مدیرعامل شرکت زیرساخت: یک ترابیت‌برثانیه از ترافیک ایران از مسیر استارلینک خارج می‌شود

بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت و معاون وزیر ارتباطات، در نشست خبری خود که امروز، ۲۳ شهریورماه، برگزار شده بود به نکات مهمی مانند کاهش ۱۰ درصدی ترافیک بین‌الملل پس از جنگ، سهم حدود یک ترابیت‌برثانیه‌ای استارلینک از مسیرهای غیررسمی، آسیب‌ دیدن فیبرهای اینترنت ایران، چالش تحریم گواهی‌های SSL، محدودیت‌های اینترنتی و برنامه توسعه فیبرهای دریایی اشاره کرد.

معاون وزیر ارتباطات در پاسخ به سوال زومیت درباره علت تاخیر افزایش ترافیک اینترنت به قبل از دی‌ماه ۱۴۰۴ این‌طور توضیح داد:

«سیاست وزارتخانه اجرای دستور ستاد ساماندهی ویژه فضای مجازی بوده که آنجا برای آن تصمیم گیری شد ولی بخشی از دلیل این که سه ماه زمان برده به دلیل محدودیت‌هایی است که از سوی برخی نهادها اعمال می‌شود. ما تلاشمان این بوده که محدودیت‌ها برداشته شود. مثلا برداشتن محدودیت ipv6 و اجرای احراز هویت دیتاسنترها زمان برد. البته احراز هویت دیتاسنترها را ما انجام نمی‌دهیم. اصل این کار احراز هویت دیتاسنترها اقدام درستی است اما یک مقدار سرعت بازگشت را کم کرد و دیتاسنترها با تاخیر متصل شدند.»

او در پاسخ به سوال دیگر زومیت درباره احتمال لغو مجوز D2 در پی لغو تبادلات دانشگاهی و احتمال اعمال محدودیت‌های بیشتر برای دسترسی ایرانی‌ها به اینترنت و فناوری، گفت: «اخیرا ما با وجه جدیدی از تحریم‌ها روبه‌رو شدیم. حق دسترسی امن حق کاربران است که این حق از مردم گرفته می‌شود. گواهی‌های SSL یکی‌یکی ابطال می‌شوند. خود کسب‌و‌‌کارها باید از داشتن فقط یک گواهی خارج شوند و چند گواهی داشته باشند.»

این چالش باعث شده که بانک‌ها بالاجبار به سمت گواهی داخلی حرکت کنند. البته این بخشی از مشکل ما را برای گوشی‌های اندروید حل می‌کند اما نه همه مشکل را. بانک‌هایی که اپلیکیشن ندارند قطعا به مشکل امنیتی برخورد خواهند کرد. امیدوارم این اتفاق نیفتد اما اگر افتاد امیدوارم خود کسب‌وکارها راه‌حل‌های مبتکرانه‌ای ایجاد کنند. من فکر می‌کنم این خیلی ایجاد مشکل می‌کند اما ما را به بن‌بست نمی‌رساند. البته همین الان هم ایرانی‌ها تحریم هستند و از طریق روش‌هایی خدماتشان را دریافت می‌کنند.

- بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت زیرساخت

اکبری در بخشی از این نشست خبری با بیان این که «برای مشکل گیمرها از طریق کلادهای قطر مشکلاتمان را حل می‌کردیم»‌ گفت: «حالا دیگر اجازه تعمیر این کلادها داده نمی‌شود. شرکت‌های خارجی آن‌ها را تعمیر نمی‌کنند و شرکت‌های ایرانی هم حق تعمیر آن‌ها را ندارند. فیبر عمان هم قطع شد و در حال تلاش برای وصل کردن آن هستیم. ما اکنون بخشی از اینترنت‌مان را از اروپا می‌گیریم. در حال انجام اقدامات مربوط به گیمرها هستیم تا برخی از پلتفرم‌های گیم به ایران بیایند و خدمات بهتری ارائه دهند.»

