شود، می‌توان آن را نقطه‌عطفی در راهبرد هوش مصنوعی مایکروسافت دانست. شرکتی که تا همین اواخر Copilot+ PC را با تکیه‌بر NPU تبلیغ می‌کرد، حالا ظاهرا به این جمع‌بندی رسیده که برای فراگیرکردن هوش مصنوعی در ویندوز، باید سخت‌گیری سخت‌افزاری را کاهش دهد؛ شاید هنوز برای اعلام پایان دوران Copilot+ PC زود باشد، اما روشن است که ردموندی‌ها در حال بازنگری در مرزهایی هستند که برای آینده‌ی هوش مصنوعی روی ویندوز ترسیم کرده بودند.