عبور خاموش مایکروسافت از OpenAI؛ ردموندی‌ها به‌دنبال شرکای جدید هستند

رویترز با استناد به پنج منبع آگاه گزارش داد که مایکروسافت در حال بررسی و ارزیابی مخفیانه‌ی استارتاپ‌های هوش مصنوعی برای خریدهای احتمالی یا توافقات استراتژیک است. مایکروسافت می‌خواهد مقدماتی را فراهم کند تا در صورت لزوم، بدون اتکا به OpenAI به مسیر خود ادامه دهد.

سه هفته پس‌از بازنویسی قراردادی که مایکروسافت را به‌مدتی طولانی به OpenAI پیوند داده بود، گزینه‌ی استقلال و جدایی، دیگر تنها یک تئوری روی کاغذ نیست. جدی‌ترین تلاش مایکروسافت در این مسیر، به یک عقب‌نشینی ختم شد. بهار امسال، مایکروسافت می‌خواست استارتاپ کُدنویسی Cursor را بخرد؛ استارتاپی که درآمد سالانه‌‌اش در عرض سه سال از صفر به دو میلیارد دلار رسید؛ اما ردموندی‌ها در نهایت میز مذاکره را ترک کردند.

نتیجه‌گیری داخلی مدیران مایکروسافت این بود که مالکیت هم‌زمان گیت‌هاب کوپایلت و تصاحب Cursor، می‌تواند به درگیری بزرگی با نهادهای نظارتی منجر شود؛ دردسری که مایکروسافت علاقه‌ای به شروع آن نداشت. تنها چند روز بعد، شرکت ادغامی جدید ایلان ماسک موسوم به SpaceX-xAI، قرارداد ۶۰ میلیارد دلاری برای تصاحب Cursor با شرط فسخ ۱۰ میلیارد دلاری امضا کرد. در این رقابت، مایکروسافت به‌عنوان بازنده هیچ پولی نپرداخت و کوپایلت را هم نگه داشت؛ اما دارایی به‌شدت ارزشمندی را از دست داد.

در حال حاضر، مذاکرات فعال مایکروسافت با استارتاپ Inception جریان دارد. این استارتاپ مستقر در پالو آلتو، توسط استفانو ارمن، از اساتید دانشگاه استنفورد، پایه‌گذاری شده و غیر از آزمایشگاه‌های بزرگ، یکی‌از معدود گروه‌هایی است که به‌جای مدل‌های اتورِگرِسیو (Autoregressive)، روی ساخت مدل‌های زبانی مبتنی‌بر دیفیوژن (Diffusion) کار می‌کند.

به‌زبان ساده، معماری دیفیوژن می‌تواند توکن‌ها را به‌جای پردازش تک‌به‌تک، به‌صورت موازی پردازش کند و به‌گفته‌ی ارمن، سرعتش به بیش‌از هزار توکن‌برثانیه می‌رسد.

صندوق سرمایه‌گذاری M12 مایکروسافت پیش‌‌تر در نوامبر سال گذشته در جذب سرمایه‌ی ۵۰ میلیون دلاری استارتاپ اینسپشن مشارکت کرده بود؛ اما رویترز گزارش می‌دهد که حالا شرکت مادر در حال مذاکره برای یک توافق بسیار بزرگ‌تر است.

همه‌ی اقدامات مایکروسافت از یک استراتژیِ واحد پیروی می‌کنند: جذب استعدادها و تنوع‌بخشی به معماری مدل‌ها، پیش‌از آنکه برنامه‌ی داخلی هوش مصنوعی در مایکروسافت مجبور شود کل بار مسئولیت را به‌تنهایی به دوش بکشد. این برنامه‌ی داخلی اکنون یک نام و یک رهبر مشخص دارد.

تیم MAI Superintelligence که در نوامبر سال ۲۰۲۵ تحت هدایت مصطفی سلیمان تشکیل شد، در ماه آوریل امسال سه مدل پایه‌ی خود با نام‌های MAI-Transcribe-1، MAI-Voice-1 و MAI-Image-2 را عرضه کرد. طبق یادداشت درون‌سازمانی سلیمان در ماه مارس، هدف‌گذاری نهایی تیم سوپراینتلیجنس MAI، توسعه‌ی مدل زبانی جامع و پیشگام (LLM) تا سال ۲۰۲۷ است.

محرک اصلی تمام اتفاقات اخیر به توافق ۲۷ آوریل ردموندی‌ها بازمی‌گردد؛ اصلاحیه‌ای که به مجوز انحصاری مایکروسافت برای استفاده از مدل‌های OpenAI پایان داد، دست OpenAI را برای فروش محصولاتش بر بستر AWS آمازون و سایر سرویس‌های ابری باز گذاشت و از همه مهم‌تر، بند موسوم به AGI را حذف کرد؛ بدین‌مفهوم که چنانچه هیئت‌مدیره‌ی اوپن‌ای‌آی، دستیابی به هوش مصنوعی جامع را اعلام می‌کرد، حقوق مالکیت معنوی مایکروسافت، دستخوش تغییر می‌شد.

مایکروسافت همچنان مجوز IP را تا سال ۲۰۳۲، سهم ۲۷ درصدی از OpenAI که در آخرین گزارش‌ها حدود ۱۳۵ میلیارد دلار ارزش‌گذاری شده و بندِ «استقرار اولیه بر بستر آژور» برای محصولات جدید OpenAI را حفظ کرده؛ اما آنچه مایکروسافت در عمل از دست داد (یا رها کرد)، این فرض پنهان بود که OpenAI قرار است تنها آزمایشگاه پیشروی مورد نیاز ردموندی ها باشد.

اتفاقی که اکنون در جریان است، در نوع خود کنایه‌آمیز به‌نظر می‌رسد؛ شرکتی که ۱۳ میلیارد دلار روی یک شریک سرمایه‌گذاری کرده، حالا بلافاصله فرآیند پنهانی خرید جایگزین برای آن را آغاز کرده؛ البته مایکروسافت این موضوع را بدین‌شکل بیان نمی‌کند و منابع رویترز نیز به‌صورت مستقیم از کلمه‌ی «جایگزین» استفاده نکرده‌اند.

شرکت‌هایی مثل Cursor و Inception دقیقا همان خلأیی را هدف گرفته‌اند که رقابت اصلی مایکروسافت در آن جریان دارد؛ لایه‌ی زیرین رقابت بر سر AGI، یعنی تولید کُد، معماری مدل‌ها و این فرض اساسی که هرکس فضای توسعه‌دهندگان را در اختیار داشته باشد، برنده‌ی دهه‌ی آینده خواهد بود.

آنچه مصطفی سلیمان هنوز به‌طور علنی نگفته، این است که از میان استارتاپ‌های موجود در رادار مایکروسافت، کدام‌یک خریداری می‌شوند، با کدام‌یک شراکت صورت می‌گیرد و کدام‌یک صرفا تحت نظر می‌مانند تا شرکت دیگری زودتر آن‌ها را بخرد؛ به‌ویژه حالا که شرکت‌های رقیب مثل SpaceX، هزینه‌ی «دومین پیشنهاددهنده بودن» را به‌شدت بالا برده‌اند.

صرف وجود چنین ارزیابی‌هایی، به‌خودی‌خود، خبر مهمی به‌حساب می‌آید؛ اما اینکه آیا تا پایان سال شاهد یک خرید رسمی و بزرگ خواهیم بود یا خیر، موضوعی است که باید منتظرش بمانیم.