مدیرعامل شرکت زیرساخت با اشاره به این که متوسط رشد جهانی ترافیک ۲۵ درصد است، توضیح داد که در دو سال گذشته رشد ترافیک در کشور رخ داده اما قطعی‌ها و محدودیت‌های اخیر اینترنت روند رشد را متوقف کرده است:

اگر مبنا را دی‌ماه ۴۰۴ قرار دهیم، بیش از ۵۰ درصد ترافیک کشور را با وجود مشکلات ارزی، توسعه داده‌ایم. اکنون برخی از محدودیت‌ها مربوط به خارج از کشور است. بخشی از قطعی‌ها به دلیل قطعی‌های فیبر ایران و قطر بود. یک فیبر در جاسک داشتیم که آن هم روز جمعه آسیب دید. اکنون مسیر جایگزین اینترنت را از شمال کشور تأمین می‌کنیم.

- بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت

او با اشاره به تحریم ۳۰ درصد از دامنه‌ها برای کاربران ایرانی گفت: «یک سیستم پایش ۲۴ساعته داریم که دامنه‌های برتر دنیا را پایش می‌کند. نتیجه پایش نشان می‌دهد ۳۱ درصد از دامنه‌های جهانی برای کاربران ایرانی مسدود است. بخش عمده این محدودیت‌ها به دلیل تحریم و بخشی نیز به دلیل آلودگی سیستم‌های ایرانی اعمال شده است.»

او درباره مخاطب این تحریم‌ها بیان کرد: «بخش عمده این خدمات برای کاربران نهایی است که از آن‌ها به‌عنوان تولیدکننده محتوا، کسب‌وکار، محقق یا برنامه‌نویس استفاده می‌کنند. این کاربران از یک سو با محدودیت‌های بین‌المللی مواجه‌اند که از نظر ما محکوم است و از سوی دیگر با محدودیت‌های داخلی نیز روبه‌رو هستند. در نتیجه، کاربر برای دسترسی به این خدمات ناچار به دور زدن محدودیت‌هاست و در این مسیر با محدودیت‌های دیگری مواجه می‌شود.»

به‌طور متوسط روزانه بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار رخداد امنیتی از داخل به داخل داریم، حتی در ایام قطعی اینترنت این کاهش پیدا نکرد. همین نشان می‌دهد که شبکه ما شبکه آلوده است و این حجم غیرطبیعی است. اما ۱۵۰ هزار حمله خارج به داخل داریم. در عرصه بین‌الملل هم ممکن است از این آلودگی سواستفاده شود وقتی کاربران به ابزارهای حاکمیت‌گریز روی می‌آورند، به‌خصوص نسخه‌های رایگان آن‌ها، این آلودگی رقم می‌خورد.

- بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت

معاون وزیر ارتباطات در بخش دیگری از اظهاراتش تایید کرد که فیلترینگ بر کیفیت اینترنت تاثیر می‌گذارد اما افزود: «مساله کیفیت اینترنت در ایران فقط فیلترینگ نیست، سهم فیلترینگ از عوامل موثر، کمتر از سایر عوامل است.»

او در توضیح مقصود خود از این موضوع گفت: «در حوزه ارتباطات سیار، ایران جزو کشورهای پیشرو است. متوسط مصرف اینترنت موبایل در جهان به ازای هر دستگاه، ماهانه ۲۲ گیگابایت بوده، در حالی که این میزان در ایران ۲۵ گیگابایت، در کشورهای حاشیه خلیج فارس ۳۰ تا ۳۱ گیگابایت در ماه و در آمریکای شمالی هم ۲۵ گیگابایت است. با این حال، در ایران نسبت استفاده از شبکه ثابت به شبکه همراه برخلاف روند غالب در جهان است.»

اکبری در پاسخ به سوالی درباره اقدامات برای رفع فیلترینگ گفت: «عده‌ای در کشور معتقدند اینترنت نباید باز باشد. من با اطمینان می‌گویم که فیلترینگ کارآمد نبوده و تبدیل به ضد خودش شده است. در نتیجه فیلترینگ به هزینه کاربر و نارضایتی افزوده شده است.

معاون وزیر ارتباطات تاکید می‌کند که «در حوزه حکمرانی فضای مجازی باید نگاهمان را عوض کنیم؛ اگر فقط به بستن این پلتفرم و آن پلتفرم فکر کنیم از توسعه زیرساخت‌های کشور غافل می‌شویم.»

او درباره کیفیت پایین اینترنت به دلایل متعددی اشاره کرد و افزود: «کیفیت پایین سرویس اینترنت در کشور حاصل تقاطع دو عامل اصلی «محدودیت‌های زیرساختی» و «سیاست‌های مسدودسازی» است. در لایه دسترسی(Access) شبکه موبایل، پهنای باند در ساعات اوج مصرف به نقطه اشباع می‌رسد؛ به طوری که میانگین تاخیر(Latency) از ۳۵ میلی‌ثانیه در ساعات خلوت (مانند ۴:۳۰ صبح) به ۹۵ میلی‌ثانیه در ساعات پیک افزایش پیدا می‌کند. این مساله در کنار عدم سرمایه‌گذاری کافی اپراتورها به دلیل مشکلات درآمدی، نیاز به بازطراحی ابعاد شبکه را ضروری کرده است.»

در حوزه ارتباطات ثابت نیز چالش اصلی به وجود بیش از ۷ میلیون پورت ADSL مربوط می‌شود. در بهترین حالت، تنها ۳۰ درصد از این پورت‌ها پهنای باند دانلود ۱۶ مگابیت‌برثانیه را پشتیبانی می‌کنند و پهنای باند آپلود آن‌ها زیر ۹۰۰ کیلوبیت‌برثانیه است. این سرعت آپلود نازل جوابگوی نیازهای کاربران در استفاده از شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و پلتفرم‌های هوش مصنوعی نیست؛ به‌طوری که حتی با رفع کامل فیلترینگ و تامین پهنای باند نامحدود بین‌الملل، کیفیت این سرویس‌ها هم‌چنان پایین خواهد ماند. از طرفی در موضوع IPv6 نیز با وجود نبود هیچ‌گونه محدودیتی از سمت شبکه و وزارتخانه، اپراتورهای ثابت هنوز آن را برای کاربران خود فعال نکرده‌اند.

- بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت

اکبری ادامه داد: «در کنار مشکلات فنی، ایجاد یک «چرخه معیوب» ناشی از فیلترینگ، کیفیت شبکه را بیش از پیش تخریب کرده است. با توجه به مسدودی پلتفرم‌ها و تمایل کاربران به استفاده از VPN، سیاست‌های حاکمیتی بر مبارزه حداکثری با ابزارهای دور زدن فیلترینگ متمرکز شده است. این مبارزه مداوم باعث افت کیفیت شدید، قطع و وصلی مداوم و سوئیچ پی‌درپی کاربران میان VPNهای مختلف (به‌ویژه نمونه‌های رایگان) می‌شود.»

او گفت: «یکی از اقدامات مهم ما در بخش بین‌الملل، استفاده از ظرفیت ژئوپلیتیکی ایران برای اتصال اکوسیستم دیجیتال منطقه و ترانزیت داده بین کشورهای همسایه و سایر کشورها از مسیر ایران بود. فروش ترانزیت در دو سال گذشته حدود ۱۰۰ درصد افزایش داشته و از این محل توانستیم بخشی از هزینه‌ها و بدهی‌های ارزی شرکت زیرساخت را جبران کنیم.»

ما این موضوع را در دستور کار قرار داده بودیم و با کنسرسیوم‌ها رایزنی کرده بودیم که چهار، پنج فیبر را در خلیج فارس اجرا کنیم، اما درگیر جنگ شدیم. در حال حاضر تنها مسیری که شرق را متصل می‌کند، دریای سرخ است و مسیر ایران می‌توانست جایگزین باشد. این موضوع را در دستور کار قرار دادیم تا مسیر آلترناتیوی را برای اتصال آسیا به اروپا فراهم کنیم.»

- بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت

اکبری هم‌چنین با اشاره به برخی از نگرانی‌ها در جنگ گفت: «با توجه به جایگاه انحصاری که شرکت ارتباطات زیرساخت دارد، همیشه این نگرانی را داشتیم که سرویس‌های حیاتی کشور در اثر رویدادهایی و از دست رفتن سایت‌های حیاتی‌مان دچار مشکل شوند. از روز شروع جنگ ۱۲ روزه، پروژه‌ای را آغاز کردیم که اگر سایت‌های حساس ما به هر دلیلی از بین رفتند، سرویس‌های حیاتی کشور معطل نشوند. ما این پروژه را تکمیل کردیم. این پروژه الان زیر بار است و یکی از نگرانی‌های مهمی که داشتیم، برطرف شده است.»